Кіріспе

Үндістанның қылмыстық тергеу агенттігі

Орталық тергеу бюросы (CBI) – Үндістанның ішкі қылмыстық тергеу агенттігі. Ол Кадрлар, халықтың шағымдары мен зейнетақы министрлігінің басқаруында жұмыс істейді. 1965 жылы Үндістан Үкіметінің қолдануына жататын орталық заңдарды бұзу, көп мемлекеттік ұйымдасқан қылмыс, бірнеше агенттіктердің қатысуымен немесе халықаралық істерді тергеу құқығы кеңейтілген. Алғашқыда парақорлық пен мемлекеттік сыбайлас жемқорлықты тергеу үшін құрылған. Агенттік экономикалық қылмыстар, арнайы қылмыстар, сыбайлас жемқорлық және басқа да істерді тергегені белгілі. CBI штаб-пәтері Жаңа Делидегі Джавахарлал Неру стадионының жанындағы CGO кешенінде орналасқан. CBI-дың соттау көрсеткіші жоғары, 2022 жылы ол 74,59% құрады. Соғыс департаментінің алғашқы заң кеңесшісі Раи Сахиб Карам Чанд Джайн болды. Соғыс аяқталғаннан кейін орталық мемлекеттік қызметкерлердің парақорлығы мен сыбайлас жемқорлығын тергеу үшін орталық мемлекеттік агенттікке мұқтаждық туды. Сахиб Карам Чанд Джайн 1946 жылғы Делидегі арнайы полиция құру туралы заң бойынша департамент Ішкі істер департаментіне ауыстырылған кезде оның заң кеңесшісі болып қалды. !From !To
| Д. П. Кохли | format=dmy |
| Ф. В. Арул | format=dmy |
| Д. Сен | format=dmy |
| С. Н. Матур | format=dmy |
| C. В. Нәрсіман | format=dmy |
| Джон Лобо | format=dmy |
| Шри Р. Д. Сингх | format=dmy |
| Дж. С. Баджва | format=dmy |
| М. Г. Катре | format=dmy |
| А. П. Мукерджи | format=dmy |
| Р. Секар | format=dmy |
| Виджай Каран | format=dmy |
| С. К. Датта | format=dmy |
| К. В. Р. Рао | format=dmy |
| Жогиндер Сингх | format=dmy |
| Р. С. Шарма | format=dmy |
| Д. Р. Картикеян (атқарушы) | format=dmy |
| Т. Н. Мишра (атқарушы) | format=dmy |
| Р. К. Рагхаван | format=dmy |
| П. С. Шарма | format=dmy |
| У. С. Мисра | format=dmy |
| Виджай Шанкер Тивари | format=dmy |
| Ашвани Кумар | format=dmy |
| А. П. Сингх | format=dmy |
| Ранджит Синха | format=dmy |
| Анил Синха | format=dmy |
| Ракеш Астхана (Арнайы директор) | format=dmy | Қазіргі кезде (демалыста)
| Алок Верма | format=dmy | 10 қаңтар 2019
| М. Нагешвар Рао (уақытша) | 24 қазан 2018 | 1 ақпан 2019
| Риши Кумар Шукла | 2 ақпан 2019 | format=dmy
| Правін Синха (уақытша) | 2 ақпан 2021 | 25 мамыр 2021
| Субодх Кумар Джайсвал | 25 мамыр 2021 | 25 мамыр 2023
| Правін Суд | 25 мамыр 2023 | Қазіргі кезде

Ұйым

CBI-ге полиция директорының шені бар IPS офицері басшылық етеді. Қазіргі уақытта CBI директоры – бұрынғы Карнатака штаты полициясының бас директоры және бас инспекторы болған Правин Суд. Директорды 1946 жылғы «Дели арнайы полиция мекемесі» (DSPE) Заңына 2013 жылғы «Локпал» және «Локайуктас» Заңымен енгізілген өзгерістерге сәйкес құрылған жоғары деңгейлі комиссия тағайындайды. Директордың өкілеттік мерзімі екі жылды құрайды, оны тағы үш жылға ұзартуға болады. CBI-дегі басқа лауазымдарға IRS (Үндістан кіріс қызметі) офицерлері мен IPS офицерлері тағайындалуы мүмкін: Арнайы директор, Қосымша директор, Бірлескен директор, Полиция бас инспекторының орынбасары, Аға полиция инспекторы, Полиция инспекторы, Қосымша полиция инспекторы, Полиция инспекторының орынбасары, Инспектор, Кіші инспектор, Көмекші кіші инспектор, Бас констебль, Констебль. Бұл лауазымдарға SSC арқылы немесе Полиция, Салық департаменті және Кеден департаментінен шақыру арқылы қабылдау жүзеге асырылады.

Конституциялық мәртебесі

2013 жылғы 6 қарашада Гаухати жоғары соты CBI конституцияға қайшы және заңды мәртебеге ие емес деген үкім шығарды. Бірақ, Орталық үкімет шағымдануынан кейін, Үндістанның Жоғарғы Соты бұл үкімді күштен тоқтатты және келесі тыңдау 2013 жылғы 6 желтоқсанға белгіленді. Кейбір заңгерлер Үндістан үкіметінің CBI үшін заң қабылдауы қажет деп санайды, себебі ерте не кеш, Жоғарғы Сот CBI-дың конституциялық негізін конституцияға қайшы деп тануы мүмкін. 2021 жылға дейін CBI заңмен құрылған орган да емес, конституциялық орган да емес. Ол өкілеттіктерін 1946 жылғы Дели арнайы полиция мекемесі туралы заңнан ала береді.

Көбірек дербестікке сұраныс

Тәуелсіз тергеулерді талап ете отырып, CBI сыбайлас жемқорлыққа қатысты емес істерде үкіметтің билігін мойындағанымен, агенттік директорға жеткілікті қаржылық және әкімшілік өкілеттіктер қажет екенін, соның ішінде "функционалдық автономияны" қамтамасыз ету үшін кемінде үш жылдық қызмет мерзімі болуын қажет деп санайды. Агенттік мәлімдеме жасап, "Осыған байланысты, CBI директоры Үндістан Үкіметінің хатшысының лауазымдық өкілеттігімен қамтамасыз етілуі керек, ол тікелей министрге есеп беруі тиіс, DoPT арқылы өтудің қажеті жоқ" деді, сондай-ақ қаржылық өкілеттіктер жеткіліксіз екенін және жеке бюджеттік қаражат бөлуді қалайтынын қосты. Үндістанның Жоғарғы соты CBI-ға орталық үкіметтің рұқсатынсыз жоғары лауазымды шенеуніктерді қудалауға құқық берген кезде, CBI-ға белгілі бір дербестік берді. Үндістанның Жоғарғы соты сонымен қатар DSPE Заңының 6А-бабын конституцияға қайшы деп таныды.

Инфрақұрылым

CBI штаб-пәтері Нью-Делидегі 11 қабатты ғимаратта орналасқан, онда агенттіктің барлық бөлімшелері шоғырланған. Ғимарат заманауи байланыс жүйесімен, жетілдірілген жазбаларды сақтау жүйесімен, қойма-жайлармен, компьютерлік кіруді бақылаумен және жаңа технологияларды енгізуге арналған қосымша мүмкіндіктермен жабдықталған. Сұраққа алу бөлмелері, ұялар, жатақханалар және конференц-залдар қарастырылған. Ғимаратта 500 орындық қызметкерлерге арналған кафетерий, спортзалдар, террасадағы бақ және 470 көлікке арналған екі қабатты жер асты паркингі бар. Өрттен қорғаудың жетілдірілген жүйесі мен қуатты сақтандыру жүйесі, сондай-ақ баспасөз мәлімдемелері үшін зал және медиа-бөлме бар.

CBI академиясы

Газиябадтағы (Делидің шығысында) CBI академиясы 1996 жылы құрылды. Ол Нью-Дели теміржол стансасынан шамамен [қашықтық] және Индира Ганди халықаралық әуежайынан шамамен [қашықтық] жерде орналасқан. Егістік алқаптары мен жеміс ағаштары бар кампус әкімшілік, оқу, жатақ және тұрғын үй ғимараттарына ие. Академия салынғанға дейін, Жаңа Делидегі Лок Наяк Бхауанда шағын оқу орталығы қысқа мерзімді курстарды өткізді. Содан кейін CBI полиция инспекторларының орынбасарлары, кіші инспекторлары және қатардағы полицейлер үшін негізгі оқу курстарын өткізу үшін штаттық полиция оқу орындарына және Хайдарабадтағы Сардар Валлабхай Патель атындағы Ұлттық полиция академиясына сүйенді. Академия CBI-дың барлық шендерінің оқу қажеттіліктерін қанағаттандырады. Штаттық полиция, орталық полиция ұйымдары (CPO), мемлекеттік сектордың қадағалау ұйымдары, банктер, мемлекеттік департаменттер және Үндістан Қарулы Күштерінің қызметкерлері үшін де мамандандырылған курстарға мүмкіндік бар.

Құзыреті, өкілеттіктері және шектеулері

CBI тергеуінің заңды негізі 1946 жылғы DSPE Заңынан туындайды, ол Дели арнайы полиция мекемесіне (CBI) және Одақ территорияларының қызметкерлеріне өкілеттіктер, міндеттер, жеңілдіктер мен жауапкершіліктер береді. Орталық үкімет, тиісті штаттың үкіметінің келісімімен, тергеу үшін CBI-дың өкілеттіктер мен юрисдикциясын кез келген аумаққа (Одақ территорияларынан басқа) таратуға құқылы. CBI-дың кіші инспектор шенінен жоғары лауазымдағы қызметкерлері полиция бөлімшесінің бастығы болып есептелуі мүмкін. Заңға сәйкес, CBI тек Орталық үкіметтің жазбаша тапсырысымен ғана тергеу жүргізе алады. 2022 жылы Премьер-Министр кеңсесінің мемлекеттік министрі Ражья Сабхада сұраққа жауап беріп, жалпы 9 штат CBI-ға өз территорияларындағы істерді тергеуге жалпы келісімдерін кері тарғанын мәлімдеді. Аталған штаттардың ішінде Батыс Бенгалия, Махараштра, Керала және Пәнджаб бар. 2023 жылдың маусым айында Тамил Наду келісімді кері тарған тоғызыншы штат болды.

Мемлекеттік полициямен қарым-қатынасы

CBI бастапқыда Делидің аумағында жұмыс істеу үшін Дели арнайы полициясын құру туралы заңға сәйкес құрылған. Полиция және құқық – бұл Үндістан федерализмінің құрылымы бойынша штаттардың құзырына жататын мәселе болғандықтан, CBI басқа штаттардың аумағында тергеу жүргізу үшін алдын ала келісімін қажет етеді. Бұл келісім Дели арнайы полициясын құру туралы заңның 6-бабына сәйкес "жалпы келісім" нысанында болуы мүмкін, ол кері алынғанға дейін барлық тергеулерге қолданылады, немесе жекелеген істер бойынша тергеу жүргізуге рұқсат беретін "арнайы келісім" нысанында да болуы мүмкін. Келісім берілгеннен кейін, CBI экономикалық, сыбайлас жемқорлық және арнайы қылмыстарды (ұлттық қауіпсіздік, есірткі заттар және нашақорлық, және т.б.) тергеуге құқылы. 2019 жылы Андхра-Прадеш штаты жалпы келісімін қайта қалпына келтірді. 2019 жылдың қаңтар айында Чхаттисгарх штаты да CBI-ға жалпы келісімін қайтарып алды. 2020 жылдың қазан айында Махараштра штаты CBI-ға жалпы келісімін қайтарып алды. 2020 жылдың қараша айында Керала, Джаркханд және Пенджаб штаттары CBI-ға жалпы келісімін қайтарып алды. Бұрын Трипура және Мизорам штаттары да CBI-ға жалпы келісімін қайтарып алған еді. Ал Тамил Наду штаты 2023 жылдың маусым айында келісімін қайтарып алды. Барлығы тоғыз штаттың аумағында қылмысты тергеу үшін CBI-ға алдын ала келісім қажет. Сот бұл ерекше өкілеттік екенін, оны тек қана ерекше жағдайларда сақтықпен және ұқыпты қолдану керектігін нақтылады.

Ақпарат алу құқығынан босату

2005 жылғы Ақпаратқа қол жеткізу туралы заңның ережелерінен CBI босатылған. Бұл босату 9 маусым 2011 жылы үкімет тарапынан ұлттық қауіпсіздік негізінде берілді (Ұлттық тергеу агенттігіне (ҰТА), табыс салығын тергеу бас басқармасына және Ұлттық барлау желісіне (Natgrid) ұқсас босатулармен бірге). Орталық ақпарат комиссиясы және Ақпаратқа қол жеткізуді жақтаушылар бұл босату заңның әріп және мақсатына қайшы келеді деп сынға алды. Бұл босату Мадрас жоғары сотында қолдау тапты.

Үлкен істер шешілді

Банавари Деви қанына батқан, Сатьям жанжалы, Абая әпкеге жасалған қастандық және INX Media ісі сияқты көптеген резонансты істерге тигізген әсері.

Сыбайлас жемқорлық

2013 жылы Үндістанның Жоғарғы Сотының судьясы (кейіннен Үндістанның Бас судьясы) Р.М. Лодха CBI-ды "иесінің дауысымен сөйлейтін қозғаусыз попугай" деп сынады, себебі оның саяси ықпалы қай партия билікте болса да, шамадан тыс болды. CBI-дың саяси бағыты болғандықтан, бұрынғы қызметкерлер Жогиндер Сингх және Б.Р. Лалл (сәйкесінше директор және орынбасар директор) оның туыстық желісі, негіссіз қудалау және сыбайлас жемқорлықпен айналысқанын жариялады. Лаллдың "Кімнің қолында CBI?" атты кітабында тергеулердің қалай манипуляцияланып, тоқтатылғаны туралы толық мәлімет берілген. Ұйымдағы сыбайлас жемқорлық туралы ақпарат Ақпараттық ашықтық туралы заң бойынша алынған, ал Ақпараттық ашықтық белсендісі Кришнананд Трипати CBI өздерін ашықтан қорғау үшін қысым көрсеткенін мәлімдеді. CBI-ға келісімдерін қайтарып алған штаттар, CBI-ды Одақ Үкіметінің оларға идеологиялық жағынан қарсы келетін партияларды әділетсіз жолмен қуғындау үшін пайдаланатын құрал деп айыптады. Сондай-ақ, ол П.В. Нарасимха Рао, Дж. Джаялитта, Лалу Прасад Ядав, Маявати және Мулаям Сингх Ядав сияқты көрнекті саясаткерлерді тергеуде кешіктіргені үшін де сынға ұшырады; осы тактика олардың ақталуына немесе қудаланбауына әкеп соқты.

Бофорс туралы аңыз

2006 жылдың қаңтар айында CBI итальяндық кәсіпкер Оттавио Кватроккиге тиесілі банк шоттарын жасырын түрде еркін жібергені анықталды. Ол 1986 жылғы Бофорс жанжалында айыпталушылардың бірі болды, бұл жанжал Ражив Ганди үкіметінің беделін түсірді. Бофорс ісі бойынша сақшылықты CBI жүргізді. Сол кездегі премьер-министр Ражив Гандидің жақтастары 1980 жылдардың ортасында шведтік қару-жарақ фирмасы AB Bofors жасаған деген күдікпен пара алуға қатысты болды, АҚШ долларымен өлшенген миллиондаған сомадағы пара Ұлыбритания мен Панамадан құпия швейцариялық банктерге аударылды. АҚШ долларына сатып алынған 410 гаубица француздық бәсекелесі ұсынғандарға қарағанда нашар сапалы болды деп хабарланды. CBI Лондон банкіндегі Бофорсқа тиесілі шоттарды еркін жіберіп, 2006 жылы Кватрокки мен оның әйелі Марияны айыптады, бірақ 2009 жылдың 29 сәуірінде Интерполдан оны іздеу тізімінен алып тастауды сұрап, саяхаттауын жеңілдетті. CBI-дың хабарламасынан кейін Интерпол Кватроккиге қатысты хабарламасын кері қайтарып алды.

Хавала даусы

1991 жылы Кашмирде әрекеткерлердің ұсталғандығы хавала брокерлеріне шабуылға әкеп соқты, нәтижесінде ұлттық саясаткерлерге ірі көлемде төлемдер жасалғанына қатысты дәлелдер анықталды. Жайн хавала ісі бұрынғы Одақтың министрлері Ажит Кумар Панджа мен П. Шив Шанкар, Уттар-Прадеш штатының бұрынғы губернаторы Мотилал Вора, Бхаратия Джаната партиясының жетекшісі Яшвант Синханы қамтыды. 20 күдікті Жаңа Делиде қаралып жатқан 650 миллиондық іс бойынша арнайы судья В. Б. Гуптаның шешімімен босатылды. Судья айыпталушыларға қарсы заңдық дәлелдерге айналдыруға болатын алдын ала дәлелдердің жоқтығын мәлімдеді. Бостандыққа шыққандардың арасында Бхаратия Джаната партиясының президенті Л. К. Адвани, бұрынғы Одақтың министрлері В. С. Шукла, Арджун Сингх, Мадхаврао Синдия, Н. Д. Тивари және Р. К. Дхаван, сондай-ақ бұрынғы Дели қаласының әкімі Мадан Лал Кхурана болды. 1997 жылы Үндістанның Бас судьясы Дж. С. Верманың қабылдаған шешімінде тергеу органының тәуелсіздігін қамтамасыз ететін екі ондаған нұсқаулар келтірілді. Ал 16 жыл өткен соң, кезекті үкіметтер осы нұсқауларды сақтамай, CBI-ды үкіметтің тағы бір бөлімі ретінде қарастыруда. Сот процесіне бастама бергені қоғамдық мүддеге байланысты петиция болғанымен, істер ешбір айыптаусыз аяқталды. Vineet Narain & Others v Union of India AIR 1996 SC 3386 ісі бойынша Жоғарғы Сот Орталық қадағалау комиссиясының (ЦБИ) үстінен қадағалау құқығына ие екенін шешті.

Приядаршина Матту қылмысы

Бұл жағдайда 25 жастағы құқық студентінің қанына қонған Сантош Кумар Сингх судья "тергеу тобының қасақана немқұрайлылығы" себепті ақталды деді. Күдікті Үндістан полиция қызметінің жоғары лауазымды шенеунігінің ұлы болғандықтан, іске CBI тартылды. 1999 жылғы сот шешімінде "күдіктінің әкесінің ықпалы болған" деп көрсетілген. Сот шешіміне ұялған CBI директоры Р.К. Рагаван шешімді зерттеу үшін екі арнайы директорды (П.К. Шарма және Гопал Ачари) тағайындады. 2000 жылы CBI бұл шешімге қатысты Дели жоғары сотына шағымданып, сот күдіктіге қамау ордерін шығарды. 2006 жылдың шілдесінде CBI ертерек тыңдау өткізуді сұрады; қазан айында Жоғарғы сот Сингхты зорлау және кісі өлтіруде кінәлі деп танып, оған өлім жазасын берді.

Абайя ағам

Бұл оқиға 1992 жылғы 27 наурызда Керала штатының Коттайам қаласындағы Әулие Пий X шіркеуінің жатақханасындағы су құдығынан табылған қарындастың қазасына қатысты. Қылмыстық істер жөніндегі бюроның (CBI) бес тергеуі күдіктілерді анықтауға әкелген жоқ. Іс 2020 жылдың желтоқсан айында Керала жоғарғы сотымен шешілді, осы іс бойынша басты айыпталушылар өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Сохрабуддин ісі

CBI биліктегі Үндістан Ұлттық Конгресін қарсыласы – Бхаратия Джаната партиясына қарсы қолдады деген айыптамаға ұшырады. CBI Гуджарат штатындағы Сохрабуддин ісін тергеп жатыр; осы істі тергеп отырған Геета Жори CBI оны Гуджараттың бұрынғы министрі Амит Шахты негіссіз айыптауға мәжбүрлеуге тырысып жатыр деп мәлімдеді.

Сант Сингх Чатвал ісі

Сант Сингх Чатвал 14 жыл бойы CBI деректерінде күдікті ретінде тіркелген. Агенттік екі айыптау қағазын дайындады, шетелге сотқа қатысты сауалнамалар жіберді және 1997 жылдың 2-5 ақпаны аралығында Чатвал мен оның әйелін қамау үшін АҚШ-қа өкілдер тобын жіберді. 2007 жылдың 30 мамырында және 2008 жылдың 10 тамызында CBI-дің бұрынғы директорлары Виджай Шанкар мен Ашвани Кумар олардың қамауда болуына қатысты шешімдерге қол қоймады. Кейіннен олардың босатылуына шағымданудан бас тарту туралы шешім қабылданды. Осылайша, Чатвал он жылдан астам уақыт бойы қатысқан банк алаяқтығының ісі жабылды. Чатвал және тағы төрт адам "қылмыстық сөз байласуға" қатысып, "Индия Банкінің" Нью-Йорк бөлімшесін алдауға тырысқандары үшін айыпталды. CBI Чатвалды екі істе айыптады, ал қалған екі іс әлі де қаралып жатыр. Ақпараттық сұраныс жасаған Кришнананд Трипатиге жабылған істерге қатысты ақпарат беруден бас тартылды. Кейіннен Орталық ақпарат комиссиясы CBI-ге ақпаратты жариялауға бұйрық берді, бірақ CBI Ақпараттық сұраныс туралы заңнан босатылған (жоғарыда қараңыз). Чатвал "Падма Бхушан" орденімен марапатталған.

Маланкара Варгезе қылмысы

Бұл іс 2002 жылдың 5 желтоқсанында Малаңкара православие сириялық шіркеуі басқару комитетінің мүшесі және ағаш саудагері Т. М. Варгезе (сондай-ақ Малаңкара Варгезе деп танылады) қазасына қатысты. 2010 жылдың 9 мамырында қарсылас Жакобит сириялық христиан шіркеуінің (Сирия православие шіркеуінің бөлігі) Ангамали епархиясының дін қызметкері және басқарушысы Варгезе Теккекараға кісі өлтіру және құлсату айыптары тағылды. Теккекара айыпталғаннан кейін тұтқындалмады, бұл үшін Орталық тергеу бюросы Керала жоғарғы соты мен БАҚ тарапынан сынға ұшырады.

Бхопалдағы газ апаты

1984 жылғы Бхопал апатының ісін қарау кезінде CBI тиімсіз деп танылды. Бұрынғы CBI бірлескен директоры Б.Р. Лалл, Union Carbide компаниясының бас директоры Уоррен Андерсонды экстрадициялау мәселесінде жұмсақ болуын және кінәлі адам өлтіру сияқты айыптаулардан бас тартуды өтінгенін мәлімдеді. Айыпталушылар екі жылға сотталды.

2G спектрінің жағдайы

АПҚ үкіметі 2G спектрін корпорацияларға өте төмен бағамен, сыбайлас жемқорлық және заңсыз жолмен бергені үшін айыпталуда. Жоғарғы Сот тергеу жұмысындағы кешігулерге байланысты CBI-ды бірнеше рет сынға алды; сот тергеу барысын тікелей бақылауға алғаннан кейін ғана саяси беделді тұлғалар тұтқындалды.

Үндістан көмірін бөлу туралы аферисттер

Бұл - Үндістанның UPA үкіметінің бұрынғы премьер-министрі Манмохан Сингхтің елдің көмір кен орындарын жеке компанияларға бөлуіне байланысты саяси дау. Бұл мемлекетке зор шығын келтірді. CBI директоры Ранджит Синха Жоғарғы Сотқа берген мәлімдемесінде, агенттік дайындаған көмір жеңілдігі туралы есеп Конгресс партиясының заң министрі Ашвани Кумардың "тілегі бойынша" және премьер-министр кеңсесінен (PMO) және көмір министрлігінен жоғары деңгейдегі шенеуніктерге сотқа ұсынғанға дейін жіберілгенін айтты.

2008 жылы Нойдада екі адам өлтірілген

Бұл - Үндістанның Нойда қаласында 14 жасар қыз Арруши Талвар мен 45 жасар Хемрадж Банджаденің қосқан қылмыстық ісі. 2013 жылдың 26 қарашасында қыздың ата-анасы Раджеш және Нупур Талварлар осы кісі өлтірулер үшін өмір бойына түрмеге кесілді. 2014 жылдың қаңтар айында Талварлар Аллахабад жоғары сотына шағым түсірді. Жоғарғы сот 2017 жылдың 12 қазанында «нақты дәлелдердің» жетіспеуіне байланысты оларды барлық айыптан босатты. Аллахабад жоғары соты өз шешімінде ата-ананы кінәлі емес деп тапқан дәлелдерде кемшіліктер болғанын мәлімдеді. Сот сондай-ақ, ҚХҚ (CBI) дәлелдерді бұрмалап, куәгерлерге жаңсақ көрсетмелер бергенін айтты. Бұл іске қатысты тергеу мен сот шешімі туралы бүкіл елде сұрақтар туды.

Танымал мәдениетте

CBI С.Н. Свами жазған және К. Маду режиссерлік еткен, актері Мамутти басты рөлдегі CBI офицері Сетурама Айерді сомдаған «CBI» (фильмдер сериясы) деп аталатын малаялам тіліндегі фильмдер сериясында көрсетілген.