Кіріспе

Нейропсихологиялық тест

Висконсин карталарын сұрыптау тесті (WCST) – бұл жинақты өзгерту қабілетін бағалайтын нейропсихологиялық тест, яғни күшейту шарттары өзгерген кезде икемділік таныту мүмкіндігін анықтауға арналған. WCST-ні Дэвид А. Грант пен Эста А. Берг жасаған. WCST-нің кәсіби нұсқаулығын Роберт К. Хитон, Гордон Дж. Челюн, Джек Л. Талли, Гэри Г. Кей және Гленн Кертисс жазған.

Әдіс

Қатысушыға стимул карталары көрсетіледі, содан кейін қатысушыдан карталарды сәйкестендіру сұралады. Оларға карталарды қалай сәйкестендіру керектігі туралы нұсқау берілмейді, бірақ олар жасаған сәйкестік дұрыс немесе қате болғанда кері байланыс беріледі. Тест алғаш рет шығарылғанда карталарды көрсету әдісі бағалаушының қағаз карталарды қолдануымен жүзеге асырылды, бағалаушы үстелдің бір жағында, қатысушы екінші жағында отырды. Тестті қолмен жүргізуге 12–20 минут уақыт кетеді, ал компьютерлік тест қолдану арқылы бұл уақыт едәуір қысқарады. Тест нәтижелері пайдалы психометриялық көрсеткіштерді қамтиды, олардың ішінде: қол жеткізілген санаттар, сынақтар, қателер және тұрақты қателер сандары, пайыздары және проценттері. WCST аутизммен ауыратын адамдар, инсульттан кейін қалпына келгендер, балалар және психиатриялық науқастарды қоса алғанда, көптеген топтарда сенімді және жарамды екені көрсетілген.

Клиникалық қолдану

1948 жылдан бері бұл тестті нейропсихологтар мен клиникалық психологтар ми жарақаты, нейродегенеративті аурулар немесе шизофрения сияқты психикалық аурулары бар науқастарда қолданып келеді. Бұл, пациенттерде алдыңғы лобтың дисфункциясын өлшеуге арналған бірнеше психологиялық тесттердің бірі. WCST-ні қолданған кезде дәрігер алдыңғы лобтың келесі функцияларын бағалай алады: стратегиялық жоспарлау, жүйелі іздеу, танымдық жиынтықты өзгерту үшін ортаның кері байланысын пайдалану, мінез-құлықты мақсатқа жетуге бағыттау және импульсивті жауап беруді реттеу. Тестілеуді 6,5 жастан 89 жасқа дейінгі адамдарға жүргізуге болады. WCST назар, жұмыс жады және визуалды қабылдау сияқты бірқатар танымдық функцияларға сүйенеді. WCST бастапқыда абстрактілі ойлауды өлшеу үшін жасалған, сондықтан оны адамның абстрактілі ойлау қабілетін және қажет болған жағдайда мәселелерді шешу стратегияларын өзгерту дағдысын бағалауға пайдалануға болады. Тест кезінде қатысушыларға бірнеше карта көрсетіледі. Карталардағы суреттер түсі, саны және пішіні бойынша ерекшеленеді. WCST сияқты психологиялық тесттерді жеке қолданғанда, алдыңғы лобтың зақымдануының әсерін немесе жұмыс жады сияқты оның әсер етуі мүмкін танымдық функцияның қырларын өлшеу мүмкін емес; түрлі тесттерді қолдану қажет. Қатысушы бір тапсырманы жақсы орындай білуі мүмкін, бірақ атқарушы функциялардың жалпы деңгейінде бұзылу байқалуы мүмкін. Сондай-ақ, бір адамды ұзақ уақыт бойы тестілеу нәтижелері қате болуы мүмкін. Қатысушы тапсырманы жақсырақ орындауы мүмкін, бірақ бұл атқарушы танымдық функцияның жақсаруынан емес, осы нақты тапсырманы орындаудың белгілі бір стратегияларын меңгергендіктен болуы мүмкін, бұл оны сенімді өлшеу құралы етпейді.