Кіріспе

Әлемдегі ең ірі және ең көне жоғары IQ қоғамы.

Этимология

Менса сөзі латын тілінде "үстел" деген мағынаны білдіреді, бұл ұйымның логотипінде бейнеленген, және ұйымның теңдердің бас қосып отыратын дөңгелек үстел тәріздігін көрсету үшін таңдалған; бірдей құқықтарға ие адамдардың бірігуі.

Тарих

Австралиялық Роланд Беррилл және британдық ғалым және заңгер Ланселот Уэр 1946 жылы Оксфордтағы Линкольн колледжінде ең зиялы адамдардың қоғамын құру ниетімен Менсаны құрды. Қоғамның жалғыз талабы жоғары IQ болуы керек еді. Бұл қоғам өз мақсатында саяси емес болуға және нәсіл, дін сияқты басқа да әлеуметтік айырмашылықтардан мүлдем азат болуға тиіс болды. Уэр: "Мен көптеген мүшелердің осылай көп уақытын жұмбақтарды шешуге жұмсайтынына көңілім толады" деді. Американдық Менса Марго Зейтельманның күш-жігерінің арқасында Менсаның екінші ірі филиалы болды. 2021 жылы британдық Менсаның веб-серверлері қауіпсіздік бұзушылығына ұшырады, нәтижесінде мүшелердің жеке деректері қолға түсті. Әлсіз киберқорғаныс салдарынан директорлар кеңесінің екі мүшесі лауазымынан кетті.

Мүшелік талаптары

Менсаға мүше болу үшін талап – белгілі бір стандартталған IQ немесе басқа да мақұлданған интеллект сынақтарында, мысалы Стэнфорд-Бине интеллект шкалаларында 98-ші перцентильге жету немесе одан да жоғары нәтиже көрсету. Стэнфорд-Бине бойынша ең төменгі қабылданатын ұпай 132, Кэттелл үшін 148, ал Векслер сынақтарында (WAIS, WISC) 130. Көптеген IQ сынақтары орташа ұпай 100 және стандарттық қатеулік 15 болатындай етіп жасалған; осы шарттарда қалыпты үлестірім бойынша 98-ші перцентильдік ұпай 130,8-ге тең. Көптеген ұлттық ұйымдар жақсы қалыптасқан IQ сынақтарының жиынтығын пайдаланады, бірақ Американдық Менса және Германдық Менса өздерінің өтініш сынақтарын жасады, оларды өздері өткізеді және бақылайды. Алайда, Американдық Менса басқа сынақтардағыдай ұпайды ұсынбайды; бұл сынақ тек адамды мүшелікке іліктестіру үшін қолданылады. Кейбір ұлттық ұйымдарда адам Менса ұсынған сынақтан бір рет қана өтуі мүмкін, бірақ кейін басқа біліктілік сынағының нәтижелерімен өтініш беруге болады. Менса сынағы Бразилия, Үндістан, Индонезия және Пәкістан сияқты дамып келе жатқан бірқатар елдерде де қолжетімді, ал дамып келе жатқан елдердегі ұйымдар қарқынды өсіп жатыр.

Жиналыстар

Менса мүшелері үшін жергілікті деңгейден халықаралық деңгейге дейін көптеген іс-шаралар ұйымдастырылады. Бірнеше ел жыл сайынғы жиын (Annual Gathering - AG) деп аталатын ірі шара өткізеді. Ол әр жыл сайын әртүрлі қалада өткізіледі, онда баяндамалар, билер, көшбасшылық семинарлары, балаларға арналған іс-шаралар, ойындар және тағы басқа да қызықты шаралар ұйымдастырылады. Американдық және Канадалық AG шаралары әдетте Американың Тәуелсіздік күніне (4 шілде) немесе Канада күніне (1 шілде) орай ұйымдастырылады. 1990 жылдан бері американдық Менса жыл сайынғы Менса Ақыл-ойындары сайысын өткізіп келеді, онда «түпнұсқа, қиын және сапалы» бес үстел ойынына «Менса таңдауы» сыйлығы табыс етіледі. Еуропада 2008 жылдан бері халықаралық жиындар EMAG (Еуропалық Менса жыл сайынғы жиыны) деген атпен өткізіліп келеді, алғашқысы сол жылы Кельн қаласында ұйымдастырылды. Келесі жиындар Утрехт (2009), Прага (2010), Париж (2011), Стокгольм (2012), Братислава (2013), Цюрих (2014), Берлин (2015), Краков (2016), Барселона (2017), Белград (2018) және Гент (2019) қалаларында өтті. 2020 жылғы шара кейінге жылдырылып, 2021 жылы Брнода өтті. 2022 жылғы шара Страсбургте, ал 2023 жылғы шара Роттердамда өткізілді. Азия-Тынық мұхиты аймағында Азия-Тынық мұхиты Менсасының жыл сайынғы жиыны (AMAG) өтеді, оны ұйымдастыру құқығы елдер арасында кезекпен беріледі. Бұл шаралар қатарында Австралияның Голд-Кост (2017), Филиппиннің Себу (2018) қалалары бар.

Жарияланымдар

Барлық ұлттық Mensa ұйымдары мүшелерге арналған жаңалықтар хаттарын немесе журналдарды жариялайды, оларда мүшелер жазған мақалалар мен айдарлар, сондай-ақ алдағы Mensa шаралары туралы ақпарат болады. Мысалы, американдық Mensa Bulletin, австралиялық TableAus, мексикалық El Mensajero және француздық, бұрын Contacts деп аталған, қазір MensaMag. Ұлттық басылымдардан өзге, кейбір жергілікті немесе аймақтық ұйымдардың өздерінің жаңалықтар хаттары бар. Mensa International "Мensa туралы әлемдік көзқарастар мен ақпаратты" қамтитын Mensa әлем журналын жариялайды. Бұл журнал әдетте әр ұлттық журналға қоса беріледі. Mensa қоры "Mensa зерттеу журналын" жариялайды, онда "интеллектке қатысты ғылыми мақалалар мен соңғы зерттеулер жарық көреді". Көптеген Mensa басылымдарынан өзгеше, бұл журналға мүше емес адамдар да қол жеткізе алады.

Демография

Mensa-ның барлық ұлттық бөлімшелері 18 жасқа дейінгі балаларды қабылдайды. Дегенмен, кейбір ұлттық Mensa бөлімшелері балаларды өздері тексермейді; көптегендер дарынды балалар мен олардың ата-аналары үшін арнайы іс-шаралар, ресурстар және жаңалықтар ұсынады. Американдық Mensa-ның ең жас мүшесі Каше Квест, британдық Mensa-ның ең жас мүшесі Адам Кирби және бірнеше австралиялық Mensa мүшелері екі жасында қосылған. Ұлыбританиялық Элис Тан Робертс және АҚШ-тың Миранда Элис Марголис – екі жас және төрт айда толық мүшелікке қол жеткізген Mensa-ға ең жас кірген адамдар. 2018 жылы Мехул Гарг соңғы он жылда тесттен ең жоғары 162 ұпай жинаған ең жас адам атанды. Американдық Mensa-ның ең үлкен мүшесі 102 жаста, ал британдық Mensa-да 103 жастағы мүше болған. Американдық Mensa-ның ұрпақтар бойынша жіктемесіне және 2023 жылғы демографиялық мәліметтеріне сәйкес, оның мүшелерінің 8 пайызы – үнсіз буын (1924–1942 ж.т.), 37 пайызы – бейбі бумерлер (1943–1960 ж.т.), 30 пайызы – X буыны (1961–1981 ж.т.), 10 пайызы – мыңжылдықтар (1982–2000 ж.т.), 12 пайызы – Z буыны (2001–2020 ж.т.), ал қалған 3 пайызы – басқалар. Американдық Mensa-ның жалпы мүшелерінің 64 пайызы – ер адам, 32 пайызы – әйел адам, 3 пайызы – белгісіз, ал 1 пайыздан аз – жынысы сәйкес келмейтін немесе басқа.