Кінетин: Өсімдік гормоны және тіндік мәдениеттегі ролі
Kinetin
Кінетин – өсімдік гормоны, жасуша бөлінуін стимуляциялайды. Ауксинмен бірге каллус жасауға, тінді жаңартуға қолданылады. Өсімдік тіндерін өсіруде маңызды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кинетин (/'kaɪnɪtɪn/) – өсімдіктерде жасуша бөлінуін күшейтетін цитокининге ұқсас синтетикалық өсімдік гормоны. Кинетин алғаш рет Карлос О. Миллер және Скоуг және т.б. ғалымдармен оқшауланды. Бұл, жасуша бөлінуін ынталандыратын қасиеттері бар, автоклавталған шабақ спермасы ДНК-сынан алынған қосылыс. Ортада ауксин болған жағдайда жасуша бөлінуін қоздыру қабілетіне байланысты оған кинетин деген ат берілді. Кинетин өсімдік тіндерін өсіруде (ауксинмен бірге) кальус түзілуін және кальустан жаңа шығарларды өсіру үшін (төмен ауксин концентрациясында) жиі қолданылады. Ұзақ уақыт бойы кинетин ДНК-дағы дезоксиаденозин қалдықтарынан пайда болатын артефакт деп есептелді, ол ұзақ тұрғанда немесе оқшаулау кезінде қыздырылғанда ыдырайды. Сондықтан кинетин табиғатта кездеспейді деп ойласты, бірақ 1996 жылдан бері бірнеше зерттеушілер кинетиннің адамдар мен түрлі өсімдіктердің жасушаларының ДНК-сында, қазірге дейін зерттелген барлық организмдерде табиғи түрде бар екенін көрсетті. ДНК-да кинетиннің пайда болу механизмі фурфуралдың – ДНК-дағы дезоксирибоза қантының тотығудан зақымдану өнімі – түзілуі және оның аденин базасымен сөндіріліп, N6 фурфуриладенинге, кинетинге айналуы арқылы жүзеге асады деп саналады. Кинетин тіндерден жаңа өсімдіктер өндіруде де кеңінен қолданылады.
Kinetin (/'kaɪnɪtɪn/) is a cytokinin like synthetic plant hormone that promotes cell division in plants. Kinetin was originally isolated by Carlos O. Miller and Skoog et al. as a compound from autoclaved herring sperm DNA that had cell division promoting activity. It was given the name kinetin because of its ability to induce cell division, provided that auxin was present in the medium. Kinetin is often used in plant tissue culture to induce callus formation (in conjunction with auxin) and regenerate shoot tissues from callus (with lower auxin concentration). For a long time, it was believed that kinetin was an artifact produced from the deoxyadenosine residues in DNA, which degraded when standing for long periods or when heated during the isolation procedure. Therefore, it was thought that kinetin does not occur naturally, but since 1996, it has been shown by several researchers that kinetin exists naturally in the DNA of cells of almost all organisms tested so far, including humans and various plants. The mechanism of production of kinetin in DNA is thought to be via the production of furfural — an oxidative damage product of deoxyribose sugar in DNA — and its quenching by the adenine base's converting it into N6 furfuryladenine, kinetin. Kinetin is also widely used in producing new plants from tissue cultures.
Тарих
1939 жылы П. А. С. Нобекурт (Париж) сәбіздің (Daucus carota) тамыр экспланттарынан алғашқы тұрақты калюс өсіруді бастады. Мұндай өсінділерді жаңадан дайындалған қоректік агарға тікелей ауыстыру арқылы шексіз сақтауға болады. Ауыстырулар 3-8 апта сайын жүргізіледі. Калюс өсінділері – жасуша өсінділері емес, себебі бүкіл тіндік қатынастар өсіріледі. Көптеген жасушалар бөліну қабілетін сақтай білсе де, барлығына тән емес. Мұның бір себебі – ядролардың анеуплоидиясы және осыған байланысты қолайсыз хромосомалық жиынтықтардың пайда болуы. 1941 жылы J. van Overbeek (Rijksuniversiteit Utrecht) кокос сүтін калюс өсінділері үшін қоректік ортаның жаңа құрамы ретінде енгізді. Кокос сүті – сұйық эндосперм. Ол эмбрионға бірге тамақ берілгенде өсуге көмектеседі. Калюс өсінділерінен алынған нәтижелер оның белсенді компоненттері шетел жасушаларының өсуін де ынталандыратынын көрсетті. 1954 жылы Ф. Скоуг (Висконсин университеті, Мэдисон) темекінің (Nicotiana tabacum) оқшауланған өскіндерінен жаралы ісік тінін жасау және өсіру әдісін әзірледі. Дамып келе жатқан калюс ашытқы экстрактымен, кокос сүтімен немесе ескі ДНК препараттарымен қамтамасыз етілгенде өседі. Жаңа дайындалған ДНК әсер етпейді, бірақ автоклавтан өткеннен кейін тиімді болады. Бұл оның бір ыдырау өнімі жасушалардың өсуі мен бөлінуі үшін қажет деген қорытындыға әкелді. Бұл сипатталған зат кинетин деп аталды және фитогормон ретінде жіктелді.
In 1939, P. A. C. Nobécourt (Paris) began the first permanent callus culture from root explants of carrots (Daucus carota). Such a culture can be kept forever by successive transplantations onto fresh nutrient agar. The transplantations occur every three to eight weeks. Callus cultures are not cell cultures since whole tissue associations are cultivated. Though many cells keep their ability to divide, this is not true for all. One reason for this is the aneuploidy of the nuclei and the resultant unfavourable chromosome constellations. In 1941, J. van Overbeek (Rijksuniversiteit Utrecht) introduced coconut milk as a new component of nutrient media for callus cultures. Coconut milk is liquid endosperm. It stimulates the embryo to grow when it is supplied with food at the same time. Results yielded from callus cultures showed that its active components stimulate the growth of foreign cells, too. In 1954 F. Skoog (University of Wisconsin, Madison) developed a technique for the generation and culture of wound tumor tissue from isolated shoot parts of tobacco (Nicotiana tabacum). The developing callus grows when supplied with yeast extract, coconut milk, or old DNA preparations. Freshly prepared DNA has no effect but becomes effective after autoclaving. This led to the conclusion that one of its breakdown products is required for cell growth and division. This characterized substance was named kinetin, and was classified as a phytohormone.