Кіріспе

Терезелерді қорғауға арналған көлденең бұрышты ламельдер

Жалюзи (американдық ағылшын тілінде) немесе louvre (британдық ағылшын тілінде; орфографиялық айырмашылықтарға назар салыңыз) – жарық пен ауаны өткізіп, жаңбыр мен тікелей күн сәулесінен қорғайтын көлденең ламельдері бар терезе жалюзи немесе қалқан. Ламельдердің бұрышы реттелетін, көбінесе жалюзилерде және терезелерде, немесе бекітілген болуы мүмкін.

Тарих

Луверлер орта ғасырларда үлкен асханалардың төбесіндегі тесіктерге орнатылатын, жаңбыр мен қарды өткізбей желдетуді қамтамасыз ететін ағаштан жасалған шам тәрізді құрылымдар ретінде пайда болды. Бастапқыда олар тек цилиндрден тұратын қарапайым құрылымдар еді. Кейіннен олар керамикадан жасалған, күрделі пішіндерге ие болды – түтін мен бу тамақ пісіру кезінде көзге және ауызға арқылы шығатын беттер жасалды, немесе қазіргі заманғы луверлерге ұқсас, жіп арқылы ашылып-жабылатын жалюзилі конструкцияларға айналды.

Құрылыс

Қазіргі кездегі жалюзилер көбінесе алюминийден, металдан, ағаштан немесе шыныдан жасалады. Оларды металл тұтқасымен, шкивтермен немесе электр жетегімен ашуға және жабуға болады. Стандарт өрт қаупі жоғары аймақтардағы ғимараттарды салуға қойылатын талаптарды белгілейді, бұл жалюзилердің жанатын ұшқындардан, сәулелі жылудан, тікелей жалындардан және осы шабуыл түрлерінің комбинациясынан өртке қарсы тұруын арттыруға бағытталған. Жаңартылған құрылыс стандартында үйдің өрт қаупі деңгейіне байланысты қолданылуға тиіс әртүрлі құрылыс әдістері мен материалдары егжей-тегжейлі сипатталған. Бұл өзгерістер BAL Low деңгейінен жоғары өрт шабуылы деңгейіне жататын үйлер үшін терезелер мен шынылау талаптарын қамтиды.

Жалаулар

Көбінесе қателікпен бір-бірінің орнына қолданылатын жалюзилер мен ламельдердің басты айырмашылығы – ламельдер бекітілген орналасқан. Ал жалюзилер жылжымалы, реттелетін механизмге орнатылады, ол жалюзилердің бәрін бір-біріне қатысты кез келген параллель күйге келтіруге мүмкіндік береді.

Сәулет саласында

Луверлер заманауи сәулет тілінде сирек басты дизайн элементтері ретінде қарастырылады, көбінесе олар тек техникалық құрылғы деп есептеледі. Луверлер 18 және 19 ғасырлардағы ғимараттарды ыстық климатта салқын ұстауға және тікелей күн сәулесінен қорғауға көмектесетін Демерара терезелерінің дизайнының бір бөлігі болды. Кейбір заманауи лувер жүйелері ішкі кеңістіктің жарықтандырылуын жақсартуға арналған. Тұрақты, айналы лувер жүйелері жарқылықты азайтуға және шашыраңқы жарықты қайта бағыттауға мүмкіндік береді. Мұндай луверлер екі қабатты шыны панельдердің арасына орналастырылуы мүмкін. Болат қорыту заводтары және электр станциялары сияқты өнеркәсіптік объектілерде луверлер жиі қолданылады. Олар табиғи желдету және температураны реттеу үшін пайдаланылады. Луверлер көбінесе шіркеу қоңыраулары орналасқан мұнараларда кездеседі, онда олар қоңырауларды ауа райынан қорғалған күйде мүмкіндігінше көп дыбыс шығаруға мүмкіндік береді. Ғимараттардың жалпы эстетикалық бейнесінің бөлігі ретінде луверлерді қолданатын сәулетшілердің мысалдары бар. Ең танымал мысал – финляндиялық модернист сәулетші Альвар Аалто, ол әртүрлі типтері мен өлшемдері бар луверлерді үйлестіру арқылы ғимараттарының фасадында эстетикалық эффектілер жасады, олардың кейбіреулері бекітілген, кейбіреулері жылжымалы және көбінесе ағаштан жасалған (мысалы, Хельсинки технологиялық университетінің әртүрлі ғимараттары). Аалтодан әсер алған тағы бір мысал – екінші буын модернист сәулетшісі Юха Лейвиска.

Инфрақұрылымда

Алыптар су тасқынынан қорғау үшін қолданылатын ашылу тесігі ретінде пайдаланылуы мүмкін, әдетте бірі немесе бірнеше жылжымалы жапқыштармен жабылады. Олар судың ғимаратқа кіруіне және шығуына мүмкіндік беру үшін, қабырғалардағы гидростатикалық қысымды теңестіріп, су тасқынынан туындаған құрылымдық зақымды азайту мақсатында жасалған. Алып терезелері үйлерді жобалаудың маңызды бөлігі болып табылады және болашақ дауылды ауа райының қысымына төтеп беруге өте ыңғайлы. Дауылға төзімді үйлер әрдайым алып терезелерімен байланысты болған, ал алыптың жапқыштары дауылды аймақтар үшін «B типіндегі бұйымдарға» қатысты сынақтан өткен.

Көлікпен

Кейбір автомобильдерде артқы терезеге орнатылатын жалюзилер де қосымша жабдық ретінде қолжетімді. Олар жылдар бойы капоттарда, багаж бөлімшесінің қақпақтарында және басқа да әртүрлі кузов панельдерінде пайдаланылып келді; көбінесе хот-родтарда, бірақ бұл тек сол кезеңге ғана тән емес. Осы ретте олардың мақсаты – желдетудің функционалды құралы болып табылумен қатар, стильдік өзгеріс енгізу де. Жалюзилер сондай-ақ ұшақтар мен ғарыш кемелерінде жартылай пассивті жылуды бақылау құралы ретінде де қолданылады. Трафик шамдарының линзаларында да жалюзилер қолданылуы мүмкін, бұл көлік жүргізушілердің қате сигналды көруіне жол бермейді.