Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Органикалық түрлердің бір түрі, құрамында гидроксил тобы мен галоген атомы бар, бір-біріне жақын орналасқан көміртек атомдарында. Органикалық химияда галогидрин (сондай-ақ галоалкоголь немесе β-галоалкоголь) – галоген мен гидроксил тобының жақын орналасқан көміртек атомдарына байланысқан функционалдық тобы, мұндай көміртек атомдарында тек сутек немесе көмірсутек топтары ғана болады (мысалы, 2-хлорэтанол, 3-хлорпропан-1,2-диол). Бұл термин тек қаныққан молекулаларға ғана қолданылады, сондықтан 2-хлорофенол сияқты қосылыстар әдетте галогидриндер деп есептелмейді. Полимерлерге прекурсор ретінде жыл сайын кейбір хлоргидриндердің, мысалы, пропилен хлоргидриннің мегатонналары өндіріледі. Галогидриндер галогеннің түріне қарай хлоргидриндер, бромгидриндер, фторгидриндер немесе йодгидриндер деп жіктелуі мүмкін.
Type of organic species containing hydroxyl group and halogen atom on adjacent carbon atoms
In organic chemistry a halohydrin (also a haloalcohol or β halo alcohol) is a functional group in which a halogen and a hydroxyl are bonded to adjacent carbon atoms, which otherwise bear only hydrogen or hydrocarbyl groups (e. g. 2 chloroethanol, 3 chloropropane 1,2 diol). The term only applies to saturated motifs, as such compounds like 2 chlorophenol would not normally be considered halohydrins. Megatons of some chlorohydrins, e. g. propylene chlorohydrin, are produced annually as precursors to polymers. Halohydrins may be categorized as chlorohydrins, bromohydrins, fluorohydrins or iodohydrins depending on the halogen present.
Эпоксидтерден
Галогидриндер эпоксидтің гидрогаль қышқылымен немесе металл галидімен реакциясы арқылы дайындалуы мүмкін. Бұл реакция екі маңызды эпоксид – эпихлоргидрин және пропилен оксидінің хлоргидрин алдындағы заттарын өндіру үшін өнеркәсіптік масштабта жүзеге асырылады. Бұрын 2-хлорэтанол этилен оксидін алу үшін ірі көлемде өндірілген, бірақ қазір этилен оксиді этиленді тікелей тотықсыздандыру арқылы алынады.
Halohydrins may also be prepared from the reaction of an epoxide with a hydrohalic acid, or a metal halide. This reaction is produced on an industrial scale for the production of chlorohydrin precursors to two important epoxides, epichlorohydrin and propylene oxide. At one time, 2 chloroethanol was produced on a large scale as a precursor to ethylene oxide, but the latter is now prepared by the direct oxidation of ethylene.
2-хлор қышқылдарынан
Хлоркарбон қышқылы литий-алюминий гидридімен 2-хлор спирттерге дейін тотығуын тоқтатуға болады. Қажетті 2-хлоркарбон қышқылы түрлі жолдармен, соның ішінде Hell-Volhard-Zelinsky галогендеуі арқылы алынады. 2-хлорпропион қышқылы пропионил хлоридін хлорлау арқылы, содан кейін 2-хлорпропионил хлоридін гидролиздеу арқылы өндіріледі. Аминқышқылынан диазоттандыру арқылы энантиомерлік таза (S) 2-хлорпропион қышқылы және бірнеше ұқсас қосылыстарды дайындауға болады.
2 Chlorocarboxylic acids can be reduced with lithium aluminium hydride to the 2 chloroalcohols. The required 2 chlorocarboxylic acids are obtained in a variety of ways, including the Hell–Volhard–Zelinsky halogenation. 2 Chloropropionic acid is produced by chlorination of propionyl chloride followed by hydrolysis of the 2 chloropropionyl chloride. Enantiomerically pure (S) 2 chloropropionic acid and several related compounds can be prepared from amino acids via diazotization.
Реакциялар
Базаның қатысуымен галогидриндер эпоксидтер түзу үшін ішкі SN2 реакциясына түседі. Өнеркәсіпте негіз ретінде кальций гидроксиді, ал зертханада көбінесе калий гидроксиді қолданылады. Бұл реакция эпоксидтен түзілу реакциясының кері процесі болып табылады және оны Уильямсон эфир синтезінің бір түрі деп қарастыруға болады. Әлемдегі пропилен оксидінің көп бөлігі осы арқылы өндіріледі. Мұндай реакциялар күрделі процестердің негізін қалауы мүмкін, мысалы, эпоксид түзілуі Дарзен реакциясының маңызды қадамдарының бірі болып табылады.
In presence of a base halohydrins undergo internal SN2 reaction to form epoxides. Industrially, the base is calcium hydroxide, whereas in the laboratory, potassium hydroxide is often used. This reaction is the reverse of the formation reaction from an epoxide and can be considered a variant of the Williamson ether synthesis. Most of the world's supply of propylene oxide arises via this route. Such reactions can form the basis of more complicated processes, for example epoxide formation is one of the key steps in the Darzens reaction.
Галогенді галогидрин
Гидроксилдік топқа жақын орналасқан бірнеше геминді галогендері бар 2,2,2 трихлорэтанол сияқты қосылыстарды галогидриндер деп қарастыруға болады (қатаң айтқанда, олар IUPAC анықтамасына сай келмесе де), себебі олардың химиялық қасиеттері ұқсас. Атап айтқанда, олар дихалоэпокси топтарын түзетін молекулаішілік циклдануға түседі. Бұл заттар жоғары реактивті және синтез үшін пайдалы, сонымен қатар Джосик-Рив реакциясы, Барджеллини реакциясы және Кори-Линк реакциясының негізін құрайды.
Compounds such as 2,2,2 trichloroethanol, which contain multiple geminal halogens adjacent to a hydroxyl group may be considered halohydrins (although, strictly speaking, they fail the IUPAC definition) as they possess similar chemistry. In particular they also undergo intramolecular cyclisation to form dihaloepoxy groups. These species are both highly reactive and synthetically useful, forming the basis of the Jocic–Reeve reaction, Bargellini reaction and Corey–Link reaction.
Қауіпсіздік
Кез келген функционалдық топ сияқты, галогидриндердің қауіптілігін жалпылау қиын, себебі олар құрылымының әрқайсысы әртүрлі фармакологиялық қасиеттерге ие, дерлік шексіз қосылыстар тізбегінің бір бөлігін құрауы мүмкін. Жалпы, қарапайым, төмен молекулалық салмақты қосылыстар көбінесе уытты және канцерогенді болады (мысалы, 2-хлорэтанол, 3-МКПД), олар алкилдеуші заттар болып табылуының нәтижесінде. Бұл реакциялық қабілетті, мысалы, митобронитол сияқты қатерлі ісікке қарсы препараттарда тиімді пайдалануға болады. Флюорогидрин тобын (триамцинолон, дексаметазон) қамтитын бірнеше синтетикалық кортикостероидтар бар.
As with any functional group, the hazards of halohydrins are difficult to generalize as they may form part of an almost limitless series of compounds, with each structure having different pharmacology. In general, simpler low molecular weight compounds are often toxic and carcinogenic (e. g. 2 chloroethanol, 3 MCPD) by virtue of being alkylating agents. This reactivity can be put to good use, for instance in the anti cancer drug mitobronitol. A number of synthetic corticosteroids exist bearing a fluorohydrin motif (triamcinolone, dexamethasone).
Қате атаулар
Эпихлоргидрин және күкірт хлоргидриннің аздап ұсыныс беретін аттарына қарамастан, олар галогенгидриндер емес, бірақ бұрынғысы көбінесе хлоргидрин аралық затты пайдалана отырып өндіріледі.
Despite their rather suggestive names epichlorohydrin and sulfuric chlorohydrin are not halohydrins, although the former is most commonly produced using a chlorohydrin intermediate.