Кіріспе

Жай ғана тізбекпен (JIS) қор стратегиясы – жинақталған өндіріс желісінің өзгеруімен үйлесімде, жай ғана уақытында (JIT) және толық сәйкестік принципін қолданатын қор стратегиясы. Компоненттер мен бөлшектер өндіріс желісіне құрастырылар алдында, жоспарланған уақытта дәл келіп түседі. Өндіріс желісінен алынған кері байланыс, процестік аймаққа және одан тасымалдауды үйлестіру үшін пайдаланылады. ЖІС табысты жүзеге асырылған жағдайда, компанияның активтерден түсетін кірісі (ROA) икемділікті, сапаны немесе жалпы тиімділікті төмендетпей жақсарады. JIS көбінесе автомобиль өндірісінде қолданылады. JIS кейде желілік көлік тізбегі (ILVS) деп те аталады.

Кезектегі уақыт - дәл уақытында

Тек бір реттілікте (JIS) – уақытында (JIT) жеткізуді қамтамасыз етудің бір ғана арнайы стратегиясы. JIT процесінің түсінігі бойынша өндіріс желісіндегі буферлер – капиталға байланысты ысырап. Мақсаты – бұзылыстар туындағанда тұрақтылықты құрбан ете отырып, буферлерді барынша азайту. Just In Sequence – бұл түсініктің ең радикальды қолданылуының бірі, онда компоненттер уақытында (Just In Time) келіп, тұтыну ретімен реттеледі. Реттеу компанияларға компоненттердің буферлеріндегі қажетті мөлшерді ең төменгі деңгейге дейін төмендеткен кезде, жабдықтау буферлерін жоюға мүмкіндік береді. Егер өндірістің жоспарланған түрлеріне сәйкес реттелмесе, барлық қажетті компоненттер буферлерде сақталуы керек. Қазіргі заманғы автомобиль құрастыру желісі сияқты икемді өндіріс желілері үшін түрлендіру – тапсырыс берушілердің тікелей тапсырыстары бойынша өндіріс жасау мүмкіндігін ұсынады. Келесі тапсырыс жұмыс орталығына келген кезде, жоспарлаушы жабдықтау тапсырыстарын соңғы өндіріс желісінің өндіріс ретімен сәйкес бөліп береді.

Буферлерді жеткізушілерге жоғары жылжыту

Дегенмен, JIS жүйесінде буферлік көлемдер материал ағыны бойынша компоненттерді жеткізушілерге қарай жылжытылады. Барлық буферлер жойылады деген болжам JIS-ті дұрыс түсінбеу болып табылады. Сондықтан, буферлік қорға жұмсалатын шығын ғана жабдықтаушы өндірушілерге қайта бөлінеді. Тізбектеу, барлық ұқсас компоненттерді таратылған және тізбектелген буферлерге біріктіру арқылы соңғы құрастыру желісіндегі буферлерді жояды, олардың бір бөлігі соңғы құрастыруға дейінгі тасымалдау жолдарында орналасқан. Осы стратегия желі маңындағы қор буферін азайтады. Алайда, тізбек жоғары деңгейде дұрыс жоспарланбағанда немесе тасымалдау желісі тоңғанда жағдай нашарлай түседі.

JIS тұжырымдамаларын іске асыру

Just In Sequence іске асыруы Just In Time практикасымен қатар бірқатар жаңа процестік талаптарды енгізеді. Өндіріс реттілігі немесе соңғы құрастыру реттілігі жеткізушілер мен қосалқы мердігерлерге жоғары бағытталды. Барлық оң қаржылық нәтижелерді алу үшін клиенттерге кері байланыс жоспарланған өнім көлеміне сәйкес ұйымдастырылуы тиіс. Осы және басқа да себептерге байланысты, нақты өндіріс реттілігі бекітілгеннен кейін барлық қатысушы тараптарға "жеткізілуі" керек. Бұл "хабар тарату" телефон, қағаз, электрондық пошта немесе басқа да автоматтандырылған АТ жүйесі арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. UN/EDIFACT осы ақпаратты жеткізудің стандарты ретінде DELJIT деп аталатын EDI хабар стандартын қолдайды. Реттілік хабарланғаннан кейін, әр тарап тізбектелген бөлшектерді уақтылы жеткізу үшін дереу әрекет етуі керек. Көп жағдайда хабарлаудан соңғы құрастыруға дейінгі мерзім 2 сағаттан кем, ал кейбір компоненттер 30 минут немесе одан да аз уақыт ішінде қажет болады. Осы уақыт шегінде қателерге орын жоқ. Сонымен қатар, реттілік кезеңінде сапаны тексеру және Пока-йоке жүйесін енгізу қажет, осылайша реттілік компоненттері құрастыру реттілігімен толық сәйкес келеді. Көп жағдайларда жеткізушілер жүк машинасына сөрелерді тиеу кезінде, алғаш тиелген сөре соңғы болып шығатындықтан, реттілікті кезең-кезеңімен өзгертуді басқаруға тиіс. Қызметкерлер мен жүйелер де ерекше жағдайларды дұрыс басқаруы керек, мысалы, бастапқы реттілік бойынша зақымдалған заттарды қайта өңдеу, істен шығарылған заттар үшін орындарды өткізіп жіберу және т.б. Just In Sequence іске асыруы барлық осы процестер дұрыс орындалса және барлық қатысушылар не болып жатқанын түсінсе ғана сәтті болуы мүмкін.

Шектеулер

Көптеген өндіріс операцияларында өндіріс реттілігін алдын ала жоспарлау жеткілікті сенімділікпен мүмкін емес, себебі нақты өндіріс тізбегін анықтау қиын. Мұның басты себебі – кейбір өндіріс процестері жиі түзетулерді қажет етеді, сондықтан жоспарланған реттілік өзектілігін жояды. Мысалы, автомобиль зауытындағы бояу операцияларында 20% дейін түзетулер болуы мүмкін (АҚШ, Оңтүстік Еуропа).