Грант каналы: Виксбургті бағындыруға жасалған тың тырыс

Кіріспе

1862–63 жылдардағы американдық Азамат соғысы кезінде Виксбург, Миссисипи маңындағы Грант каналы (сонымен қатар Уильямс каналы деп те аталады) – Луизиана штатындағы Де Сото нүктесі арқылы Миссисипи өзенінің арғы жағына, Виксбург, Миссисипиге арна салуға бағытталған аяқталмаған әскери жоба. Америка Азамат соғысы кезінде Одақ әскерінің теңіз күштері 1862 жылы Конфедерацияның бақылауындағы Виксбург қаласын жаулауға тырысты, бірақ армияның қолдауы болмағандықтан сәттілікке жете алмады. Одақтың бригадир генералы Томас Уильямс 3200 сарбазбен Де Сото нүктесіне Виксбургтің мықты қорғанысын айналып өтуге мүмкіндік беретін канал қазу үшін жіберілді. Жергілікті жұмыспен қамтылған адамдардың көмегіне қарамастан, Уильямс аурулар мен өзен суының деңгейінің төмендеуіне байланысты каналды аяқтауға үлкермеді, және жоба 1863 жылдың қаңтарына дейін тоқтатылды, содан кейін Одақтың генерал-майоры Улисс С. Грант осы жобаға қызығушылық танытты. Грант ағынның күші зор жерге каналдың бастапқы бөлігін көшіру арқылы жобаның мәселелерін шешуге тырысты, бірақ қатты жаңбырлар мен су тасқыны бөгетті бұзып, жобаның сәтті аяқталуына кедергі келтірді. Наурыз айында жұмыс тоқтатылды, ал Грант Виксбургті жаулау үшін басқа тәсілдерді пайдаланды, оның Конфедерациялық гарнизоны 1863 жылдың 4 шілдесінде капитуляциялады. 1876 жылы Миссисипи өзені өз бағытын өзгертті және Де Сото нүктесін кесіп өтіп, Виксбургті өзеннен оқшаулады, бірақ 1903 жылы Язу бұрылыс каналының құрылысы аяқталғаннан кейін Виксбургтің өзенге қол жеткізуі қайта жаңғыртылды. Каналдың көп бөлігі кейіннен ауыл шаруашылығының салдарынан жойылды, бірақ шағын бөлігі сақталды. Бұл бөлігі жергілікті жер иелерімен Ұлттық саябақтар қызметіне сыйға берілді және 1990 жылы Виксбург Ұлттық әскери саябағының құрамына енді. 1974 жылы "The Military Engineer" журналында жарияланған мақалада, егер каналдың төменгі жағындағы бөгет ашылған болса, канал сәтті аяқталуы мүмкін деген болжам жасалды.

Өмірбаян

1861 жылы Америка Азамат соғысының алғашқы күндері Америка Құрама Штаттары армиясының қолбасшысы Винфилд Скотт Америка Конфедеративтік Штаттарын жеңу үшін Анаконда жоспарын әзірледі. Бұл жоспардың маңызды бөлігі Миссисипи өзенін бақылау, Конфедерацияны екіге бөлу және солтүстік тауарларының шетелдік нарыққа жетуіне мүмкіндік беретін жеткізу жолын қамтамасыз ету болды. 1862 жылдың басында Одақ әскері Конфедерация әскерлерін бірнеше маңызды шайқастарда жеңді, олардың ішінде Шило, Бірінші Коринф, Форт-Донельсон және Он-орал шайқастары бар. Сәуір айының соңында Нью-Орлеан қаласы да Одақ әскерлерінің бақылауына көшті. Нью-Орлеанды басып алу мен майдандағы жеңістердің арасында Миссисипи алқабының көп бөлігі Одақтың қолына тиді. Флаг-офицер Дэвид Фаррагут Нью-Орлеанда болған Одақ әскери-теңіз күштеріне басшылық етті және кемелерін Миссисипи штатының Виксбург қаласына қарай, өзенмен жоғары көтерді. Өзен деңгейінің төмендеуі Одақ кемелерін құрлықта қалдыру қаупін тудырғандықтан, көмірдің жетіспеуі және Фаррагуттың ауруға шалдығуы салдарынан кері шегіну туралы шешім қабылданды.

Тамыз айында қалаға тағы бір шабуыл жасалды. Уильямс бұл жолы 3200 адамдық күшпен экспедицияға қатысты. Уильямстың жаяу әскері, Фаррагуттың флоты және коммодор Дэвид Диксон Портер басқаратын минометтермен жабдықталған кемелер тобы 20 маусымда Луизиана штатының Батон-Руж қаласынан жолға шықты. Олар бес күннен кейін Виксбургке жетті. 26 маусымда Портер мен Фаррагуттың кемелері қаланы қорғап тұрған Конфедерацияның артиллериялық батареяларын бомбалауға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Конфедерацияның қарсы батареясы тиімді болмады, себебі Одақтың көптеген кемелері Конфедерацияның қаруларының жете алмайтын қашықтықта орналасқан, ал қалғандары тығыз өсімдіктермен қоршалған жерде бекініп тұрды. Екі күннен кейін Фаррагут өзінің көптеген кемелерін (бірақ Портердің кемелерін емес) қаланың қорғанысының алдынан өткізіп, Теннесси штатының Мемфис қаласынан өзенмен төмен келген Одақтың темір кемелер флотын қарсы алуға бұйрық берді. Фаррагуттың маневрі Миссисипи өзенінің Луизиана жағындағы Де Сото нүктесін айналып өтуді қамтыды, онда өзен аттың мойны сияқты иілген. Одақ кемелері зақымдалды, бірақ батареялардан сәтті өтіп кетті. Фаррагут пен темір кемелердің командирі, флаг-офицер Чарльз Дэвис, Одақ әскери-теңіз күштерінің қаланы жеткілікті әскер күші болмаса басып ала алмайтынына келісті және Одақтың бас генерал-майоры Генри Хэллек Виксбург операциялары үшін қажетті жаяу әскерді жібермейтінін түсіндірді.

1862 жылғы әрекет

1853 жылы инженер Чарльз Эллет-младший Миссисипи өзенінің тар Де-Сото нүктесін кесіп өтіп, Виксбургті аралға айналдыратынын анықтады. 6 маусымда Уильямс пен генерал-майор Бенджамин Батлер арасындағы хабар алмасуда нүкте арқылы канал қазу туралы идея айтылды. Уильямс маусымның басында канал қазуға қолайлы жерді таңдап алды, ал оның әскерлері 27 маусымда қазба жұмыстарын бастады. Бұл жұмысқа жергілікті шаруалардың, көбінесе жақын маңдағы плантациялардан келген 1200 құлы көмектесті. Каналдың ұзындығы қысқарақ болуы мүмкін болғанымен, Виксбургтің қорғаныс шебінен қашықтау болуы үшін ұзынырақ маршрут таңдалды. Жоспар орындалса, Миссисипи өзені канал арқылы ағып, Одақ кемелері Виксбургтің қорғаушыларынан атыс ала алмай өзенмен жүре алатын болар еді. Сондай-ақ, өзен бұрынғы арнасынан каналға ауысып, Виксбургті толығымен өзеннен оқшаулап тастауы мүмкін еді. Бірақ өзен деңгейінің төмендеуі мен аурулардың таралуы жұмыстың барысын қиындатты. Уильямстың әскерлері негізінен Жаңа Англиядан келген, оңтүстік жазының ыстығына бейімделмеген сарбаздардан құралды. Ауа температурасы кейде 40 градусқа дейін көтеріліп, ішуге жарамды су тапшы болды, ал айналадағы масаға толы батпақтар аурулардың ошағына айналды. Жұмысшылар арасында безгек, дизентерия және цинга жиі кездесті, ал безгекті емдеу үшін қолданылатын хининнің қоры таусылды. Әскерлердің өзенге шикі кәріз суларын төгуі де аурулардың таралуына себеп болды, өйткені олар осы өзеннен су ішетін. Канал қазылған жердің геологиясы шамамен 3 метрлік саз қабатынан тұрады деп есептелді, ал оның астында құм жатыр. Өзен ағыны құмды кесіп өтеді деп күтілді, бірақ сазды емес, сондықтан каналды өзенге ашу алдында сазды толығымен алып тастау қажет еді. Өзен күніне шамамен 1 метрге дейін төмендеді, бірақ Сент-Луис қаласынан түскен хабарлар Миссисипитің солтүстікке қарай көтеріліп жатқанын көрсетті. Бірақ бұл көтеріліс канал қазылатын жерге жеткен жоқ. Маусым айында өзен деңгейінің көтерілуі күтілген еді, бірақ ол болған жоқ. 1862 жылдың 4 шілдесіне қарай каналдың тереңдігі 2 метрге жетті. Бір аптадан кейін каналдың тереңдігі өзен деңгейінен 1,5 фут (0 м) төмен болды. Уильямс осы кезде каналды өзенге ашуды қарастырды, бірақ каналдағы топырақ құлаулары салдарынан кешіктірілді. Бұл мәселе шешілген кезде өзен деңгейі каналдың ең төменгі бөлігінен төмен түсті. 17 шілдеде каналдың тереңдігі 4 метр, ені 5 метрге жетті. Каналдың ашылуына жақын жерде бу қайығы орнатылды, бірақ оның көмегімен каналға су құюға әрекет жасау сәтсіз аяқталды. Жұмысшылар одан да терең қазыды, бірақ каналдың қабырғалары бірнеше жерде құлап қалды. Каналдағы проблемаларға қоса, Конфедерация әскерлері Батон-Руж аймағында және Қызыл өзенге жақын жерлерде белсенділік таныстырды. Аурулар салдарынан Уильямстың әскерлерінің саны 700-800 сау сарбазға дейін азайды. Азаматтық жұмысшылар да ауруға шалдықты. Жаяу әскердің кері қайтарылуы оның шешімінің бір бөлігі болғандықтан, Дэвис темір кемелерін Арканзас штатының Хелена қаласына қайтарып алды. Фаррагуттың кемелері де осы уақытта кері қайтып, Уильямстың жаяу әскерін Батон-Ружға жеткізді. Бұл терең су айдынында жүзетін кемелер өзеннің төменгі ағысында қиындықпен қозғалды. Кейін Конфедерация армиясы канал құрылысы жүргізілген аймақты тексергенде, 600 қабір және 500 тастап кетілген африкалық американдықтарды тапты, олардың көпшілігі ауруға шалдыққан. Басқа африкалық-американдық құлдар күшпен иелеріне қайтарылды немесе үш күндік азық-түлікпен қамтамасыз етіліп, үйлеріне қайтару туралы нұсқаулар берілді. Каналдың тереңдігі 4 метрге, ені 5 метрге жеткен, бірақ бұл өлшемдер кеме қатынасына жеткіліксіз болды. Грант каналы қазылған жерге дейін табиғи арнаның қашықтығы шамалы болды. Каналдың көп бөлігі кейіннен ауыл шаруашылығының салдарынан жойылды, бірақ шағын бөлігі әлі де сақталған. Жер иелері оны Ұлттық парк қызметіне сыйға тартты және 1990 жылы Виксбург ұлттық әскери паркіне қосылды. Миликен бұрылысы мен Гудрич десанты шайқастарында соғысқан Одақтың афроамерикалық сарбаздары да осы жерде еске алынады. 2008 жылы 9-шы Коннектикут жаяу әскер полкіне арналған ескерткіш те осы жерде ашылды.

In 1853, engineer Charles Ellet Jr. determined that the Mississippi was likely to cut across the narrow De Soto Point, leaving Vicksburg isolated on an oxbow lake. On June 6, the idea of cutting a canal across the point had been referenced in communication between Williams and Major General Benjamin Butler. Williams selected a site for a canal to be built across the point in early June, and his men began digging on June 27, assisted by 1,200 local slaves, most of whom were from nearby plantations. While the path of the canal could conceivably have been as short as , the longer route was chosen to stay further from Vicksburg's defenses. If the plan worked as intended, the Mississippi would cut through the canal ditch, allowing Union ships to traverse the river without being fired on by the defenders of Vicksburg. It was also considered possible that the river would move from its old course through the canal cut, isolating Vicksburg from the river entirely. Progress was hampered by the falling level of the river and outbreaks of disease. Williams's soldiers were primarily men from New England who were unused to the climate of southern summers. The temperature in the area sometimes reached as high as , potable water was scarce, and the mosquito ridden swamps in the area were havens for disease. Malaria, dysentery, and scurvy were common among the workers, and supplies of quinine to treat malaria ran out. Disease was further promoted by soldiers dumping raw sewage into the Mississippi River, which was also their source of drinking water. The geology of the ground where the canal was dug was thought to consist of about 11 feet (3 m) of clay with sand below. A river current was expected to cut through the sand, but not the clay, so the clay needed to be entirely removed before the canal was opened to the river. The river was falling almost 1 feet (0 m) a day, although reports from upriver at St. Louis noted that the Mississippi was rising further north. This rise did not manifest itself downstream where the canal project was. A rise in the river's level was expected in June, but this never happened. By July 4, 1862, the cut was only about 7 feet (2 m) deep. A week later, the depth of the canal was 1.5 feet (0 m) below the surface level of the river Williams considered opening the canal to the river at this time, but was delayed by soil collapses in the canal. By the time this was resolved, the river had fallen to below the trough of the canal. On July 17 the canal had a depth of 13 feet (4 m) and a width of 18 feet (5 m). A steamboat was set up near the opening of the canal in a failed attempt to force water into the canal. The workers dug even deeper, but the walls of the canal collapsed in several places. In addition to the problems at the canal site, the Confederates were showing signs of activity in the Baton Rouge area and near the Red River. His command had been reduced by disease to 700 or 800 healthy soldiers. The civilian workers suffered from sickness as well. With the withdrawal of the infantrymen being at least part of his decision, Davis withdrew his ironclads upriver to Helena, Arkansas. Farragut's ships also withdrew at this time, escorting the transports carrying Williams's infantrymen back to Baton Rouge. These deep draft naval vessels moved downstream with difficulty. When the Confederate States Army later examined the area where the canal construction had taken place, they found 600 graves and 500 abandoned African Americans, most of whom were ill. The other African American slaves had been either forcibly returned to their owners, or given three days's rations and instructions to walk back to their homes. The ditch had reached a depth of 13 feet (4 m) and was 18 feet (5 m) wide, but these dimensions were not enough to allow navigation The natural path was only about away from where Grant's Canal had been attempted. Most of the canal path has since been destroyed by agriculture, but a small section still remains. The owners of the tract donated it to the National Park Service and it was added to Vicksburg National Military Park in 1990. Union African American soldiers who fought at the battles of Milliken's Bend and Goodrich's Landing are also commemorated at the site. A monument to the 9th Connecticut Infantry Regiment was also dedicated at the site in 2008.

Бағалау

Тарихшылар Уильям Л. Ши және Терренс Дж. Виншель жобаның соңына қарай Гранттың Линкольнге ризашылық білдіру және Конфедерацияны жаңылыстыру үшін ғана каналды жалғастырғанын айтады. 1863 жылғы талпыныс кезінде Грант Одақта аса танымал болған жоқ, ал журналист Сильван Кадуалладер Гранттың әскерін жұмыспен ұстап тұру арқылы ғана өзінің лауазымын сақтай алатынына сенгенін жазды. Кейбір сыртқы бақылаушылар Грант каналын қаланы басып алудың ең жақсы жолы деп қарады, және ол Одақ, Конфедерация және Еуропа баспасөзінде жарияланды. Эд Берсс Гранттың каналға жасаған тырабын, кез келген мүмкіндікті пайдалануға дайын екендігін көрсетеді деп сипаттады. Сол сияқты, тарихшы Шелби Фут каналды Грант Виксбургті сәтті басып алғанға дейін жасаған жеті сәтсіз әрекеттің бірі ретінде атады. 1974 жылы "Әскери инженер" журналында жарияланған мақалада, егер каналдың төменгі жағындағы бөгет, жоғарғы каналдың бұзылуымен бірге ашылғанда, каналдан өтуге жеткілікті күшті ағыс туындар еді деп есептелді. Жазушы Кевин Догерти Гранттың қаланы айналып өту үшін жасаған әртүрлі жобалары Конфедерацияны шатастыруға себеп болды деп санайды. Инженер Дэвид Ф. Бастиан каналдың сәттілікке жақын болғанын және егер драгалар наурыз айының орнына қаңтарда алынғанда, сәтті аяқталар еді деп болжайды. Оның пікірінше, драгалардың қолданылуы, арықты кеңейту және тереңдетуде қолмен атқарылатын жұмыстан гөрі тиімдірек болар еді, сондай-ақ өзен деңгейінің көтерілуіне де аз ықпал етер еді. Жоба сонымен қатар тезірек аяқталар еді, бұл каналдың төменгі бөлігін жаңа Конфедерациялық бекіністерден ауыстыруға уақыт берер еді. Егер сәтті аяқталғанда, канал Виксбургті айналып өту арқылы оның маңыздылығын жоятын еді. Дегенмен, тарихи консенсус жобаны іс жүзінде мүмкін емес деп санайды.