Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Угандадағы саяси партия 2011 жылдың 18 ақпанында өткен жалпы сайлауда 238 сайланған орынның 11-ін жеңіп алды. Сол күні өткен президенттік сайлауда Мао 1,86 пайыз дауыс алды. 2013 жылдың маусым айына дейін партияның парламентте он бес мандаты болды.
Political party in Uganda
In the general election of 18 February 2011, the party won 11 out of 238 elected seats. In the presidential election of the same date, Mao won 1.86 percent of the vote. As of June 2013, the party had fifteen seats in the parliament.
Өмірбаян
Уганданың Демократиялық партиясы (ДП) Уганданың тәуелсіздігінен бұрын Буганда саясатын қалыптастыра бастаған діни және экономикалық жағдайлардың нәтижесінде құрылды. Буганда – Уганданың ең ірі этникалық аймағы және британдық отаршылдық билік елді құрғаннан бері ел саясатына әсер етіп келеді. Тәуелсіздік алғанға дейін Африканың көптеген бөліктері сияқты, Буганда да үш маңызды діни күштің – Рим католиктерінің, Англия шіркеуінің (протестанттардың) және исламның – ықпалына түсті. Олардың үшеуі де Буганда мен жалпы Угандадағы ықпалын кеңейту үшін күресті. Бугандада олардың үшеуі де күшті жергілікті одақтар құрып, Буганда патшасы – Кабакаға әсер етуге тырысты. 1950 жылдарға қарай протестанттар Кабакаға ең көп ықпал еткен күшке айналды.
The DP was formed out of the religious and economic demographics that began to model politics in Buganda before Uganda's independence. Buganda is Uganda's largest ethnic region and has influenced the country's politics since the country was drawn up by the British colonial power. Buganda, like most parts of Africa before independence, had been visited by three key religious forces the Roman Catholics, the Church of England (Protestant Christians), and Islam. All three battled each other to extend their influence in Buganda and Uganda as a whole. In Buganda, all three built powerful indigenous alliances and tried to influence the Buganda King the Kabaka. By the 1950s, the Protestants had achieved the most influence over the Kabaka.
Буганда
Бұл кездегі Буганда саясатына әсер еткен тағы бір маңызды фактор – тәуелсіз Угандада Кабаканың қандай рөл атқаруы керек еді. Буганданың көпшілігі Кабаканың Буганданың өзін-өзі анықтауының символы ретінде автономияны қалаған. Дегенмен, Уганданың көптеген тұрғындары дәстүрлі монархияның кедергісіз, біртұтас, заманауи мемлекет құруды қалады. Бұл ниетті Буганда элитасының бір бөлігі, әсіресе католик шіркеуіне жататындары да бөлісті. Олар кейін "ДП" деп аталған партияның негізін қалады. Кабака ДП мүшелерін сенімсіз деп қарады, жауап ретінде Бугандада "Кабака Екка" ("Тек Патша") деп аталатын балама, одан да танымал партия құрды. Бугандада қолдау табудың қиын екенін түсінген Бенедикто Киванука басқаратын ДП, Уганданың оңтүстігіндегі басқа банту тілдес тайпалардың қолдауын алу үшін үгіт-насихат жұмыстарын бастады. ДП тиімді түрде Уганданың алғашқы ұлттық саяси партиясы болды.
Another important factor influencing Buganda politics at the time was what the role of the Kabaka should be in an independent Uganda. A significant majority in Buganda wanted autonomy with the Kabaka as the symbol of Bugandan self determination. Most other people in Uganda, however, wanted a unitary modern state unhindered by traditional royalty. This aspiration was shared by some of the Buganda elite, particularly those who belonged to the Catholic Church. They formed the basis of what was to become the DP. To the Kabaka, DP members were seen as disloyal, and, in response, the Kabaka formed an alternative more popular party in Buganda called Kabaka Yekka ("The King Only"). Realising they had little chance of winning support in Buganda, the DP under Benedicto Kiwanuka began to campaign for the support of other southern Bantu speaking tribes in southern Uganda. The DP effectively became Uganda's first national political party.
Тәуелсіздік
Уганданың солтүстігінде нилот/луо тілдерінде сөйлейтін халықтан үшінші саяси күш пайда болды деген мәлімдеме фактілерге қайшы. Уганда Ұлттық Конгресі 1952 жылы құрылған. Оған нилот жетекшілік еткен жоқ. Оны муганда Игнатий Музази басқарды. Екі партия да әртүрлі топтардың наразылықтарын білдірді. Демократиялық партия (ДП) 1892 жылғы Менго шайқасынан бері кемсітілген католиктердің наразылықтарын қозғады. Ал Уганда Халық Конгресі (БПК) 1600 жылдан бері багандалардың үстемдігінде болған баганда емес халықтардың наразылықтарын білдірді. Уганда Ұлттық Конгресі, кейін Уганда Халық Конгресі (UPC) Мильтон Оботе басқарды. Демократиялық партия сияқты, UPC де біртұтас, заманауи мемлекет құруды мақсат етті. Кейбір саясаттанушылар ДП мен UPC арасындағы саяси айырмашылықтардың шамалы болғанын айтады. Тәуелсіздік алғанға дейінгі Угандадағы алғашқы сайлауда Демократиялық партия ең көп дауыс жинады, бірақ UPC «Кабака Йекамен» одақ құрып, Мильтон Оботе Бугандадағы Кабаканың мәртебесін сақтауға уәде беріп премьер-министр болды. Алайда, бұл одақ ұзаққа созылмады. 1966 жылы Оботе Кабакаға қарсы әскерді қолданды, нәтижесінде Кабака елден қашып кетті. «Кабака Йека» партиясы таратылды, ал Бенедикто Киванука түрмеге қамалды.
"A third political force emerged from the Nilotic/Luo speaking North of Uganda." This statement is factually wrong. The UNC was formed in 1952. It was not led by any Nilotic. It was led by Ignatius Musazi who was a Muganda. The two parties represented grievances of different identities. DP represented the grievances of Catholics who had been discriminated against since the battle of Mengo of 1892. The UPC, on the other hand, represented the grievances of the non Baganda who had been dominated by Baganda since 1600. The Uganda National Congress, later to become the Uganda People's Congress (UPC), was led by Milton Obote. Like the Democratic Party, the UPC campaigned for a unitary modern state. There are those who maintain there was very little difference in policy between the DP and UPC. The first election in Uganda prior to Independence saw the Democratic Party as the largest party, however the UPC formed an alliance of convenience with the Kabaka Yekka and Milton Obote became Prime Minister, promising to preserve the Kabaka's status in Buganda. That alliance did not last and in 1966, Obote ordered the military against the Kabaka who fled into exile. The Kabaka Yekka party was banned and Benedicto Kiwanuka was imprisoned.
Жаңа саяси күштер
1971 жылы Иди Амин Оботені биліктен құлатып, Бенедикто Киванука жаңа үкіметте министрлік лауазымға тағайындалды. Бірақ, кейіннен оны Әминнің адамдары өлтірді. Амин билігі тұсында Угандада барлық саяси партиялар тыйым салынды. 1979 жылы Иди Амин құлатылған соң Демократиялық партия (ДП) қайта құрылды. Kabaka Yekka партиясының жоқтығы ДП-ны Буганда мен Оңтүстік Угандадағы басты саяси күшке айналдырды, ал UPC солтүстікте өз қолдауын нығайтты. Уганда саясатының аймақтық поляризациясы ДП-ны Баганда халқының саяси талап-тілектерін білдіруге қолайлы платформаға айналдырды, олар Уганда мемлекетінің экономикалық және саяси сәтсіздігінен кейін автономияға қарай айтарлықтай ұмтылыс жасады. Бұл, сондай-ақ, жаңа үкіметтің қатыгездігімен күшейді, оның әскерінде солтүстік өңірінен шыққандар басымдық құрды. Көптеген Баганда үшін ДП – Кабаканың қайта оралуы мен Буганданың «тәуелсіздігіне» жетудің бірінші қадамы болды. ДП жетекшілері Буганданың тәуелсіздігін бөлісуге мүдделі болмағанмен, осы процеске қатысты. 1980 жылы Пол Ссемогере партия басшылығына келді. 1984 жылы ол Тиберио Окень Атвоманың қарсылығын жеңіп, қайтадан жетекші болып сайланды. Тиберио Окень Атвоманың сәтсіз қарсылығына жауап ретінде Атвома бұрынғы министр Энтони Очая, Катберт Джозеф Обвангор және Фрэнсис Бвенгемен бірге Ұлттық Либералдық партиясын құрды. Бұл жаңа партия кейіннен Демократиялық партияға қайта біріктірілді. Пол Ссемогере саясатта жаңа болғанмен, Буганданың ұмтылысын тиімді пайдаланып, 1980 жылғы сайлауда Оботе басқаратын UPC-ге күшті қарсылық көрсетті. Бұл сайлаудың нәтижесі Әминнен кейін Уганданы басқарған әскери хунта тарапынан Оботе мен UPC пайдасына бұрмаланған деп кеңінен есептеледі. Үшінші саяси партия – Ювери Мусевени басқаратын Уганда Патриоттық Қозғалысы (ҰПК) сайлау нәтижесіне наразылық білдіріп, партизан соғысын бастау үшін орманға кетті. ДП-ға сайлау нәтижесін қабылдамау үшін қысым көрсетілді, бірақ жетекшілік өз жақтастарының наразылығына қарамастан, парламенттегі орындарын қабылдауға шешім қабылдады. Алайда, ДП-ның жас көшбасшыларының бірі Эндрю Каиира жаңа үкіметке қарсы күресу үшін қару алып, «Уганда Азаттық Қозғалысы» деп аталатын ұйымға қосылды. Мусевени билікке келгеннен кейін, ол Бугандада ДП-ның қалған қолдауын жою үшін Кабаканың ұлының оралуына және салтанатты түрде патша болып тағайындалуына мүмкіндік берді. ДП 2006 жылғы сайлауда өте нашар нәтиже көрсетті, сондықтан партияның бұрынғыдай танымалдылыққа ие болатынына күмән туды. 2020 жылдың 13 тамызында тағы он алты депутат Демократиялық партиядан (ДП) NUP саяси партиясына өтіп, партияда тек 4 депутат қалды.
When Obote was overthrown in 1971 by Idi Amin, Benedicto Kiwanuka accepted a ministerial post in the new government. He was eventually murdered by Amin's agents. All political parties were banned in Uganda during Amin's rule. The DP emerged again after Idi Amin was overthrown in 1979. The absence of the Kabaka Yekka party now made the DP the main political force in Buganda and southern Uganda, while the UPC consolidated its support in the north. This regional polarization of Ugandan politics had made the DP a convenient vehicle for Baganda to express their political aspirations, which had moved significantly towards autonomy after the apparent economic and political failure of the Ugandan state. This was further enhanced by the brutality of the new government whose army was dominated by northerners. To many Baganda, the DP was the first stage to achieving the return of the Kabaka and the "independence" of Buganda. The leadership of the DP did not aspire to a share Bugandan independence, but went along with it. In 1980, Paul Ssemogerere assumed leadership of the party. In 1984, he was reelected as leader over the challenge of Tiberio Okeny Atwoma. In response to Tiberio Okeny Atwoma's unsuccessful challenge, Atwoma established the Nationalist Liberal Party alongside former minister Anthony Ochaya, Cuthbert Joseph Obwangor, and Francis Bwenge. This new party was eventually re integrated with the Democratic Party. Paul Ssemogerere was a political novice but used the Buganda aspiration effectively and provided a significant challenge to the UPC led once again by Obote in the 1980 elections. These elections are widely believed to have been rigged by the military junta that ruled Uganda after Amin in favour of Obote and the UPC. A third political party, the Uganda Patriotic Movement (UPM) led by Yoweri Museveni, rejected the result and went to the bush to start a guerrilla war. There was pressure on the DP to reject the result, but the leadership decided to take their seats in parliament much to the disappointment of their supporters. However one of the DP's younger leaders, Andrew Kayiira, did take up arms to fight the new government, joining an organisation called the Uganda Freedom Movement. When Museveni came to power, he was able to outflank any support the DP retained in Buganda by allowing the Kabaka's son to return and be crowned as a ceremonial king. The DP performed so badly in the elections in 2006, it is doubtful whether the party will ever regain its popularity. On 13 August 2020, sixteen more Members of Parliament, joined the NUP political party, crossing from the Democratic Party (DP), and retaining only 4 MPs.
Фракциялар
2006 жылғы сайлаудан бері плюрализм Уганда саясатында өз орнын табуға күрес жүргізіп келеді. Мемлекеттік қолдаумен тудырылған қақтығыстар мен фракциялықтардың әрекеті оның көптеген дәстүрлі қолдаушыларын алшақтатты. Олар өздерінің шағын бау-бақша шаруашылықтарының Ювери Кагута Мусевени мырзаның 6%-ға дейін фискалдық экономикалық өсімді қамтамасыз еткен «NRM No Party Home grown» демократиясының нысанасына алынуы мүмкін деп қорқады. Оның үкіметі угандалықтар кедейлікте өмір сүрсе де жақсы ұйықтағанына риза екендігіне байланысты, шетелдік көмекке мұқтаждығы жоқ екенін ашық мәлімдейді.
Since the 2006 elections, pluralism has struggled to find its place in Ugandan politics. State sponsored in fighting and factionalism have driven away many of its traditional supporters. They do fear that their small scale market gardening businesses, would be targeted by the NRM No Party Home grown democracy of Mr. Yoweri Kaguta Museveni who has enjoyed fiscal economic growth up to 6%. His regime openly claims to want and need no foreign aid as Ugandans are happy to be sleeping well regardless of their surviving under poverty.