Кампала: Уганданың астанасы және экономикалық орталығы

Кіріспе

Уганданың астанасы және ең ірі қаласы – Кампала қаласы.

Кампаланың қалалық аймағына қаланың өзі және көршілес Вакисо, Муконо, Мпиги, Буике және Луверо аудандары кіреді. Оның халқы қарқынды түрде өсіп келеді, 2019 жылы Уганда Статистика бюросы бойынша 6 709 900 адамды құрады. Басқа есептеулерге сәйкес, қалалық аймақтың халқы шамамен төрт миллион адамды құрайды. 2015 жылы бұл қалалық аймақ 13.80221 миллиард доллар (2011 жылғы АҚШ долларының шамасы) номиналды ЖІӨ өндірді, бұл сол жылғы Уганданың ЖІӨ-сінің жартысынан астам бөлігін құрады, Кампаланың Уганда экономикасы үшін маңызды екенін көрсетеді. «Қала әкімдері» мәліметінше, Кампала Африкадағы ең жылдам өсіп келе жатқан қалалардың бірі, оның халық санының жылдық өсім деңгейі 4,03 пайызды құрайды. «Мерсер» (Нью-Йорк штаб-пәтері орналасқан консалтингтік фирма) Кампаланы Найроби мен Кигалиден жоғары бағалап, Шығыс Африкадағы тұруға ең қолайлы қала деп үздіксіз танып келеді.

Этимология

Кампала бастапқыда қазіргі Ескі Кампала төбесін ғана білдірді, оның шыңында Форт Лугард орналасқан және болашақта Уганда протектораты болар британдық отаршылдық биліктің алғашқы штабы болды. Британдықтар Форт Лугардты салғанға дейін бұл төбе Буганда Кабакасының (Патшасының) аң ауру орны болған және онда антилопалардың көптеген түрлері, әсіресе импалалар мекен еткен. Сондықтан, британдық отаршылдарға Буганданың сол кездегі Кабакасы бұл төбені бергенде, олар оны "Импала төбесі" деп атады. Бұл британдық қоныс орналасқан Баганда халқы "Импала төбесін" Аказози ке'Эмпала деп аударды. Кейін бұл атау К'емпала деп, соңынан Кампала деп қысқартылды. Касози – "төбе", ке – "меншік жалғауы", ал эмпала – "импала" сөзінің көпше түрі. Осылайша, "Кампала" атауы Буганда патшалығының бұрынғы Кибуга (астанасы) жанындағы Ескі Кампала төбесінен кеңейген алғашқы британдық отаршылдық қонысын білдірді.

Тарих

Кейін Кампала деп аталатын көптеген төбелер мен батпақтардан тұратын бұл аймақ, жоғары деңгейде орталықтандырылған Буганда патшалығының негізгі бөлігі болды. Бұл сонымен қатар Буганда Корольдігінің әртүрлі Басекабакаларының (патшаларының) көшіп-қоныс жасайтын Кибугасының (астанасының) орны еді. Әрбір Кабака (патша) таққа отырғанда немесе билік істеу кезеңінде өз Кибугасын (астанасын) қалауынша жаңа немесе басқа төбеде орнататын.

19 ғасыр

Кибуганың (астананың) алғашқы жазбаша сипаттамасы 1860 жылы жарық көрген «Шығыс Африка көлдері» атты кітабында саяхатшы сэр Ричард Бертонның еңбегінде келтірілген. Кітапта Бертон араб саудагері Снай Бин Амирден жинаған мәліметтерге сүйене отырып, Кибуганы былайша сипаттады: text= елді мекеннің ұзындығы бір күндік сапардан кем емес, ғимараттар қамыс пен ратаннан салынған. Сұлтанның (Кабака) сарайы кем дегенде бір шақырымға созылып жатыр, ал дөңгелек үйлер тізіліп, төрт қақпасы бар берік қоршаумен қоршалған. 1862 жылы саяхатшы Джон Спек Бугандаға келген кезде Кибуга (астана) Бандабарогода, қазіргі Банда төбесінде орналасқан, ал биліктегі Кабака (патша) Мутеса I болды. 1875 жылы саяхатшы Генри Мортон Стэнли астананың қазіргі Лубага төбесінде екенін хабарлады, онда ол сол Кабака Мутеса I-мен кездесті. Осы сапар барысында Стэнли «Дейли телеграф» газетінде миссионерлерді Бугандаға шақырып хат жазды. Ол Кибуганы 1870 жылдардағы «The New York Herald» газетіне жіберген хаттарында былайша сипаттады: 1877 жылы протестанттық сенімдегі Шіркеу Миссионерлік Қоғамының алғашқы миссионерлері Ұлыбританиядан келіп, Намирембе төбесіне орналасты. Екі жыл өткен соң, 1879 жылы католиктердің Ақ Әкелері де келді, алдымен Лубаганың жанындағы Китеби ауылына қоныстанды, кейіннен оларға Лубага төбесі берілді. Бұл екі миссионерлік топтың келуі 1888-1892 жылдардағы жаңа мүміншілер арасындағы діни соғыстарға себеп болды және Ұлыбританиядан келген миссионерлерді британ үкіметінен Буганда/Уганданы протекторат ретінде қабылдауға шақыруға итермеледі. 1890 жылы Британдық Шығыс Африка компаниясының өкілі Фредерик Лугард Кабака Мванга II билігі кезінде Бугандаға келді, ол Бугандаға қатысты британ үкіметінің қорғауы туралы келісімге қол қойды, ал Кибуга (астана) Менго төбесінде орналасқан еді. Кейін капитан Лугардқа жақын уақытта Ескі Кампала деп аталған Кампала төбесі берілді, ол онда бекініс салды. 1895 жылы Намирембе төбесінде Шіркеу Миссионерлік Қоғамымен Кампаладағы батыс білімін беретін алғашқы мектеп – Менго аға мектебі ашылды. 1897 жылы Мванга көтеріліс ұйымдастырды, бірақ жеңіліске ұшырады, кейін тұтқындалып, 1899 жылы Омукама Кабалегамен бірге Сейшел аралдарына жер аударылды. Оның үш жасар ұлы нубиялық және багандалық отаршыл әскерлерін басқарған еуропалық офицерлердің біріккен күштерімен Кабака етіп тағайындалды. Бұл жағдай кейіннен Буганда келісіміне (1900) қол қоюмен аяқталды, ол Бугандадағы британдық отаршылдық үкімді бекітті. Сондай-ақ 1897 жылы Кампаланың алғашқы батыс үлгісіндегі денсаулық сақтау мекемесі – Менго ауруханасы Намирембе төбесінде британдық дәрігер және миссионер сэр Альберт Раскин Кукпен ашылды. Сонымен қатар, сэр Альберт Раскин Кук 1913 жылы Мулаго төбесінде қазіргі Ұлттық Жолдама Ауруханасы – Мулаго ауруханасын құрды. 1899 жылы Африкадағы біздің әйел бауырларымыз Лубага төбесінде Лубага ауруханасын құрды.

The first written description of this Kibuga (capital) was by the explorer Sir Richard Burton in his book, The Lake Region of East Africa, published in 1860. In the book, Burton, relying on the information collected by Snay Bin Amir, an Arab trader, described the Kibuga as:

text= the settlement is not less than a day's journey in length, the buildings are of cane and rattan. The sultan's (Kabaka) palace is at least a mile long and the circular huts neatly arranged in a line are surrounded by a strong fence which has only four gates. In 1862, when explorer John Speke arrived in Buganda, the Kibuga (capital) was at Bandabarogo, present day Banda Hill, and the reigning Kabaka (King) was Mutesa I. In 1875, explorer Henry Morton Stanley reported the capital as being at present day Lubaga Hill, where he met the same Kabaka, Mutesa I. During this visit, Stanley wrote a letter that was published in the Daily Telegraphy, inviting missionaries to come to Buganda. He also described the Kibuga in his 1870s dispatches to The New York Herald, thus:

In 1877, the first missionaries from the Church Mission Society, who were of the Protestant faith, arrived from the United Kingdom and were allocated Namirembe Hill. Two years later, in 1879, the Catholic White Fathers also arrived, first settling at the present day village of Kitebi near Lubaga; subsequently, they would be allocated Lubaga Hill. The arrival of these two missionary groups laid the ground for the religious wars of 1888 to 1892 between their new converts and forced the missionaries from Great Britain to then lobby for the British government to take over Buganda/Uganda as a protectorate. In 1890, Frederick Lugard, an agent of the Imperial British East Africa Company, arrived in Buganda during the reign of Kabaka Mwanga II, with whom he signed a treaty of protection by the British government over Buganda, and the Kibuga (capital) was located at Mengo Hill. Captain Lugard would, later on, be allocated the Kampala hill that would soon be known as Old Kampala, and on which he built a fort. In 1895, Mengo Senior School, the first school offering Western education in Kampala, was opened by the Church Missionary Society at Namirembe hill, where mostly the children of chiefs and pages of the royal palaces were students. In 1897, Mwanga launched a rebellion but was defeated and was subsequently captured and exiled, in 1899, to the Seychelles alongside Omukama Kabalega, and his 3 year old son was made Kabaka by the combined forces of the European officers leading Nubian and Baganda colonial soldiers. This state of affairs later culminated in the signing of the Buganda Agreement (1900) that formalised British colonial rule in Buganda. Also in 1897, Kampala's first Western style health facility, Mengo Hospital, was opened on Namirembe hill by British doctor and missionary Sir Albert Ruskin Cook. In addition, Sir Albert Ruskin Cook would in 1913 found Mulago Hospital, the current National Referral Hospital, at Mulago hill. In 1899, the Missionary Sisters of Our Lady of Africa founded Lubaga Hospital on Lubaga Hill.

20 ғасыр

1900 жылы бала кебака Дэвиди Цва II-нің регенттері (Буганданың Катикиросы (Премьер-министрі) Аполло Кагва, Буганданың Муламүзисі (бас судьясы) Станислаус Мугуанья және Буганданың Муванкасы (бас қазынашысы) Закария Кисингри, епископ Альфред Такермен бірге) Буганда атынан, британ үкіметі атынан қол қойған сэр Гарри Джонстонмен Буганда келісімін жасады. Сэр Гарри Джонстонмен жасалған келісім еркіндеме, патшалық жер және майло сияқты жаңа жер иелігін құрды және жерді Кампаланың дамуын анықтайтын тәсілмен бөлді. Буганданың Кибуга (астанасы) жері, оның ішінде Менго және Макерере төбелері, жас Кабакаға, Буганда отаршылдық серіктестеріне және т.б. бөлінді. Сонымен қатар, діни миссияларға бұрын иеленген жерлер ресми түрде берілді. Католик ақ әкелер Лубага төбесін, протестант шіркеуінің миссионерлік қоғамы Намирембе төбесін алды, ханзада Нуху Мбого басшылығымен мұсылмандар Кибули төбесін, британдық католик Милл-Хилл миссионерлері Нсамба төбесінің көп бөлігін алды. Уганда протектораты үкіметі Ескі Кампала төбесі, Накасеро төбесі және т.б. сияқты аймақта Корольдік жерлер деп саналатын жерлерді алды. Жоғарыда аталған өзгерістерді заңдастыру үшін келесі заңдар мен қаулылар қабылданды: 1903 жылғы «Ақтөбе жерлері туралы» қаулы, 1908 жылғы «Жер туралы» заң, 1922 жылғы «Жер қағаздарын тіркеу туралы» қаулы және 1928 жылғы «Бұсулу және Энвуджо» заңы. 1906 жылы Корольдік жерлер, Ескі Кампала, Накасеро төбелері және т.б., біріктіріліп, Кампала қалашығы болып жарияланды. 1912 жылы Кампала қалашығы алғашқы жер пайдалану жоспарын алды және онда 2850 еуропалық және азиялық тұрғын болды. 1922 жылы Кампаланың ең көне университеті Макерере, қазіргі Макерере төбесінде Уганда техникалық колледжі ретінде құрылды және бастапқыда ағаш өңдеу, құрылыс, механика, өнер, білім беру, ауыл шаруашылығы және медицина мамандықтарын ұсынды. 1930 жылы Кампала қалашығының Накасеро және Ескі Кампала аудандарында 20 000 адамды қамтитын алғашқы кәріз жоспары дайындалды. Бұл жоспар 1936 жылдан 1940 жылға дейін Кампала қалашығының жоспарланған қалалық аймақтарында кәріз құрылысын басқарды және Баганда және басқа да тума халықтар тұратын Кибуга аймағын қамтымады. 1931 жылы Уганда темір жолы Кампалаға жетіп, Кампаланы Момбаса портына жалғастырды, ол құрылыстың басталғанына отыз бес жыл болды. 1938 жылы Шығыс Африка электр және жарық компаниясына Кампала мен Энтеббе қалаларына жылу электр қуатын өндіру және тарату лицензиясы берілді, сол жылы Уганда губернаторы сэр Филип Митчел Кампала мен Уганданың алғашқы электр көшелерін жарықпен қамтамасыз етті. 1945 жылы неміс сәулетшісі Эрнст Мэй Уганда протектораты үкіметінен Кампаланың жаңа физикалық жоспарын жасауды тапсырды. Эрнст Мейдің 1947 жылғы жоспары Кампаланы шығысқа қарай кеңейтіп, Кололо және Нагуру төбелерін қамтуды көздеді, коммерциялық орталық Накасеро төбесінің оңтүстік беткейлерінде, Кампаланың оңтүстік-шығысындағы өнеркәсіптік аймақта және алғаш рет Уганда тумалары үшін жоспарланған тұрғын аймақта орналастыруды қарастырды. Жоспар толыққанды іске асырылмады, ал 1951 жылы Генри Кендаллдың үшінші физикалық жоспары қабылданды, бірақ ол Эрнст Мейдің 1947 жылғы жоспарының кейбір элементтерін қамтыды. Генри Кендаллдың 1951 жылғы жоспары Кампаланы 1930 жылғы жоспардың аумағынан Кололо төбесі мен Индустриалды аймақ сияқты аумақтарды қамтитын аумаққа кеңейтті. Алайда, алғашқы екі жоспардағыдай, 1951 жылғы жоспар да өз мақсаттарының көп бөлігін орындамады. Бұл Кампаланың әкімшілік аумағын қазіргі деңгейге дейін ұлғайтты. 1972 жылы Кампаланың төртінші физикалық жоспары Кампаланың 1968 жылғы шекаралық кеңейтулерінің жаңадан қосылған аудандарын қамтиды, бірақ 1970 және 1980 жылдардағы саяси және экономикалық ахуалдың нашарлауы жоспардың іске асырылмауына себеп болды. Уганда Буш соғысы кезінде Кампала шайқасы 1986 жылдың қаңтарында болды. Нәтижесінде Ювери Мусевени басқаратын Ұлттық қарсылық қозғалысы қаланы басып алды және Уганда үкіметі капитуляциялады. Сол сияқты, Кампаланың бесінші физикалық жоспары, 1994 жылы жасалған, 1972 жылғы жоспар сияқты, іске асырылмады.

In 1900, the regents of the infant Kabaka Daudi Cwa II (who were Apolo Kagwa, the Katikiro (Prime Minister) of Buganda, Stanislaus Mugwanya, the Mulamuzi (Chief Judge) of Buganda, and Zakaria Kisingiri, the Muwanika (Chief Treasurer) of Buganda, with Bishop Alfred Tucker), signed the Buganda Agreement on behalf of Buganda with Sir Harry Johnston, who signed on behalf of the British government. This agreement with Sir Harry Johnston created new land tenures such as freehold, Crown land, and mailo, and divided up and allocated the land in such a way that would come to define the development of Kampala. The land in Buganda's Kibuga (capital), including Mengo Hill and Makerere Hill, was allocated to the young Kabaka, the Baganda colonial collaborators, etc., under mailo and freehold. The religious missions were also formally allocated land they were previously occupying. Thus, the Catholic White Fathers got Lubaga Hill, the Protestant Church Missionary Society got Namirembe Hill, the Muslims under Prince Nuhu Mbogo's leadership received Kibuli Hill, the British Catholic Mill Hill Missionaries received most of Nsambya Hill. The Uganda Protectorate government obtained land classified as Crown lands in the area such as Old Kampala Hill, Nakasero Hill, etc. To legalise the above changes, the following laws and ordinances were subsequently passed: The Crown lands Ordinance of 1903, The Land Law of 1908, The Registration of Land Titles ordinance of 1922, and the Busulu and Envujo law of 1928. In 1906, the Crown lands consisting of Old Kampala, Nakasero hills etc. and covering was consolidated and gazetted as Kampala Township. In 1912, Kampala Township received its first land use plan and had a European and Asian population of 2,850. In 1922, Kampala's oldest university, Makerere, was founded as the Uganda Technical College at the present Makerere Hill and initially offered carpentry, building construction, mechanics, arts, education, agriculture, and medicine. In 1930, the first sewerage plan was prepared to target a population of 20,000 people in the Nakasero and Old Kampala areas of the Kampala township. This plan guided sewerage development from 1936 to 1940 in planned urban areas of the Kampala Township and excluded the Kibuga area occupied by the Baganda and other natives. In 1931, the Uganda Railway line reached Kampala, connecting Kampala to Mombasa Port, thirty five years after the commencement of its construction. In 1938, The East African Power & Lighting Company was granted a licence for thermal electric power generation and distribution for the towns of Kampala and Entebbe, and in the same year Sir Philip Mitchel, the Governor of Uganda, switched on Kampala and Uganda's first electric street lights. In 1945, Ernst May, a German architect, was commissioned by the Uganda Protectorate Government to design a new physical plan for Kampala. Ernst May's plan of 1947 was intended to extend Kampala eastwards covering Kololo Hill and Naguru Hill, and with the commercial centre on the southern slopes of Nakasero Hill, an industrial zone in the southeast of Kampala, and, for the first time, a planned residential zone for the Ugandan natives. The plan was never fully implemented, and in 1951 the third physical plan by Henry Kendall was instead adopted, though it incorporated some elements of Ernst May's 1947 plan. Henry Kendall's 1951 plan expanded Kampala from the area of the 1930 plan to an area of incorporating areas like Kololo Hill, and the Industrial Area. However, like the first two planning schemes, the 1951 plan failed to achieve many of its stated objectives. This increased the administrative area of Kampala from to the current
In 1972, the fourth physical plan for Kampala was made covering the newly incorporated areas of Kampala's boundary extensions of 1968, but the subsequent political and economic turmoil of the 1970s and 1980s meant the plan was never implemented. The Battle of Kampala during the Ugandan Bush War occurred in January 1986. It resulted in the capture of the city by the National Resistance Movement, led by Yoweri Museveni and the subsequent surrender of the Ugandan government. Similarly, the fifth physical plan for Kampala, made in 1994, like the 1972 plan, was also never implemented.

Өсімдіктер

Кампала, ылғалды жерлер мен төбелерді қамтитын әртүрлі тіршілік орталарына байланысты, бұрын төбелердің үстінде қысқа шөптер, ал ылғалды жерлерде пил шөбі (Pennisetum purpureum Schumach.), қамыстың бір түрі (Cyperus papyrus), Африкалық су лилиясы және т.б. өсіп, мәңгі жасыл орманды құраған, Африка зәйтүні (мпафу) және Наталь фигі (мутуба) сияқты ағаштармен жабылған болатын.

Геология

Кампала Шығыс Африка жазығында, Шығыс Африка жарылысының екі тармағы арасында және Танзания кратонының солтүстік шегінде орналасқан.

Климат

Кампала Кёппен-Гейгер климаттық жіктеу жүйесі бойынша тропикалық жаңбырлы ормандар климатына (Af) ие. Кампаланың ауа райының бір ерекшелігі – жыл бойына екі жауын-шашынды маусымы болуы. Қалада нақты құрғақ маусым болмаса да, тамыздан желтоқсанға дейін және ақпаннан маусымға дейін жауын-шашын мөлшері артады. Дегенмен, ақпан мен маусым аралығында Кампала ай сайын күрт жауын-шашынға тап болады, ал сәуір айында орташа есеп бойынша шамамен 150 мм жауын-шашын жауады.

Спорт

Кампала қаласы – Шығыс Африканың үздік баскетбол клубтарының бірі саналатын «Сити Ойлерс» командасының туған жері. «Сити Ойлерс» FIBA Африка клубтары чемпионатында (FIBA Africa Clubs Champions Cup) өнер көрсететін Шығыс Африкадан шыққан жалғыз команда. Олар өз алаңдық ойындарын Кампала қаласының Лугого ауданында орналасқан «MTN Арена» стадионында өткізеді. 2017 жылы қала IAAF әлем чемпионатының жол жүгіру (кросс-кантри) жарысын қабылдады.

Экономика

Қалалық көлік кептелісін азайту мақсатында ауыр өнеркәсіпті Кампаланың іскерлік және өнеркәсіптік паркіне көшіру жұмыстары жүргізілуде, бұл парк Муконо ауданындағы Наманведе, қаланың орталық бизнес-ауданынан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Қала орталығында штаб-пәтерлерін сақтап отырған кәсіпорындардың арасында Угандада лицензияланған 25 коммерциялық банк, жетекші жаңалықтар медиа-холдингі және үкіметке көп бөлігі тиесілі New Vision Group, сондай-ақ Кениядағы Nation Media Group мүшесі Daily Monitor басылымы бар. Air Uganda әуе компаниясының штаб-пәтері Кампаладағы Кололо төбесіндегі кеңсе кешенінде орналасқан. Елдегі жалғыз Pepsi Cola франшиза иесі Crown Beverages Limited Кампаланың Накава бөлімшесінде, қала орталығынан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Формалды емес сектор Кампаланың ЖІӨ-сіне үлкен үлес қосады. Формалды секторда жұмыс істейтін азаматтар отбасыларына қосымша табыс табу үшін формалды емес қызметке де қатысады. Мысалы, Кампаладағы мемлекеттік қызметкер формалды секторда жұмыс істеумен қатар ауыл шаруашылығымен де айналысуы мүмкін. Басқа формалды емес салаларға такси иелену және қалалық ауыл шаруашылығы жатады. Соңғы онжылдықтарда Кампаланың батқылық жерлерін қалалық шаруашылыққа пайдалану артты. Ол формалды емес ауылдық елді мекендерді қаланың өнеркәсіптік дамыған бөліктерімен байланыстырады. Батқылық жерлерде өсірілген өнімдер қалалық базарларда сатылады. 2015 жылдың желтоқсан айында Google Кампалада алғашқы Wi-Fi желісін іске қосты. Кампала тұрғындарының 30 пайызынан астамы қалалық ауыл шаруашылығымен айналысса, Кампала қаласы Накава бөлімшесінің солтүстік-шығысындағы Кянья ауданында қалалық ауыл шаруашылығын дамытуға қаржы бөлді.

Көлік

Кампалаға Угандадағы ең ірі әуежай болып табылатын Энтеббе халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді. Бода-бода (жергілікті мотоцикл тасымалы) – қаланың ішінде де, сыртында да көптеген аудандарға қол жеткізуге мүмкіндік беретін танымал көлік түрі. Олардың стандартты бағасы 1000 теңгеден 2000 теңгеге және одан да жоғары. Бода-бодалар сағат түйрелісінде жол ашуға ыңғайлы, бірақ көбінесе жақсы күтілмейді және қауіпті. 2007 жылдың басында Кампала қаласынан жолаушылар таксилерін алып тастап, оларды жаңадан қалалық автобус жүйесімен алмастыру жоспарланған. (Кампалада "такси" термині 15 орындық шағын автобустарды білдіреді, олар қоғамдық көлік ретінде пайдаланылады.) Автобус жүйесі Муконо, Мпиги, Бомбо, Энтеббе, Вакисо және Гаязаны қамтитын Кампаланың ірі агломерациясын қамтуы тиіс болған. 2011 жылдың желтоқсанына дейін бұл қызмет әлі іске қосылмаған. Солтүстік айналма жолын сәтті аяқтағаннан кейін, үкімет тараптармен бірлесіп, 2014 жылға дейін Кампала қаласында жылдам автобус жүйесін (BRT) енгізуді жоспарлап отыр. 2012 жылдың 12 наурызында жеке тасымалдау компаниясы Pioneer Easy Bus компаниясы Қытайдан сатып алынған 100 автобусты пайдалануды бастады, әр автобуста 60 жолаушыға (30 отырғызуға және 30 тұруға) арналған орындар бар. 2012 жылы тағы 422 автобус елге жеткізілуі күтілуде. Автобустар тәулік бойы жұмыс істейді. Компания қалалық қоғамдық көліктің қызметін келесі бес жылға беруге концессия алған. 2013 жылдың желтоқсанында автобустар салық қарызы үшін тәркіленді. Компания 2015 жылдың ақпанында қызметін қайта бастауды күтіп отыр. 2014 жылы Уганда президенті Ювери Мусевени мен қытайлық көлік компаниясы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды, осыған сәйкес Кампала қаласында Аддис-Абебадағы (Эфиопия) жүйеге ұқсас жеңіл рельстік жүйе құрылысын бастау жоспарлануда. 2011 жылдың 11 сәуірінде Activists for Change (A4C) атты наразылық топтары Кампала маңында "Жұмысқа жayaу" акциясын өткізді. Бұл президент Мусевенидің отын бағасының өсуіне қатысты пікіріне жауап ретінде болды. Ол былай деді: "Халықты отынды үнемдеуге шақырамын. Барларға көлікпен бармаңыздар". Наразылық акциясы жұмысшыларды жұмысына жayaу жүруге шақырып, Угандадағы көлік құнының өсуіне назар аудару мақсатында ұйымдастырылды. Акция барысында Бесигие резеңке оқтан оң жақ қолға жараланды. Үкімет зорлық-зомбылыққа наразылық білдірушілерді кінәлады. Алайда, 2018 жылы Уганда теміржол корпорациясы Угандадағы метрлік теміржол жүйесін басқаруды өз қолына алғаннан кейін, қызмет сол жылдың ақпанында қайта жаңартылды. 2018/2019 қаржы жылында Кампаладан Порт-Беллге жаңа бағыт ашу жоспарлануда. Сонымен қатар, мұсылман мешіттері де бар. Кампалада Бахаи ғибадатханасы орналасқан, ол Африканың Ана ғибадатханасы деп аталады және қаланың шетіндегі Кикая төбесінде орналасқан. Ғибадатхана 1961 жылдың қаңтарында ашылды.

Kampala is served by Entebbe International Airport, which is the largest airport in Uganda. Boda bodas (local motorbike transport) are a popular mode of transport that gives access to many areas within and outside the city. Standard fees for these range from USh:1,000 to 2,000 or more. Boda bodas are useful for passing through rush hour traffic, although many are poorly maintained and dangerous. In early 2007, it was announced that Kampala would remove commuter taxis from its streets and replace them with a comprehensive city bus service. (In Kampala, the term "taxi" refers to a 15 seater minibus used as public transport.) The bus service was expected to cover the greater Kampala metropolitan area including Mukono, Mpigi, Bombo, Entebbe, Wakiso and Gayaza. as of December 2011 the service had not yet started. Having successfully completed the Northern Bypass, the government, in collaboration with its stakeholders, now plans to introduce the bus rapid transit (BRT) system in Kampala by 2014. On 12 March 2012, Pioneer Easy Bus Company, a private transport company, started public bus service in Kampala with an estimated 100 buses each with a 60 passenger capacity (30 seated and 30 standing), acquired from China. Another 422 buses were expected in the country in 2012. The buses operate 24 hours daily. The company has a concession to provide public transport in the city for the next five years. The buses were impounded for back taxes in December 2013. The company expected to resume operation in February 2015. In 2014, Uganda's President Yoweri Museveni and a Chinese transportation company signed a Memorandum of Understanding, to embark at some point on building a light rail system in Kampala, similar to the one in Addis Ababa, Ethiopia. On 11 April 2011, the pressure group Activists for Change (A4C) held its first Walk to Work protest near Kampala, in response to a comment by President Museveni on the increased cost of fuel, which had risen by 50 percent between January and April 2011. He said: "What I call on the public to do is to use fuel sparingly. Don't drive to bars." The protest, which called on workers to walk to work to highlight the increased cost of transport in Uganda, In the course of the protest, Besigye was shot in the right arm by a rubber bullet. The government blamed the violence on protesters. However, when Uganda Railways Corporation took over the operations of the metre gauge railway system in Uganda in 2018, the service was restored in February that year. A new Kampala to Port Bell route is being planned to be added in the 2018/2019 financial year. There are also Muslim mosques. Kampala hosts a Bahá'í House of Worship known as the Mother Temple of Africa which is situated on Kikaya Hill in the outskirts of the city. The temple was inaugurated in January 1961.