Бутанның Друк Десилерінің тарихы

Кіріспе

Бутанға 17 ғасырдың ортасында Нгаванг Намгьял, 1-ші Жабдрунг Ринпоче мемлекет ретінде негіз салды және біріктірді. 1651 жылы қайтыс болғаннан кейін Бутан оның ұсынған "екі билік жүйесіне" номиналды түрде бағынды. Екі билік жүйесінде үкіметтік бақылау секулярлық көшбасшы Друк Деси (Дэб Раджа) мен діни көшбасшы Дже Кхенпо арасында бөлінді. Друк Деси мен Дже Кхенпо екеуі де Нгаванг Намгьялдың реинкарнациясы – Жабдрунг Ринпошенің номиналды билігінде болды. Бірақ іс жүзінде Жабдрунг көбінесе Друк Десидің бақылауындағы бала болды, ал аймақтық пенлоптар өз аудандарын Друк Десидің билігіне қарсы тұрып, 1907 жылы біріккен Ванчук әулетінің билікке келуіне дейін басқарды. 1907 жылы біріккен Ванчук отбасының билікке келуінен бастап, Друк Гьялпо (; әдеби мағынасы "Аждаһа патшасы") Бутан Корольдігінің мемлекет басшысы болып табылады.

Друк Десис (1650-1905)

Төменде Друк Десилердің тізімі келтірілген. Офис иелері бастапқыда Жабдрунг Нгаванг Намгьял тағайындаған, бірақ оның қайтысынан кейін Же Кхенпо мен азаматтық үкімет тағайындамалар шешімін қабылдады. Курсивпен жазылғандар – дәстүрлі түрде жеке нөмірленбеген бірлестік билік және уақытша үкіметтерді көрсетеді. Бутанның Друк Десилері № (Нөмір) Аты Туған күні Билік басталуы Билік аяқталуы Қайтыс болған күні 1 Тензин Друкгье 1591 1650 1655 1655 2 Лангoнпа Тензин Друкдра 1655 1667 1667 3 Чогьел Минжур Темпа 1613 1667 1680 1680 4 Гьялсей Тензин Рабгье 1638 1680 1694 1696 5 Гедун Чомпхел 1695 1701 1701 6 Нгаванг Чхеринг 1701 1704 7 Умзе Пелджор 1704 1707 1707 8 Друк Рабгье 1707 1719 1729 9 Нгаванг Гямтшо 1719 1729 1729 10 Мипхам Вангпо 1729 1736 11 Хуво Пелджор 1736 1739 12 Нгаванг Гьялчен 1739 1744 13 Шераб Вангчук 1744 1763 14 Друк Пунтшо 1763 1765 15 Вангзоб Друк Тензин I 1765 1768 16 Сонам Лхундуб 1768 1773 1773 17 Кунга Ринчен 1773 1776 18 Жигме Сингье 1742 1776 1788 1789 19 Друк Тензин 1788 1792 20 Умзей Чапчаб 1792 1792 1792 21 Чогьел Сонам Гьялчен (Таши Намгьял) 1792 1799 22 Друк Намгьял 1799 1803 23 Чогьел Сонам Гьялчен (Таши Намгьял) 1803 1805 24 Сангье Тензин 1805 1806 25 Умзей Пароб 1806 1808 26 Бьоп Чхьода 1807 1808 27 Тулку Цултрим Даба 1790 1809 1810 1820 28 Жабдрунг Тутул (Жигме Драпа) 1810 1811 29 Чхолай Йешей Гьялчен 1781 1811 1815 1830 30 Цхапху Дорджи Намгьял 1815 1815 31 Сонам Другьел 1815 1819 32 Гонгзим Тензин Друкда 1819 1823 33 Чхоки Гьялчен 1823 1831 34 Дорджи Намгьял 1831 1832 35 Адаб Тинлей 1832 1835 36 Чхоки Гьялчен 1835 1838 37 Дорджи Норбу 1838 1850 38 Вангчук Гьялпо 1850 1850 39 Жабдрунг Тутул (Жигме Норбу) 1850 1852 Чагпа Сангье 1851 1852 40 Дамчо Лхундруп 1852 1854 41 Джамтул Джамьянг Тензин 1854 1856 42 Кунга Палден 1856 1860 Шераб Тарчин 1856 1860 43 Пунтшо Намгьял (Нази Пасанг) 1860 1863 44 Цхеванг Ситуб 1863 1864 Цултрим Йонтен 1864 1864 45 Кагьюд Вангчук 1864 1864 46 Цхеванг Ситуб 1865 1867 47 Цондул Пекар 1867 1870 48 Жигме Намгьял 1825 1870 1873 1881 49 Китшаб Дорджи Намгьял 1873 1879 Жигме Намгьял 1877 1878 Китшаб Дорджи Намгьял 1878 1879 50 Чогьел Зангпо 1879 наурыз 1880 маусым 1880 Жигме Намгьял маусым 1880 шілде 1881 51 Лам Цхеванг 1836 шілде 1881 мамыр 1883 1883 52 Гава Зангпо мамыр 1883 тамыз 1885 53 Сангай Дорджи 1885 1901 1901 54 Чолей Йеше Нгодуб 1851 1903 1905 1917 Ескертулер:

Below appears the list of Druk Desis throughout the existence of the office. Officeholders were initially appointed by Zhabdrung Ngawang Namgyal, though after his death the Je Khenpo and civil government decided appointments. Italics indicate coregencies and caretaker governments, which are not traditionally separately numbered. +Druk Desis of Bhutan No. (Number) Name Date of Birth Reign start Reign end Date of Death 1 Tenzin Drukgye 1591 1650 1655 1655 2 Langonpa Tenzin Drukdra 1655 1667 1667 3 Chhogyel Minjur Tempa 1613 1667 1680 1680 4 Gyalsey Tenzin Rabgye 1638 1680 1694 1696 5 Gedun Chomphel 1695 1701 1701 6 Ngawang Tshering 1701 1704 7 Umze Peljor 1704 1707 1707 8 Druk Rabgye 1707 1719 1729 9 Ngawang Gyamtsho 1719 1729 1729 10 Mipham Wangpo 1729 1736 11 Khuwo Peljor 1736 1739 12 Ngawang Gyaltshen 1739 1744 13 Sherab Wangchuk 1744 1763 14 Druk Phuntsho 1763 1765 15 Wangzob Druk Tenzin I 1765 1768 16 Sonam Lhundub 1768 1773 1773 17 Kunga Rinchen 1773 1776 18 Jigme Singye 1742 1776 1788 1789 19 Druk Tenzin 1788 1792 20 Umzey Chapchhab 1792 1792 1792 21 Chhogyel Sonam Gyaltshen (Tashi Namgyel) 1792 1799 22 Druk Namgyel 1799 1803 23 Chhogyel Sonam Gyaltshen (Tashi Namgyel) 1803 1805 24 Sangye Tenzin 1805 1806 25 Umzey Parob 1806 1808 26 Byop Chhyoda 1807 1808 27 Tulku Tsulthrim Daba 1790 1809 1810 1820 28 Zhabdrung Thutul (Jigme Dragpa) 1810 1811 29 Chholay Yeshey Gyaltshen 1781 1811 1815 1830 30 Tshaphu Dorji Namgyel 1815 1815 31 Sonam Drugyel 1815 1819 32 Gongzim Tenzin Drukda 1819 1823 33 Chhoki Gyaltshen 1823 1831 34 Dorji Namgyal 1831 1832 35 Adab Thinley 1832 1835 36 Chhoki Gyaltshen 1835 1838 37 Dorji Norbu 1838 1850 38 Wangchuk Gyalpo 1850 1850 39 Zhabdrung Thutul (Jigme Norbu) 1850 1852 Chagpa Sangye 1851 1852 40 Damchho Lhundrup 1852 1854 41 Jamtul Jamyang Tenzin 1854 1856 42 Kunga Palden 1856 1860 Sherab Tharchin 1856 1860 43 Phuntsho Namgyel (Nazi Pasang) 1860 1863 44 Tshewang Sithub 1863 1864 Tsulthrim Yonten 1864 1864 45 Kagyud Wangchuk 1864 1864 46 Tshewang Sithub 1865 1867 47 Tsondul Pekar 1867 1870 48 Jigme Namgyel 1825 1870 1873 1881 49 Kitshab Dorji Namgyel 1873 1879 Jigme Namgyel 1877 1878 Kitshab Dorji Namgyel 1878 1879 50 Chhogyel Zangpo March 1879 June 1880 1880 Jigme Namgyel June 1880 July 1881 51 Lam Tshewang 1836 July 1881 May 1883 1883 52 Gawa Zangpo May 1883 August 1885 53 Sangay Dorji 1885 1901 1901 54 Choley Yeshe Ngodub 1851 1903 1905 1917 Notes:

Бутан патшалары (1907 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

Бутан монархиясы 1907 жылдың 17 желтоқсанында құрылды, елді Вангчук әулетінің билігімен біріктірді. Вангчук әулеті Тронгса ауданының мұрагерлік пенлоптары (әкімдері) болған. Бутан королі, ресми түрде Друк Гьялпо ("Аждаһа патшасы") деп аталады, екі билік жүйесі бойынша Друк Деси лауазымын да атқарады. 2008 жылғы Конституция қабылдалғаннан бері Друк Гьялпо мемлекет басшысы қызметін атқаруда, ал Бутанның Премьер-Министрі конституциялық монархиядағы парламенттік демократияда атқарушы билік пен үкімет басшысы болып табылады.