Кіріспе

Вангдуе Пходранг ауданы (Dzongkha: དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་རྫོང་ཁག་; Wylie: Dbang 'dus Pho brang rdzong khag; бұрын "Wangdi Phodrang" деп жазылатын) – Бутанның орталық бөлігіндегі тромде және дзонгхаг (аудан). Бұл ауданға басымдық ететін 1638 жылы салынған дзонгтың да атауы. Аңыз бойынша, бұл атауды оңтүстіктен болатын шапқыншылықтарды тоқтату үшін дзонг салуға ең қолайлы жерді іздеген Шабдрунг Нгаванг Намгьял берген. "Вангдуэ" сөзі елді біріктіруді, ал "Пходранг" сөзі Дзонгха тілінде сарайды білдіреді. Вандуе Пходранг – Бутанның аумағы бойынша ең үлкен дзонгхагы. Оның оңтүстігінде Дагана және Цыранг дзонгхақтары, шығысында Тонгса дзонгхагы, батысында Тхимпху және Пунаха дзонгхақтары, солтүстігінде Гаса дзонгхагы және Тибетпен шекараның шағын бөлігі орналасқан. Бұл нысан ЮНЕСКО-ға қосылу үшін Бутанның алдын ала тізімінде тіркелген.

Вандуе Пходранг дзонгы

1638 жылы Шабдрунг Нгаванг Намгьял салған тарихи дзонг Вандуэ Пходрангта орналасқан еді. 2012 жылдың маусым айында дзонг өртеніп кетті. Бірақ, дзонг өрт кезінде жөндеу жұмыстары жүргендіктен, көбінесе тарихи мұралар сақтауға алынып, қираудан құтылды.

Тілдер

Вандуе Пходрангта басым тіл – дзонгха, ұлттық тіл, ауданның батыс екі бөлігінің бірінде қолданылады. Солтүстік-шығыстағы Бумтанг ауданымен шекаралас аймақтарда лаха тілінде сөйлейді. Сол шекара бойында, Вандуе Пходрангтың орталық бөлігінде ненкха тілінде сөйлейтін адамдар бар. Оңтүстік-шығыста Вандуе Пходрангта ежелгі «Олекха (Қара тау монпа)» тілін сөйлейтін қауымның қалдықтары күрт азайған.

Көлік

Вандуэ Пходранг дзонгхагында үш асфальтталған жол бар. Латеральді жол батыстан Дочу Ла асуынан кіріп, Вандуэ Пходранг дзонгы арқылы Санкош (Пуна Цанг Чу) өзенін кесіп өтеді және шығысқа қарай Тонгсаға дейін жалғасады. Бір тармақты жол Вандуэ Пходрангтан Пунаха дзонгына және одан сәл әрі солтүстікке қарай бағытталған. Бұл жол ақырында Гасаға апаратын жолға айналады. Екінші тармақты жол Вандуэ мен Тонгсаның арасындағы Пеле-Ла асуының жанындағы Латеральді жолдан басталып, оңтүстікке қарай қысқа ғана қашықтықта Гангтенг монастырына және Фобджика аңғарына жетеді, онда сирек кездесетін қара мойынды түркілер (grus nigricollis) кездесуі мүмкін.

Қоршаған орта

Вандуе Пходранг ауданының көп бөлігі экологиялық тұрғыдан қорғалған. Ауданның солтүстік жартысы (Кажи, Дангчу және Сепху гевогтары) Ванчук жүз жылдық паркінің құрамына кіреді, ал солтүстік-батыс бөліктері (Кажи гевогы) Джигме Дорджи ұлттық паркіне жатады. Оңтүстік-шығыс Вандуе (Атанг және Фобджи гевогтары) Джигме Сингье Ванчук ұлттық паркіне кіреді. Бұған қоса, ауданды кесіп өтетін және Бутанның кең ауқымды ұлттық парктері жүйесін байланыстыратын биологиялық дәліздер де қорғалады. Қоршаған орта үшін аса құнды және осал Фобджика аңғарының жерлері үкімет тарапынан қорғалмаған, бірақ Бутанның алғашқы және жалғыз жеке консервациялық ұйымы – Табиғатты қорғау жөніндегі Корольдік қоғам (RSPN) тарапынан күтіліп келеді. Қоғамдық мүдделі коммерциялық емес ұйым (PBO) ретінде тіркелген RSPN білім беру, тұрақты егіншілік, экотүризм және экологиялық жауапты тәсілдермен тұрмыс деңгейін жақсартуға бағытталған.