Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Боливиялық саяси партия
Bolivian political party
Ұлттық Демократиялық Әрекет (исп. Acción Nacionalista Democrática, lang es) – Боливиядағы оңшыл саяси партия, оның төрағасы Оскар Даза Маркес. АДН 1979 жылдың 23 наурызында әскери диктатор Уго Банцер биліктен бас тарғаннан кейін құрылды. АДН төрағасы ретінде Банцер 1979, 1980, 1985, 1989, 1993 және 1997 жылғы президенттік сайлауларға қатысты. Ол 1979 және 1980 жылдары үшінші орынды алды, ал 1985 жылғы сайлауда көп дауыс жинады, бірақ тікелей сайлау үшін қажетті 50%-ға жетпегендіктен, Конгресс басшыны сайлады. Конгресс екінші орын алған Виктор Паз Эстенссороны таңдады.
Nationalist Democratic Action (lang es) is a right wing political party in Bolivia led by Óscar Daza Márquez. ADN was founded on March 23, 1979 by the military dictator Hugo Banzer after he stepped down from power. As leader of the ADN, Banzer ran in the 1979, 1980, 1985, 1989, 1993, and 1997 presidential elections. He obtained third place in 1979 and 1980, and won a plurality of the 1985 vote, but, since he did not attain the 50% necessary for direct election, Congress selected the chief executive. Its choice was the second place finisher, Víctor Paz Estenssoro.
Тарих
Банзердің партиясы сол кезде коалициялық үкіметте МНР-ді қолдауды таңдады. Шындығында, АДН президент Паз жүзеге асырған негізгі неолибералдық экономикалық реформалардың авторлығын өзіне дауылап жариялады, олардың мақсаты – тез өсіп келе жатқан гиперинфляцияны тоқтату, кәсіби одақтарды басу және үкіметтің мөлшерін азайту еді. Банзер 1989 жылғы сайлауда екінші орынды иеленді, бірақ Конгресте үшінші орын алған солшыл Хайме Паз Замораны қолдады, ол АДН-ның көмегімен президент болды. Партия тағы да биліктегі коалицияның басты қолдаушысы ретінде үкім етті, бұл жолы Паз Замора басшылығымен. Банзердің АДН партиясы 1993 жылы тағы да екінші орынды иеленді, бұл жолы МНР-дің Гонсало Санчес де Лозадаға қарсы. Соңында, 1997 жылы Банзер Суарес 71 жасында Боливияның конституциялық түрде сайланған президенті болды. Латын Америкасының жақын тарихында демократиялық саясатқа сәтті ауысып, сайлау арқылы билікке оралған алғашқы бұрынғы диктатор ол болды. Өкіметтік кезеңінде ол АҚШ-тың ұсынысымен Боливияда есірткі саудасына қарсы күрес бағдарламасын іске қосты, ол кока өсімдігін жоюды көздеді, бұл даулы стратегия еді. Оның кәсіби одақтармен де қиындықтары болды, бірақ бәрібір келісімді және бейтараптықпен билік етуге тырысты. 2001 жылдың 27 маусымында оған өкпеде ісік пайда болды. Бес жылдық мерзімге сайланғанымен (оның өзі президенттік мерзімді заңды түрде ұзартуға ынталандырды), Банзер 2001 жылдың 7 тамызында отставкаға кетті. Оның орнын вице-президент Хорхе Кирога басты. Содан кейін денсаулығы күрт нашарлап, 2002 жылдың 5 мамырында қайтыс болды. Кирога кейін АДН партиясының жетекшісі және мұрагері атанды, бірақ 2005 жылғы президенттік сайлауға қатысқанда, ол «Әлеуметтік және демократиялық күш» (PODEMOS) деп аталатын жаңа оңшыл коалицияның үміткері ретінде қатысты, оған Банзердің бұрынғы АДН ұйымының көп бөлігі кірді. Оның басты қарсыласы солшыл Эво Моралес болды. Моралес сайлауда жеңіске жетті, ал Кирога 28,6% дауыс алып, алыс екінші орынды иеленді. 2000-шы жылдардың ортасында АДН партиясы құлдырап, оның орнына Кироганың жаңа PODEMOS ұйымы пайда болды, бірақ оның құрылымы, идеологиясы және қолдаушылары негізінен өзгермеді. Дегенмен, 2015 жылға қарай ол Боливиядағы заңды саяси партия болып қала берді.
Banzer's party at that point opted for supporting the MNR in a coalition government. Indeed, ADN would go on to claim authorship to some of the major neoliberal economic reforms instituted by President Paz to curb galloping hyperinflation, repress labor unions, and reduce the size of the government. Banzer finished second in the 1989 elections, but supported in Congress the third place finisher, the left leaning Jaime Paz Zamora, who became President with ADN help. The party again governed as the main support of a ruling coalition, this time under Paz Zamora. Banzer's ADN again finished second in 1993, this time to the MNR's Gonzalo Sánchez de Lozada. Finally, in 1997, Banzer Suárez became the constitutionally elected President of Bolivia, at the age of 71. He was the first former dictator in Latin America's recent history to transition successfully to democratic politics and return to power by way of the ballot box. During his tenure, he launched—under the guidelines outlined by the United States—a program to fight drug trafficking in Bolivia, which called for the eradication of coca, a controversial strategy. He also had some trouble with the unions, but nonetheless did nothing to rule in a conciliatory and non arbitrary manner. He was diagnosed with lung cancer in June 27, 2001, and even though he had earned a five year term (he had himself agitated to legally enlarge the presidential term) Banzer resigned on August 7, 2001. He was succeeded by his Vice President, Jorge Quiroga. Banzer's health declined rapidly thereafter, and he died on May 5, 2002. Quiroga then became leader and heir apparent of the ADN, but when he ran for President in the 2005 elections, he did so as the candidate for a new right of center coalition known as Social and Democratic Power (PODEMOS), which included the bulk of Banzer's former ADN organization. His main opponent was the leftist Evo Morales of the Movement Towards Socialism. Morales won the election and Quiroga finished a distant second place, receiving 28.6% of the vote. In the mid 2000s, it appeared that ADN has become a defunct former party, replaced by Quiroga's new PODEMOS organization, although its structures, ideology, and supporters remained basically the same. However, as of 2015, it was still a legal political party in Bolivia.