Кэнзас-Сити құпиясы

Кіріспе

1952 жылы Фил Карлсон режиссерлік жасаған фильм.

"Канзас-Сити құпиясы" – 1952 жылғы американдық нуар және қылмыстық фильм, режиссері Фил Карлсон, басты рөлдерде Джон Пейн мен Колин Грей. Ұлыбританияда бұл фильм "Сырлы төртеу" деген атпен шықты. Карлсон мен Пэйн бір жылдан кейін тағы бір нуар – "99 River Street" фильмінде, одан кейін түсті нуар "Hell's Island" фильмінде жұптасты. Бұл фильм қазір жалпыға қолжетімді.

Сюжет

Қатыгез Үлкен мырза банктен ақша алатын бронеавтомобиль мен Джо Рольф атқарған гүл жеткізуші жүк көлігін уақытында әкеліп жатыр. Ол үш адаммен бірге бронеавтомобильді ұрлауды жоспарлайды: Питер Харрис (құтқару үшін іздестірілген құмар ойыншы); Бойд Кейн (полиция қызметкерін өлтіруші); және Тони Романо (қызғанақ көлік жүргізушісі). Сұхбат кезінде ол өзін таныту үшін маска киеді. Олардың әрқайсысының АҚШ-тан қашудың себебі бар. Жоспарға гүл жеткізуші екі түрлі жүк көлігін пайдалану кіреді. Ұры мен қуғын-сүргін жоспарланғандай жүріп жатыр, әр қылмыскер бетперде киіп жүр, сондықтан бір-бірін тани алмайды. Топ бір-біріне ұқсайтын гүлдер жүк көлігімен келеді, ал Рольф, білмей, кетіп қалады. Банда бронеавтомобиль күзетшілерін жеңіп, ақшаны алып, қашады. Үлкен мырза әр топ мүшесіне патшаның жыртылған ойын картасын береді. Ол оларға карталарды ұстап тұруға және егер бірдеңе дұрыс болмаса және Үлкен мырза оны жасай алмаса, карталар оларды кімге жіберсе, соны анықтауға көмектеседі. Басқа мүшелер Мексикада төлемді күтуде. Полиция Рольфті тұтқындап, оның кінәсіздігін айтып, мойындауын талап етеді. Ол алибиі дәлелденіп, шынайы көлік табылған кезде босатылады. Ролф жұмысынан айырылып, қылмыскерлерді тауып, атын ақтауға бел буады. Ол Харристің қаладан қашып кеткенін біледі. Ол тонаушылардың бірі болуы керек деп дұрыс сенген Рольф оны Тихуанаға дейін қуып шығады. Ролф Харристі тауып, оның тобының кездесу орнын ашуға мәжбүр етеді. Әуежайда полиция Харристі таниды да өлтіреді. Рольф Харриске ұқсай алатынын түсінеді. Харристің багажынан ол маска мен жыртылған ойын картасын табады. Борадоста Рольф Кейн мен Романомен кездеседі. Ролфпен бірге Үлкен мырза да бар. Ол - Тим Фостер, Канзас қаласының бір кездері жоғары лауазымды полиция қызметкері, атын бір дауға байлағанда зейнеткерлікке шығуға мәжбүр болды. Фостер Борадосқа шақырған Канзас-Сити тонауының сақтандыру тергеушісі Скоттпен болған әңгімесі оның жоспарын ашады: Фостер үш қылмыскердің ақшаны бөліп, қашып кетуін ешқашан ниет етпеген. Ол оларға тұзақ құрып, тонауды шешкендей етіп, 25% сыйақы алады, және мүмкін Канзас полициясындағы жұмысын қайтарып алады. Фостердің жоспары оның қызы Хеленнің, заңгер студенттің, келгенімен бұзылады. Ол әкесіне Канзас Сити қаласының мэрімен сөйлескенін айтады, ол оны жұмысынан айырған даулы мәселені қарауға келісті. Фостер Хеленге қайтып келгісі келмейтінін айтады. Ол оған Рольфпен танысқанын және оны ұнататынын айтады. Сол түні Рольф покер ойынды әуен ретінде пайдаланып, топ мүшелеріне жыртылған картаны көрсетті. Кейн мен Романо реакция жасайды, бірақ Фостер емес. Ол Рольфтің Харрис емес екенін біледі. Көп ұзамай Рольф Романоның бөлмесін қарап жатқанын көріп, оны ұрады. Романо келіседі және олар ақша бөлінгенше ынтымақтасуға келіседі. Келесі күні өзінің бөлмесіне оралғанда Рольфті Романо мен Кейн ұрып-соғады. Кейн Рольфтің қалжың екенін біледі, өйткені ол Харриспен бірге түрмеде отырған. Хелен есікті қағып, Рольфтің жылдам ойлауы Романо мен Кейнді оларды жалғыз қалдыруға мәжбүр етеді. Фостер мырза Үлкен ретінде Рольфке, Кейнге және Романоға жеке жазбалар жазады, оны қайықта кездестіреді. Осының алдында Кейн мен Романо Ролфқа тұзақ құрып, оларды ұстап алады. Ол өзінің Харрис емес, Рольф екенін мойындайды және Харристің үлесін алуда талап ететіні туралы айтады. Кейн мен Романо Рольфті аңдып, оның қайыққа бара жатқанын біледі. Үшеуі де Фостердің көлікпен балық аулауға бара жатқандай болып сонда барады. Олар оның Үлкен мырза екенін әлі білмеді. Бортта Рольф қашып кетеді және Фостер оңай байқалған ақшаға тап болады. Романо қолына қару алып, оған қарсы шығады. Уақыт сатып алу үшін Рольф оған ақшаны көрсетеді. Романо бәрін сақтап қалуды жоспарлап, Кейнді өлтіреді. Фостер оқиға орнына келеді, бірақ тым көп айтады. Ролф өзінің Үлкен мырза екендігін түсінеді де, оны қатты айқайлайды. Одан кейінгі атыста Фостер Романоны өлтіреді, бірақ Романо оны өлтіріп өлтіреді. Фостер өлім алдында Рольфке өзінің екіжүзділігін Хелен білмеуін тілейтінін айтады. Өлім алдында ол сақтандырушы тергеушіге Ролфтың оның көзі болғанын және ұрлықтан ұрланған ақшаны қайтаруға көмектескені үшін 300 000 доллар сыйақыға лайық екенін айтады.

The ruthless Mr. Big is timing the arrival of an armored car picking up money from a bank and a flower delivery truck, driven by deliveryman Joe Rolfe. He plans to rob the armored car with three men: Peter Harris (a gambler wanted for murder); Boyd Kane (a cop killer); and Tony Romano (a womanizing get away driver). When interviewing them, he wears a mask so they cannot identify him. They were selected because each has a reason for fleeing the US. The plan includes using a duplicate flower delivery truck. The robbery and pursuit go as planned, with each crook wearing a mask so none can identify each other. The gang arrives in the look alike floral truck as Rolfe, unaware, drives away. The gang subdues the armored car guards, grabs the money and flees. Mr. Big gives each gang member a torn King playing card. He tells them to hang on to the cards and that, in case something goes wrong and Mr. Big cannot make it, the cards will serve to identify them to whoever he sends. The other members await the payment in Mexico. The police arrest Rolfe and try to beat a confession out of him while he maintains his innocence. He gets released when his alibi checks out and the real robbery vehicle is found. Rolfe loses his job and decides to find the criminals and clear his name. He finds out Harris fled the city. Correctly believing he must be one of the robbers, Rolfe pursues him to Tijuana. Rolfe finds and beats Harris into revealing the gang's meeting place. At the airport the police recognize Harris and kill him. Rolfe realizes he can impersonate Harris. In Harris’s luggage, he finds the mask and torn playing card. In Borados, Rolfe meets Kane and Romano. Unknown to Rolfe, Mr. Big is there, too. He is Tim Foster, a one time high ranking Kansas City police officer who was forced to retire when his name was linked to a scandal. His conversation with the insurance investigator of the Kansas City robbery, Scott, whom Foster had summoned to Borados, reveals his plan: Foster never intended for the three goons to split the money and get away. He will spring a trap on them, pretend he solved the robbery, get the 25% reward for having done so, and possibly reclaim his job with the Kansas City police. Foster's plan is thrown off when his daughter Helen, a law student, arrives. She tells her father she spoke to Kansas City's mayor, who agreed to look into the scandal that cost him his job. Foster tells Helen he doesn't want to return. She tells him she met Rolfe and likes him. That night Rolfe uses a game of poker as a pretext to show the gang members the torn card. Kane and Romano react, but Foster does not. He knows Rolfe is not Harris. Soon after, Rolfe catches Romano searching his room and beats him. Romano submits and they agree to cooperate until the money is split. Returning to his room the next day, Rolfe is beaten by Romano and Kane, who have teamed up. Kane knows Rolfe is an impostor because he was in prison with Harris. Helen knocks on the door and some quick thinking by Rolfe compels Romano and Kane to leave them alone. Foster, as Mr. Big, writes individual notes to Rolfe, Kane, and Romano to meet him on his boat. Before it can happen, Kane and Romano try to ambush Rolfe, who gets the drop on them. He admits he is Rolfe, not Harris, and tells them he insists on getting Harris’s share. Kane and Romano waylay Rolfe and discover he's going to the boat. All three are driven there by Foster, pretending to be going out fishing. They still do not know he is Mr. Big. On board, Rolfe escapes and comes across the money that Foster had made easy to spot. Romano, gun in hand, confronts him. To buy time, Rolfe shows him the money. Romano, planning to keep it all, kills Kane. Foster arrives on the scene, but says too much. Rolfe deduces he is Mr. Big and says so out loud. In the gun battle that follows, Foster kills Romano, but not before Romano fatally shoots him. As Foster is dying he tells Rolfe his one wish is that Helen doesn't find out about his duplicity. With his dying breath, he tells the insurance investigator that Rolfe was his source and deserves the $300,000 reward for having helped recover the stolen money from the robbery.

Өмірбаян

«Канзас-Сити Конфиденциалдығы» – Эдвард Смоллдың қысқа ғұмырлы «Ассошиэйтед Плейерс энд Продюсерс» компаниясы түсірген жалғыз фильм. Бұл компанияны Смолл, Сол Лессер және Сэм Брискин құрған. Джон Пейн фильмнің 25 пайызына өзінің ие екенін айтқан. Алғашқы атауы полиция кодексіне негізделген «Канзас-Сити 117» болған. Смолл «Канзас-Сити Конфиденциалдығы» атауын Джек Лейт пен Ли Мортимерден сатып алды. Бұл Смоллдың бірқатар қаһармандық фильмдерден кейін түсірген алғашқы заманауи қылмыстық драмасы болды. Фильмнің түсірілімі 1952 жылдың 4 маусымында басталды және ішінара Калифорниядағы Санта-Каталина аралында түсірілді, ол мексикалық ауылдық курорт ретінде көрсетілді. Оқиға Канзас-Ситиде басталады, бірақ фильмнің көп бөлігі Мексикадағы «Борадос» деп аталатын ойдан шығарылған балық аулау курортында өтеді. «Канзас-Сити Конфиденциалдығы» режиссер Карлсонның екінші қылмыстық фильмі болды; ол сондай-ақ 1952 жылы шыққан «Скандалдық парақ» фильмін де режиссерлік еткен, ол шағын коммерциялық сәттілікке жеткен. Карлсон – «жақында Poverty Row студиясы Monogram-нан бітірген дарынды режиссер»; фильмде 1940 жылдардың танымал әншісі Джон Пэйн басты рөлде ойнады, кейбіреулер оның 20th Century Fox студиясындағы Technicolor мюзиклдерінен төмендеп бара жатқанын айтады.

Қабылдау

Фильм Эдвард Смоллдың "құпия" фильмдерінің бірнешесін жасауға мүмкіндік берді: «Нью-Йорк құпиясы», «Чикаго құпиясы» және «Гонконг құпиясы».

Сыни жауап

Variety журналы "Сыныстан басқа, режиссер Фил Карлсон кейіпкерлерін кейіпкерлер тобының бірінен соң бірі өркендейтін қатал атмосферада ұстап отыр. Пайн рингте жеңіске жеткен, қажырлы аутсайдер туралы әсерлі суретті жасайды. Time журналы фильмде "әдемі қылмыс" сюжеті мен әділ және орташа кино түсірілімдері біріктірілгенін" айтты. The New York Times басылымының Bosley Crowther-і оған құлақ аспады, ол Kansas City Confidential "көрі қызық және қатыгезді ынталандыру үшін ғана" өте шеберлікпен "жоғарылатындай көрінеді. Джордж Брюс пен Гарри Эссекстің сценарийі - қылмыс туралы қиялға толы, Фил Карлсонның режиссері - әдеттегі адам, ал басты рөлді Джон Пэйн ойнайды. Невилл Брэнд, Джек Элам және Престон Фостер басқа рөлдерде жарқырамайды, тек осы қарапайым фильмді бүлдіретін зорлық-зомбылықтың көрнекі көрінісі ретінде ғана". 2002 жылы фильм DVD форматында шыққанда кино сыншысы Гэри Джонсон: "Бұл - бірінші Карлсон. Ол қатыгез, қатал, әрі берік, бірақ сонымен бірге оптимизмнің ерекше белгісімен жандандырады. Кейбір киноноар режиссерлері "Өткеннен кейін" және "Тың келісім" фильмдерінің детерминистік пессимизмін артық көрген болса, Карлсон өзінің фильмдерінің беткі сыншылдығын үміт сезімімен байытты". The New York Times газетінің авторы Дейв Кехр фильмнің MGM Home Entertainment компаниясының 2007 жылғы DVD-де шығарылуына кеңінен шолу жасады. Ол бұл фильмді "болғаннан үлгермейтін жетістік" деп атады: Канзас-Сити Конфиденциал, 1952 жылғы қиялға толы кішкентай нойр, 1950 жылдардағы нан мен сары май UA фильмінің үлгісі. Карлсон мырза, қызықтысы, оқиғаның ішіндегі оқиғаға шоғырланды: Банданың басшысы - полиция деректемелерінен есімдерін алған ықтимал әріптестермен сұхбат кезінде маска киетін қатал бұрынғы полиция капитаны. Карлсонның киносында қараңғылық пен көлеңкелер, камераның қисық бұрыштары бар. Оның орнына, ол үлкен масштабтағы жақындау суреттерін түсіріп, ерекше күшті, күшті күш қолдану арқылы жұмыс істейді. Ол бұл тақырыпты (аза) және стильді 1970 жылдары шығармашылық қайта өрлеуіне дейін жетілдіріп, жалғастыра береді: Бен (1972), Walking Tall (1973) және Framed (1975).

Variety wrote "With exception of the denouement, director Phil Karlson reins his cast in a grim atmosphere that develops momentum through succeeding reels. Payne delivers an impressive portrayal of an unrelenting outsider who cracks the ring. Time magazine said the film "combines a 'perfect crime' plot with some fair to middling moviemaking Obviously, the 'confidential' of the title does not refer to the picture's plot, which is a very model of transparency." Bosley Crowther of The New York Times was not a fan, writing that Kansas City Confidential "appears designed—not too adroitly—just to stimulate the curious and the cruel. The screen play by George Bruce and Harry Essex is an illogical fable of crime, the direction by Phil Karlson is routine and the leading role is bluntly acted by John Payne. Neville Brand, Jack Elam and Preston Foster do not shine in other roles, except as drab exponents of the violence that suffuses and corrupts this measly film." When the film was released in DVD format in 2002, film critic Gary Johnson said, "This is prime Karlson. It's brutal, hard edged, and unflinching, but it's also livened by a distinct streak of optimism. Whereas some directors of film noir preferred the deterministic pessimism of Out of the Past and Raw Deal, Karlson tempered the surface cynicism of his films with an underlying sense of hope." Dave Kehr of The New York Times gave MGM Home Entertainment's 2007 DVD release of the film an extensive review. He called the release an "immeasurable improvement over what had been available":
Kansas City Confidential, an imaginative little noir from 1952, exemplifies the bread and butter UA film of the 1950s Mr. Karlson, interestingly, concentrates on the story within the story: The leader of the gang is an embittered former police captain who dons a mask when he interviews prospective collaborators whose names he has drawn from police files The recruits are three young actors who would come to define menace in the 1950s and beyond: Neville Brand, Jack Elam and Lee Van Cleef, who here has his best role before For a Few Dollars More. Mr. Karlson's filmmaking has few of the standard noir flourishes: the dark and brooding shadows, the bizarrely canted camera angles. Instead, he works through gigantic close ups and an unusually visceral treatment of bare knuckle violence. With refinements, he would continue to pursue this theme (revenge) and this style, right up through his creative resurgence in the 1970s: Ben (1972), Walking Tall (1973) and Framed (1975).

Үй медиасы

Фильм авторлық құқығынан босатылғандықтан, тозығы жеткен кинопрокаттан алынған, сапасы нашар көптеген нұсқалары бар. Сапасы төмен немесе орташа көптеген DVD-ден басқа, АҚШ-та Film Chest және HD Cinema Classics, ал Францияда Rimini Editions компанияларынан Blu-ray дискілері де шыққан. Дегенмен, олардың да сапасы орташа ғана, ал фильмдегі жалғыз жоғары сапалы, түпнұсқа материалдардың иесі – MGM компаниясының АҚШ-тағы DVD-сі олардан әлдеқайда жақсы.

Танымал мәдениетте

1975 жылы "М*А*С*Х" телесериалының "Қару" деп аталатын эпизодында, осы фильмнің операциялық бөлмедегі динамик арқылы көрсетілетіні жарияланды, әйтсе де бұл фильм лагерьде бұрын көп рет көрсетілген болатын.