Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі, Эврикома туысына жататын кішкентай азиялық ағаш.
Species of flowering plant
the small Asian tree in the genus Eurycoma
Эврикома лонгифолия (әдетте тонгкат али, пасак буми немесе лонгджек деп аталады) – Simaroubaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Бұл өсімдік Индокитайда (Камбоджа, Лаос, Малайзия, Мьянма, Таиланд және Вьетнам) және Индонезияда (Борнео және Суматра аралдары) өседі, сондай-ақ Филиппинде де кездеседі. Өсімдік – орташа биіктіктегі, жіңішке бұта, биіктігі шамамен жетеді және көбінесе бұтақталмайды. Өсімдіктің тамыры Оңтүстік-Шығыс Азия аймағының халық медицинасында қолданылып келген, ал қазіргі кезде тағамдық қосымша ретінде, сондай-ақ тамақ және сусындарға қосылатын зат ретінде жиі қолданылады.
Eurycoma longifolia (commonly called tongkat ali, pasak bumi, or longjack) is a flowering plant in the family Simaroubaceae. It is native to Indochina (Cambodia, Laos, Malaysia, Myanmar, Thailand and Vietnam) and Indonesia (the islands of Borneo and Sumatra), but has also been found in the Philippines. The plant is a medium sized slender shrub that can reach in height, and is often unbranched. The root of the plant has been used in folk medicine of the South East Asian region, and in modern times has common use as supplements, as well as food and drink additives.
Аттар
Еврикома лонгифолия сонымен қатар penawar pahit, penawar bias, bedara merah, bedara putih, lempedu pahit, payong ali, tongkat baginda, muntah bumi, petala bumi, bidara laut (барлығы малай-индонезия тілдерінде); babi kurus (жаван тілінде); cây bá bệnh (вьетнам тілінде); tho nan (лаос тілінде); lan don, hae phan chan, phiak, plaa lai phuenk, tung saw (барлығы тай тілінде); "long jack" ("ұзын жұлдыз" - АҚШ); langir siam (Бахрейн) деген жалпы атаулармен белгілі. Көптеген атаулар өсімдіктің емдік қасиеттерін және айқын ащы дәмін көрсетеді. Penawar pahit сөзін қарапайым түрде "ащы ем" немесе "ащы сиқыр" деп аударуға болады. Ескі әдебиеттерде, мысалы, 1953 жылғы Ecology журналындағы мақалада, өсімдіктің малай тіліндегі жалпы аты тек penawar pahit деп көрсетілген. Жоғарыда айтылғандай, E. longifolia Оңтүстік-Шығыс Азия аймағында "tongkat ali" және "pasak bumi" деген атаулармен танымал, бірақ бұл атаулар физиологиялық тұрғыдан ұқсас Polyalthia bullata түріне де қолданылады. E. longifolia-ның қабығы мен тамыры P. bullata-ға қарағанда ақшыл/сары түсті, ал P. bullata қара түсті болады. Осыған байланысты, алғашқысы "tongkat ali/pasak bumi putih" немесе "tongkat ali/pasak bumi kuning" деп, ал екіншісі "tongkat ali/pasak bumi hitam" деп аталады. ("Putih" – "ақ", "kuning" – "сары", ал "hitam" – "қара" деген мағынаны білдіреді). Индонезияда "tongkat ali/pasak bumi merah" ("merah" – "қызыл" деген мағынаны білдіреді) деп аталатын қызыл түсті сорты да бар, оны зерттеушілер зерттеп жатыр, бірақ оның түрі әлі анықталған жоқ. Eurycoma longifolia түрінің атауы Eurycoma longifolia Jack, себебі осы атауды ботаник Уильям Джек 1822 жылы жариялаған таксономиялық сипаттамасында қолданған.
Eurycoma longifolia is also known by the common names penawar pahit, penawar bias, bedara merah, bedara putih, lempedu pahit, payong ali, tongkat baginda, muntah bumi, petala bumi, bidara laut (all Malay Indonesian); babi kurus (Javanese); cây bá bệnh (Vietnamese); tho nan (Laotian); lan don, hae phan chan, phiak, plaa lai phuenk, tung saw (all Thai); "long jack" (US); langir siam (Bahrain). Many of the common names refer to the plant's medicinal use and extreme bitterness. Penawar pahit translates simply as "bitter charm" or "bitter medicine". Older literature, such as a 1953 article in the Journal of Ecology, may cite only penawar pahit as the plant's common Malay name. As mentioned above, E. longifolia is known by common names "tongkat ali" and "pasak bumi" in the South East Asian region, but these names are also used for the physiologically similar species Polyalthia bullata. The bark and root of E. longifolia is more white/yellow ish compared to the darker colored P. bullata, which has led to the former being known as "tongkat ali/pasak bumi putih" or "tongkat ali/pasak bumi kuning", and the latter as "tongkat ali/pasak bumi hitam". ("Putih" means "white", "kuning" means "yellow", and "hitam" means "black" in Malay/Indonesian.) Indonesia also has a red coloured variety known as "tongkat ali/pasak bumi merah" ("merah" meaning "red"), which is being studied by researchers and has not had its species classified. Eurycoma longifolia is also known by the species name Eurycoma longifolia Jack, as this was the name used by botanist William Jack in his taxonomical description published in 1822.
Сипаттама
Орташа мөлшердегі, жіңішке бұта, көбінесе бұтақталмайды, қызғылт қоңыр сабақтары болады. Жапырақтары күрделі, тіпті қауырсын тәрізді, 1 метрге дейін жетеді. Әр күрделі жапырақ 30-40 жапырақшадан тұрады, олар ланцет пішіндес немесе кері ланцет пішіндес. Әр жапырақшаның ұзындығы шамалы, ені шамалы, ал төменгі жағы айқын ақшыл. Гүлшоғыры қолтық жапырақтан өседі, ірі қоңыр-қызыл паникула түрінде болады, өте көп, жұмсақ, ұсақ түйіршікті түктермен жабылған. Гүлдер екі үйлі. Гүлдің жапырақшалары кішкентай, өте жұмсақ түк басқан. Жемісі қатты, жұмыртқа тәрізді, жас кезінде сарғыш қоңыр, піскенде қоңыр-қызыл түсті. Өсімдік жазық далалық ормандардың төменгі қабатында өседі, түрлі топырақтарда тіршілік етеді, бірақ қышқыл, жақсы су өткізетін топырақты жақсы көреді.
A medium size slender shrub reaching , often unbranched with reddish brown petioles. Leaves compound, even pinnate reaching meter in length. Each compound leaf consists of 30 to 40 leaflets, lanceolate to obovate lanceolate. Each leaflet is about long, wide, and much paler on the ventral side. Inflorecense axillary, in large brownish red panicle, very pubescent with very fine, soft, granular trichomes. Flowers are dioecious. Petals are small, very fine pubescent. Drupe hard, ovoid, yellowish brown when young and brownish red when ripe. The plant grows in the understorey of lowland forests, and survives on a variety of soils but prefers acidic, well drained soil.
Қолданылуы
Көптеген денсаулыққа пайдалы деп есептелетін қасиеттер Eurycoma longifolia өсімдігіне жатқызылған. Бұл өсімдік Индонезия, Малайзия және Вьетнам елдерінің дәстүрлі медицинасында қолданылады. Индонезия мен Малайзияда өсімдіктің тамырын суға қайнатып, сосын осы суды босанғаннан кейін сауығуға көмектесетін, қуатты арттыратын, сондай-ақ қызба, ішек құрттары, дизентерия, диарея, асқазанның бұзылуы және сары ауруды емдеу үшін ішеді. Малайзияда өсімдіктің қою пастасын бас және асқазан ауруларын басу үшін теріге жағады. Бұл өсімдікке жатқызылатын басқа да пайдалы қасиеттері: құрқақ ауруға, қант диабетіне, микробаға, қызбаға, денгеге қарсы және иммунитеттік жүйені реттеуге қабілетті. Индонезия мен Малайзияда E. longifolia кеңінен саудаға түседі. Оның өте ащы тамыры қосымша тағам ретінде жыныстық денсаулықты жақсарту, энергия мен күш-қуатты арттыру, қан айналымын жақсарту және майды азайту мақсатымен сатылады. Сусын нарығында ол кофе және энергиялық сусындардың құрамына жиі қосылады. Қазіргі клиникалық зерттеулер Eurycoma longifolia-ны кез келген мақсатта қосымша ретінде қолдануды растамайды.
Many purported health benefits have been attributed to Eurycoma longifolia. The plant is used in the traditional medicine of Indonesia, Malaysia and Vietnam. In Indonesia and Malaysia, the root of the plant is boiled in water, and the water is consumed as a health tonic for post partum recovery, as an aphrodisiac, as well as the relief of fever, intestinal worms, dysentery, diarrhea, indigestion, and jaundice. In Malaysia, a paste of the plant is applied topically to relieve headaches and stomach aches. Other health benefits attributed to this plant include antimalarial, antidiabetic, antimicrobial, antipyretic, anti dengue and immunomodulation activities. In Indonesia and Malaysia, E. longifolia has been widely commercialized. Its root, which is highly bitter, As a supplement, it has been marketed for the supposed benefits of sexual health improvement, as an energy and stamina booster, for improving blood circulation, and fat reduction. In the drinks market, it is a common ingredient for coffee and beverages marketed as energy drinks. Available clinical data does not support the use of Eurycoma longifolia as a supplement for any purpose.
Жалғандық және ластану
Е. longifolia құрамында бар деп жалған айтылған өнімдердің, сондай-ақ Е. longifolia өнімдерінің ластану жағдайлары бірнеше рет тіркелді. 2006 жылы АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) негізгі құрамында E. longifolia бар деп көрсетілген, бірақ рецепт бойынша тағайындалатын дәрілер және тіпті адамдарда қауіпсіздігі зерттелмеген, мысалы, ацетилденафил сияқты дәрілердің аналогтарын қамтитын жеті диеталық қосымшаға тыйым салды. 2017 жылы FDA кофе қосылған екі түрлі E. longifolia өнімі эректильді дисфункцияға арналған дәрілердің белсенді ингредиенттерімен қосылғандықтан кері қайтарылғанын хабарлады. Малайзияда 200-ден астам E. longifolia өнімдері тіркелген. Дегенмен, 2004 жылғы зерттеу сапаны тексеру нәтижесінде олардың 36%-ы заңмен белгіленген лимиттен жоғары сынаппен ластанғаны анықталды.
There have been a number of cases of products falsely claiming to contain E. longifolia as an ingredient, as well as E. longifolia product contamination cases. In 2006 the U. S. Food and Drug Administration (FDA) banned seven dietary supplement products that claimed to include E. longifolia as a principal ingredient, but which additionally contained prescription drugs and even analogues of prescription drugs that have not yet been tested for safety in humans, such as acetildenafil. In 2017, the FDA announced that two different brands of E. longifolia containing coffee were recalled after being found to be adulterated with active ingredients from erectile dysfunction drugs. In Malaysia, there are over 200 registered E. longifolia products. However, a 2004 study determined, following quality testing, that 36% of these were contaminated with mercury beyond legally permitted limits.
Шығарылымдар
Нарықта Е. longifolia экстрактінің 1:50, 1:100 және 1:200 қатынастарындағы әртүрлі көрсеткіштері бар өнімдер жиі кездеседі. Дегенмен, осы қатынас жүйесіне сүйенген экстракттар көбінесе шатастыратын және тексеруге қиындық туғызады. Өсімдіктерден алынған өнімдерге жасалған ғылыми зерттеулер көрсеткендей, көп жағдайларда биоактивті компоненттердің мөлшері өнімдер арасында өзгеше болады. Кейбір пікірлерге сәйкес, жоғары экстракция қатынасы өнімнің тиімділігін көрсетеді, бірақ шындығында жоғары қатынас бастапқы материалдың қалдықтарының көп мөлшерде алынып тасталғанын ғана білдіреді және ол Е. longifolia-ның нақты массасының мөлшерін анықтамайды. Экстракция техникаларында стандарттау әдістерін қолдану арқылы экстракттың биоактивті құрамын және сапасын стандарттау маркерлерімен бақылауға болады. E. longifolia үшін қолданылатын стандарттау маркерлеріне Малайзияның Ғылыми және Өнеркәсіптік Зерттеу Институты (SIRIM) әзірлеген техникалық нұсқаулықта ұсынылған эврикоманон, жалпы ақуыз, жалпы полисахарид және гликозапонин жатады.
Products stating various E. longifolia extract ratios of 1:50, 1:100, and 1:200 are common on the market. However extracts based on this ratio system are often misleading and hard to verify. Scientific research done on herbal products in general indicates that in many cases the content of bioactive constituents varies between products. One perception is that a higher extraction ratio indicates a stronger product, but higher extract ratio just means that more of everything else that was part of the original material was removed, and is not a measure of how much actual E. longifolia mass is present. Another option is for extraction techniques to utilize standardization methods to monitor the bioactive content and quality of the extract against standardization markers. Among standardization markers that have been used for E. longifolia are eurycomanone, total protein, total polysaccharide and glycosaponin, which have been recommended in a technical guideline developed by the Scientific and Industrial Research Institute of Malaysia (SIRIM).
Қорғау және тұрақтылық
E. longifolia негізінен тамырлары үшін қолданылады, сондықтан оны жинаған кезде бүкіл өсімдікті түбірден алып тастау қажет. Бұл оның ұзақ мерзімді қолданылуының тұрақтылығына қатысты алаңдаушылық тудырды. Малайзияда шикі E. longifolia экспортына тыйым салынған, ал өсімдіктің өзі сақтау үшін басымдықты дәрілік түрлердің бірі ретінде тізілген, және жабайы ағаштарды жинау 686 Заңына сәйкес шектеуге алынған. 2016 жылы Малайзияның Ауыл шаруашылығы министрі Ахмад Шаберри Чик, егер өсімдіктерді жылдам өсіру және қайта отырғызу жұмыстары жүргізілмесе, бұл түр жиырма жыл ішінде жойылып кетуі мүмкін екенін айтты. Осыған қарамастан, Малайзия үкіметі осы өсімдік негізіндегі жоғары құнды дәрілік өнімдерді коммерцияландыруға қолдау көрсетті, әсіресе 2010 жылғы Экономикалық трансформация бағдарламасында, онда Тонгкат Али 2020 жылға дейін кең ауқымда дамытылатын ең басты бес шөптің қатарында көрсетілген. Осы коммерцияландыруды қолдау мақсатында Малайзия үкіметі фермерлерге гранттар беру, MARDI агрономиялық зерттеулерін жүргізу және Шығыс жағалау экономикалық аймағында кластерлік шаруашылықтар құру арқылы өсімдіктің ұзақ мерзімді коммерциялық өсірілуін ынталандыруға тырысты.
E. longifolia is mainly used for its roots, which necessitates uprooting the entire plant when it is harvested. This has led to concerns over the long term sustainability of its use. In Malaysia raw E. longifolia is banned from export, and the plant itself been listed as one of the priority medicinal species for conservation, and the harvesting of wild trees is restricted according to Act 686 on International Trade in Endangered Species. In 2016, Ahmad Shabery Cheek, the Malaysian Minister of Agriculture, said that the species may go extinct within twenty years if cultivation and replanting efforts are not made quickly. Despite this, the Malaysian government has encouraged the commercialization of high value herbal products based on this plant, notably in its 2010 Economic Transformation Programme, where Tongkat Ali is listed among the top five herbs to be developed on a large scale until the year 2020. To support this commercialization, the Malaysian government made attempts to encourage the long term commercial cultivation of the plant, through the provision of grants for farmers, enabling agronomy research by MARDI, and the formation of cluster farms under the East Coast Economic Region.
Химиялық құрамдас бөліктер
Eurycoma longifolia құрамында еврикоманол, еврикоманон және еврикомалактон гликопротеин қосылыстары кездесетіні хабарланған.
Eurycoma longifolia has been reported to contain the glycoprotein compounds eurycomanol, eurycomanone, and eurycomalactone.