Кіріспе

Өсімдіктерден жасалған Оңтүстік Африканың дәстүрлі медицинасы.

Мути – Оңтүстік Африкада, Танганьика көліне дейін созылған дәстүрлі емдеу тәжірибесі.

Атауы

Оңтүстік Африка ағылшын тілінде "muti" сөзі зулу, кхоса және солтүстік ндебеле тілдеріндегі "umuthi" сөзінен шыққан, ол "ағаш" дегенді білдіреді, оның түбірі "thi". Оңтүстік Африкада "muti" және "umuthi" сөзімен байланысты сөздер көптеген африка тілдерінде, сондай-ақ Оңтүстік Африка ағылшын және африкаанс тілдерінде кеңінен қолданылады, олар кейде "muti" сөзін жалпы медицинаны білдіретін сленг ретінде пайдаланады. Бұл зат есім "umu/imi" класына жатады, сондықтан жекеше түрі ("ағаш") – "umuthi", көпше түрі ("ағаштар") – "imithi". Бұл кластың басындағы дауысты әрпі басылмағандықтан, жекеше түрі кейде "muthi" деп айтылады. Бұл сөз британдық отаршылдық орфографияның тарихи әсерінен "muti" деп жазылады. Әдетте, ағылшын және африкаанс тілдерінде "muti" сөзі жалпы медицинаны немесе "ғажайып" әсер ететін дәрі-дәрмектерді білдіру үшін қолданылады, мысалы: "Die dokter het 'muti' op die seerplek gesmeer en die volgende dag was dit heeltemal gesond." (Дәрігер жараға "muti" жағып, келесі күні ол толыққандай жазылып кетті.) "My dokter het vir my 'muti' verskaf vir my seer keel." (Дәрігерім маған ауырған тамағыма "muti" берді.)

Дәстүрлі медицина

Африканың дәстүрлі медицинасында әртүрлі табиғи өнімдер пайдаланылады, олардың көптегені ағаштар мен басқа да өсімдіктерден алынған. Иньянга немесе шөп емшісі тағайындаған ботаникалық дәрілер көбінесе "мути" деп аталады, бірақ бұл термин зоологиялық немесе минералды құрамы бар дәстүрлі медициналық құралымдарды да қамтуы мүмкін. Мутиде болашақты болжу үшін құс миы қолданылады.

Туу алдындағы және туылғаннан кейінгі күтім үшін исикакати

Агапантус прекокс – жүктілік кезінде қолданылатын исикакатиге жататын өсімдіктердің бірі. Ол жүктіліктің алтыншы айынан бастап босанғанға дейін ауызша қабылданады. Өсімдік суға толы ыдысқа салынып, күніне екі рет, таңертең және кешке жарты стақан су ішеді. Бұл өсімдік әйелдерге жүктілік және босанғаннан кейінгі күтімде жоғары қан қысымын емдеуге, сондай-ақ іш қатудың алдын алуға көмектеседі. Rhoicissus tidentata босануды жеделдету үшін қолданылады; оның тамырынан клизма дайындауға болады. Эритрина лизистемон босану кезіндегі босану ауыртпалығын тудыру үшін қолданылады, оның сабағының қабығынан жасалған тұрымдықты әйелге ішуге береді. Гуннера перпенсаның ұнтақталған түйнегін қайнаған суға салып, ішкеннен кейін аяқтардың ісінуі басады.

Isicakathi- ні балаға қолдану

Salvia scabra ана сүтімен араластырылып, нәрестелерге дәрі ретінде беріледі. Бұл қоспаны нәрестеге екі ай бойы күнделікті ішіп-жеуге тағайындайды. Scutia mytina жапырақтарынан жасалған май баланың және оның ішек қуысының босануын жеделдету үшін қолданылады. Erythrina humeana ағашының қабығын күйдіріп, ұнтағын баланың кіндігіне жағу арқылы емдейді. Сол айда Африканың дәстүрлі емшілері мен Гаутенг үкіметі Оңтүстік Африканың Претория қаласында "мүті жасау үшін адам денесін мүгедектендірудің зиянды әдетін" жою мақсатында семинар өткізді.