Кіріспе

Үндістандық өнеркәсіпші (1794–1846)

«Принц» Дварканат Тагор (Dwarakanath Ţhakur; 1794–1846) – британдық серіктестермен кәсіпорын құрған алғашқы үнді өнеркәсіпшілердің бірі. Дварканатхтың арғы атасы Жаирам Тагор саудагерлік қызметі мен Чанданнагардағы француз үкіметінің Деваны қызметі арқылы зор байлық жинады. Британдықтар XVIII ғасырдың ортасында жаңа Вильям фортын салған кезде ол Гобиндапурдан Патуриягатаға көшті. Оның үлкен ұлы Нилмони Тагор (1721 ж. т., 1791 ж. ө.) әйелі Лалита Деви және ұлдарымен бірге кіші інісі Дарпанараян Тагормен туысқандық байланыстың үзілуінен кейін Патуриягатадағы ата-бабалар үйінен шығып, Жорасанкоға қоныстанды. Нилмони Тагор Жорасанко Такур Бариін салдырды, онда отбасының Жорасанко тармағы тұрды, ал Дарпанараян Тагордың ұрпақтары Патуриягата Тагор тармағына жатты.

Балалық шақ

Нилмонидің немересі Двараканат Тагор 1794 жылы Раммони Тагор мен оның әйелі Менака Девиге дүниеге келді. Туғаннан кейін көп ұзамай, ол баласыз Раммонидің үлкен ағасы Рамлочанға (1759 – 1807 ж.т.) асырап берілді, ол сол кезде бай адам және музыканы қолдаушы болған. Менака Деви Двараканаттың асырап алған анасы Алока Сундари Девидің кіші қарындасы еді. 1807 жылдың 12 желтоқсанында Рамлочан қайтыс болып, барлық мүлігін 13 жастағы, кәмелетке толмаған Двараканатқа қалдырды.

Неке

1811 жылы Двараканат 17 жасында Жессор маңындағы земдардың 9 жасар қызы Дигамбари Девиге үйленді. Олардың 4 ұлы мен 1 қызы болды, олардың үшеуі тірі қалды – Дебендранат Тагор (1817 жылы туған), Жириндранат Тагор (1820 жылы туған, 1854 жылы қайтыс болған) және Нагендранат Тагор (1829 жылы туған, 1858 жылы қайтыс болған). Двараканат әсем өмір салтына көшкендіктен, оның діншіл индус әйелімен арақатынасы шиеленісті болды. Ол күйеуінің мінез-құлқы туралы индус брахмандарымен кеңесіп, күйеуімен байланысты тоқтатуға шешім қабылдады. Үй шаруасы жөнінде оған сөйлеу қажет болғанда, ол қасиетті Ганг суында шомылып, тазаратын. Бұл біршама уақытқа созылды. Бірақ, суық қыс түнінде осындай шомылғаннан кейін Дигамбари ауруға шалдығып, 1839 жылы 37 жасында қайтыс болды.

Кәсіпкерлік өмір

Тагор батыста білім алған бенгал брахманы және Калькуттаның азаматтық лидері болды. Ол британдық саудагерлермен серіктестікке отырып, банктік, сақтандыру және кеме компаниялары сияқты бірқатар коммерциялық кәсіпорындарды құруда белсенді рөл атқарды. 1828 жылы ол алғашқы үнді банкі директоры атанды. 1829 жылы Калькуттада Юнион банкін құрды. Ол алғашқы «Карр, Тагор және компания» компаниясын құруға көмектесті. (Бұрын Калькуттадағы парси Рустамжи Ковасжи аралас этникалық фирма құрған еді, бірақ 19-ғасырдың басында парсилер Оңтүстік Азия емес, Таяу Шығыс қауымы ретінде жіктелетін.) Тагордың компаниясы қазіргі Үндістанның Батыс Бенгалия және Одиша штаттарында, сондай-ақ Бангладеште кеңінен таралған үлкен заминдари иеліктерін басқарды, Бенгалияның бай көмір кендерін игерген, Калькутта мен Хугли өзенінің сағасы арасында буксирлік қызметтер көрсеткен және қытай шайын Жоғарғы Ассам жазықтарына ауыстырған жаңа кәсіпорындарға үлестік қатысты.