Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иран түрмесінің бастығы (1935–1998)
Iranian prison warden (1935–1998)
Сәйід Асадолла Ладжеварди (اسدالله لاجوردی; 1935 – 23 тамыз 1998) – ирандық консервативті саясаткер, прокурор және түрме бастығы. Ол 1998 жылғы 23 тамызда Иран Халық моджахедтерінің қолынан қаза болды.
Sayyid Assadollah Ladjevardi (اسدالله لاجوردی; 1935 – 23 August 1998) was an Iranian conservative politician, prosecutor and warden. and was assassinated by the People's Mujahedin of Iran on 23 August 1998.
Ерте өмір және білім
Лажеварди 1935 жылы Тегеранда туған. Ол базарда мата сатушы болып жұмыс істеместен бұрын дінтану ғылымдарын оқыған.
Lajevardi was born in Tehran in 1935. He studied theological sciences before working as a bazaar draper.
Иран Ислам революциясына дейін
Ол Ислам коалициясы Hey'ats, кейін Ислам коалициясы партиясының құрылушыларының бірі болды. Ол аятолла Хомейнидің Париждегі жерсіндірілген кезінде онымен кездескендердің қатарында болды.
He was one of the co founders of Islamic Coalition Hey'ats, later Islamic Coalition Party. He was among those who visited Ayatollah Khomeini in Paris when the latter was in exile.
Басшы
1979 жылы Иран төңкерісі басталған кезде Лажеварди Мұхаммед Бехештидің ұсынысымен Тегеранның бас прокуроры болып тағайындалды. 1981 жылғы маусымда Эвиннің алғашқы төңкерісші күзетшісі Мұхаммед Качуидің қаза болғаннан кейін Лажевардиге қосымша күзетші лауазымы берілді. Ерванд Абрамянның сөзінше, Лажеварди "Хаж Ақа деп аталуын қалайтын және Эвинге сонша мақтан тұтатындықтан отбасын сол жерге көшіріп әкелгенін айтатын". 1984 жылы ол қызметінен уақытша шеттетілді, бірақ қастандықтан сақтану үшін отбасымен бірге Эвинде тұруын жалғастырды. Ладжеварди Ислам Республикасы түрмелерді 'қайта оңалту орталықтары' мен 'идеологиялық мектептерге' айналдырғанын мәлімдеді, онда тұтқындар Исламды оқып, өз қателіктерін түсініп, қайта оқуға кіріспей тұрып тәубе етіп, қоғамға оралады. Тегерандағы басты саяси түрме – Эвиннің бас күзетшісі Ладжеварди "өз 'қонақтарының' 95 пайыздан астамы іздеген видеоға түсірілген 'сұхбатқа' келісім беретінімен мақтанатын" – яғни, олар өз саяси қателіктерін мойындап, Ислам Республикасы мен түрме қызметкерлерін мақтайтын. Лажеварди сондай-ақ "Эвин түрмесінің қасабы" ретінде танымал болды, оның мінез-құлқы қорқынышты, дінге фанатизммен және нарциссизммен ерекшеленді. Оның бақылауымен жасалған өлім жазаларының саны шамамен 2500-ге жетеді деген мәлімет бар. Нобель бейбіт сыйлығының лауреаты Ширин Эбади өзінің "Иран оянуы" атты естеліктерінде 1988 жылы үш ай ішінде Иран Халық моджахедтері ұйымының (МХҰ) 4000-5000 мүшесі мен жақтасы аталған "Мерсад" көтерілісінен кейін өлімге кесілгенін айтады. Бұл көтеріліс Иран-Ирак соғысы аяқталғаннан кейін Иракта орналасқан МХҰ жауынгерлері тарапынан ұйымдастырылды. Али Акбар Натех Нуридің сөзінше, Лажевардидің түрмедегі Фурқан тобының кейбір мүшелерімен жақын қарым-қатынасы оларды "тәубеге" келтірді.
In 1979, with the onset of the Iranian Revolution, Lajevardi was appointed as the chief prosecutor of Tehran on Mohammad Beheshti's recommendation. Lajevardi was given the extra post of warden in June 1981 after the first post revolutionary warden of Evin, Mohammad Kachouyi, was assassinated. According to Ervand Abrahamian, Lajevardi "liked to be addressed as Hajj Aqa, and boasted he was so proud of Evin that he had brought his family to live there." He was temporarily removed from his post in 1984, but continued to live at Evin with his family to avoid assassination. Ladjevardi maintained that the Islamic Republic had converted prisons into 'rehabilitation centers' and 'ideological schools', where inmates studied Islam, learned the errors of their ways, and did penance before returning to society. As the chief warden at Evin, the main political prison in Tehran, Ladjevardi "boasted that more than 95 percent of his 'guests' eventually oblige him with his sought after videotaped 'interview'"—i. e., a confession of their political errors and praise of the Islamic Republic and the prison staff. Lajevardi was also known as "the butcher of Evin Prison" with dreadful, religiously fanatic, and thuggish narcissist mannerisms. The number of executions under his supervision is estimated to be roughly around 2500 according to one account. In her memoir, Iran Awakening, Nobel Peace Prize Laureate Shirin Ebadi states that an estimated 4000 5000 members and supporters of the People's Mujahedin of Iran (MKO) were executed during a three month period in 1988 immediately following the failed "Mersad" rebellion, which was launched upon the end of the Iran–Iraq War by MKO fighters based in Iraq. According to Ali Akbar Nategh Nouri, Lajevardi's close relations with some of the prisoned members of Furqan group made them "repent".
Кейінгі мансап
Лажеварди 1980 жылдың 1 қыркүйегінде сол кездегі премьер-министр Мұхаммед Әли Ражай кабинетіне сауда министрі болып тағайындалды.
Lajevardi was appointed minister of commerce to the cabinet of then prime minister Mohammad Ali Rajai on 1 September 1980.
Құрлық
1998 жылдың 23 тамызында, жаппай атудың он жылдығы күні Ладжеварди Иран Халық моджахедтерінің мүшелері тарапынан өлтірілді. Белсенділер Узи автоматтарымен Ладжевардидің Тегеран базарындағы тігінші дүкенінде оған және оның қасындағы қауіпсіздікке жауапты адамға (ол да қаза тапты) атыс жасады.
On 23 August 1998, on the tenth anniversary of the mass executions, Ladjevardi was assassinated by members of the People's Mujahedin of Iran. Using an Uzi submachine gun the activists opened fire on Lajevardi and his bodyguard (who was also killed) at Lajevardi's tailor shop in Tehran Bazaar.