Кіріспе

Канадалық вагондарды және теміржол көлігін өндіруші.

The Urban Transportation Development Corporation Ltd. (UTDC) – Канаданың Онтарио үкіметіне тиесілі мемлекеттік корпорация. Ол 1970-ші жылдары дамыған жеңіл рельстік қоғамдық көлік жүйелерінің қарқынды дамитын нарығына қадам ырғау мақсатымен құрылды. 1971 жылы Билл Дэвис Онтарионың Прогрессивті консервативтік партиясының төраға сайлауында жеңіске жетіп, ұзақ жылдар қызмет еткен Джон Робартсты партияның ресми жетекшісі және Онтарионың премьер-министрі қызметінен алмастырды. Билікке келгеннен кейін көп ұзамай, 3 маусымда Дэвис Торонтодағы аса даулы Спадина тас жолына провинциялық қолдауды тоқтату туралы жариялады және заң шығарушы жиналыста сөз сөйлеп: «Қалалар адамдар үшін, көліктер үшін емес салынған. Егер біз автомобильдерге қызмет ететін көлік жүйесін құрасақ, Спадина тас жолы бастау үшін жақсы орын болар еді. Бірақ егер біз адамдарға қызмет ететін көлік жүйесін құрасақ, Спадина тас жолы тоқтау үшін жақсы орын» деді. TTC барлық жоғары тығыздықтағы маршруттар, метроға қолайлы, қазірдің өзінде қамтылғанын мәлімдеді. TTC пайдаланатын басқа көлік құралдары, автобустар мен трамвайлар, егер оларға жеке жол берілмесе, жылдам көлік қызметін ұсына алмайды. Метроның жоғары жолаушылар тасымалдау қабілетіне байланысты бұл шығынды ақтау оңай, бірақ автобус сияқты жүйелерде капиталдық шығындар жүйе тасымалдай алатын жолаушылар санынан асып түседі. Қала шеттеріндегі аз тығыздықтағы маршруттарға тиімді қызмет көрсету үшін капиталдық шығындарды төмендететін жаңа жүйе қажет болды – шағын метро мен үлкен трамвайдың арасындағы «орташа» өлшемді жүйе.

ICTS

1970 жылы аралық сыйымдылықтағы транзиттік жүйе (ICTS) жұмыстары басталды. Бірнеше консалтингтік фирмалардан негізгі жүйенің жобаларымен жекелеген техникалық-экономилық негіздемелерді ұсыну сұралды. Сол кезде АҚШ-тың қалалық бұқаралық көлік әкімшілігінің (UMTA) жоспарымен елдің қалаларында жаңа жүйелерді енгізуге федералдық қаржыландыру болғандықтан, жаңа қалалық көлік жүйелері Солтүстік Америкада белсенді зерттеулер саласы болды. UMTA қалалық рельстік жүйелердің көліктермен бәсекелесе алуы үшін олардың көліктерге ұқсас мүмкіндіктері болуы керек деп сенді, және олар жеке жолаушыларды тасымалдап, кейін станциялар арасында жоғары жылдамдықпен жүру үшін ұзын пойызға біріктірілетін, автоматтандырылған көлік кабиналарының жеке жылдам транзит (PRT) тұжырымдамасына басымдық берді. АҚШ-тағы бірқатар компаниялар UMTA үшін жүйелерді әзірлеу үстінде болды, және олардың көпшілігі ICTS жобасына ұсыныс енгізді. 1972 жылдың мамыр айында жаңа Көлік және байланыс министрлігі құрылғаннан кейін ICTS-тің нақты дамуы басталды. 22 қарашада жаңа саясат жарияланды. Hawker Siddeley және Krauss Maffei ғана қалғандықтан, 1 мамыр 1973 жылы Krauss Maffei дизайнының жеңіске жеткені туралы хабарлама күтпеген нәрсе болған жоқ. 1974 жылдың қарашасында Krauss Maffei жобадан бас тартуға мәжбүр болғанын хабарлады. Батыс Германия үкіметі әртүрлі технологияларға негізделген бірнеше магниттік жүйелерді дамытуға қаржы бөлді және сол кезде Краусс Маффеи жүйесі Тиссен Хеншель және Мессершмитт Bölkow Blohm жүйелеріне қарағанда аз қызығушылық тудырды. Сондай-ақ техникалық мәселелер де болды; сынақтар кезінде магниттік жолдарда поездарды ауыстыруға арналған күрделі жүйелер қатып қалды, оларды қайта жобалау қажет болды.

UTDC

1975 жылдың 14 сәуірінде Көлік министрлігі магниттік пойызды алмастыратын жаңа жүйені әзірлеу үшін I және II кезеңдерді зерттеуге қаржыландыруды ұйымдастырды. 1975 жылдың маусым айында Онтарио көлік даму корпорациясы (OTDC) ICTS-ті дамытуды жалғастыру үшін консорциум құрғанын жариялады және өзінің атауын «Қалалық көлік даму корпорациясы» деп өзгертті, өйткені басқа қалаларға енгізетін жергілікті дизайнды сату кезінде «аумақтық шектеулерден» қашықтау мақсаты болды. Консорциумға сызықтық индукциялық қозғалтқыш үшін SPAR Aerospace, автоматты басқару жүйесі үшін Standard Elektrik Lorenz компаниясының «SelTrac IS» жүйесі, тіреулі боги жүйесі үшін Dofasco, вагондардың корпустарын жобалау және прототиптер жиынтығы үшін Alcan және құрастыру мен өндіріс үшін Canadair кірді. UTDC үшін Транзитті дамыту орталығы Онтарионың Кингстон қаласының сыртындағы Миллхейвенде салынды. Кингстонда 1969 жылы жабылып қалған Канада локомотив компаниясы орналасқан еді, және қала жаңа компанияның сол жерде орналасуы үшін күшті күш салды. Оны 1978 жылдың 29 қыркүйегінде Көлік және байланыс министрі Джеймс Сноу ресми түрде ашты. Объектінің құрамына сопақша сынақ жолы, көтерілген және пандустармен жабдықталған бөлімдер, өткізгіштер және автоматты басқару орталығы кірді. ICTS бағдарламасының III кезеңі 1980 жылдың 31 қаңтарында Миллхейвенде прототипті сынау аяқталған кезде аяқталды; осы уақытқа дейін үкімет өнімге 63 миллион доллар жұмсады, оның ішінде үкімет пен оның өнеркәсіптік серіктестерінің шамамен 57,2 миллион долларын инвестициялады. Онтариода ICTS үшін сынақ алаңы ретінде қызмет ететін жерді іздеу кезінде үкімет TTC Bloor–Danforth желісінің шығыс бөлігін кеңейтуге назар аударды. TTC Кеннеди станциясынан Скарборо қаласының орталығына дейін созылатын, өнеркәсіптік жерлерден өтетін аз тығыздықтағы желіні салуды бастаған еді. TTC осы бағыт үшін ICTS-ке ауысуға қызығушылық танытпады, бірақ Онтарио үкіметі, капитал шығындарының шамамен 80% -ын қамтамасыз еткен, кіріп, ICTS-ті пайдалануды талап етті. Онтарионың Гамильтон қаласында кішірек жүйе қарастырылды, сондай-ақ Оттава қаласында ұқсас жүйе үшін алдын ала зерттеу жүргізілді. Үш клиентке ие болғаннан кейін, 1982 жылы Миллхейвенде VentureTrans Manufacturing өндіріс орны ашылды. Канада мен АҚШ-тағы келісімшарттарды жеңіп алғаннан кейін, UTDC ICTS технологиясын Еуропа мен Азияда сатуға тырысты. Бір «сәл ғана қателік» Лондонда болды, онда UTDC клиентті, Лондондық Доклендс даму корпорациясын, өзінің Доклендс жеңіл темір жолы үшін жүргізушісіз жоғары жүйе сатып алуға көндірді. Алайда, қаржыландырудың шектеулі болуына байланысты, арзан жүйеде борттағы қызметкерді қажет ететін жүйе енгізілді. 1982 жылы UTDC сонымен қатар Торонтоның шығысындағы қала маңына теміржол қызметін ұсынуға қатысты жобаға кірді, бұл GO ALRT деп аталатын жүйе. ALRT ICTS технологиясына негізделген, бірақ әдеттегі теміржол вагонының мөлшеріне жуық ұзын вагондарды қолданды және үшінші рельсті қуатты аспандағы пантографпен ауыстырды. Үлкен вагондардың механикалық орналастыруды жеңілдеткенін ескере отырып, күрделі шығындарды азайту үшін дәстүрлі моторлар сызықтық моторды алмастырды (сызықтық мотор бүкіл желі үшін алюминийден жасалған «төртінші рельсті» қажет етеді). Алайда, ЖО пойыздарының жүк тасымалы бойынша жүретін теміржолдарда жұмыс істеуін реттейтін заңдардың өзгеруіне байланысты ЖО жаңа инфрақұрылым салудың қажетісіз кестелерін жақсарта алды. 1985 жылы ALRT тоқтатылып, ауыр теміржол технологиясы пайда болды. UTDC кейіннен осы өзгерістерге қарамастан осы құрылыста маңызды рөл атқарды және GO ақырында Ошаваға дейін өзінің екі жол желісін салды. 1980 жылдардың басында GO ALRT үшін арнайы жолдың құрылысы басталды, содан кейін ол қысқа мерзімде дәстүрлі GO пойызының қызметін қамтамасыз ету үшін өзгертілді. Пикерингтен Уитбиге дейінгі эксклюзивті жолдың жұмысы 1988 жылы аяқталды, содан кейін 1995 жылы Ошаваға дейін кеңейту жұмыстары жүргізілді, ол шектеулі қызметпен, көп ұзамай екі бағыттағы қызмет күні бойы қайтадан басталды, бұл Лейкшор шығыс GO пойызының қызметін одан әрі кеңейтуге мүмкіндік берді. Торонто мен Ванкувер жүйелерінің құрылысы қарқынды жүрді, Скарборо RT 1985 жылдың 22 наурызында қызмет көрсетуге ашылды, содан кейін 1985 жылдың 11 желтоқсанында Ванкувер SkyTrain, онда қазіргі Экспо желісі бойынша жолаушылар қызметі 1986 жылдың қаңтарында басталды. Жүйелер күрделі проблемалармен күресті; қар үшінші рельске тоңазып қалды, бұл Скарборо RT жүйесіне қорғаныш қақпақтарын орнатуды талап етті. Тежегіш жүйесі тым күшті болғандықтан, дөңгелектердің шеттері тегіс тозып, шулы жұмыс істеуге әкелді, бұл дизайн мақсатына кері болды. Автоматты басқару бағдарламалық құралындағы қателер есіктері ашылмаған, «көрініссіз вагондардың» пайда болуына әкелді, бұл соқтығыстарды болдырмау жүйесін іске қосып, пойыздарды орындарынан қозғалмай тоқтатты, тіпті жүргізуші болған жағдайда да. Басқа да көптеген проблемалар кестелі жұмыстың кешігуіне себеп болды. Торонтода Скарборо RT күлкіге айналды, көбінесе қатты қар жауғанда жабылып тұратын. Торонто мен Ванкувер жүйелеріндегі көптеген проблемалар 1987 жылдың шілдесінде Детройт халқының қозғалысы ашылған кезде шешілді. 1980 жылдардың басында UTDC Гонконгтың солтүстік-батыс Жаңа аудандарындағы жаңа жеңіл теміржолдың жоспарлауына қатысты. Корпорация Kowloon Wharf компаниясының ұсынысы бойынша жүйені салу және пайдалануға тартылды. Kowloon Wharf 1983 жылы Туэн Мун жаңа қаласындағы дамудың баяу қарқынына алаңдаушылық тудырғандықтан жобадан бас тартқаннан кейін, UTDC теміржолды салуға қызығушылық танытқан бірнеше компаниялардың арасында болды, бірақ оны пайдалануға емес. Жеңіл теміржол ақырында Kowloon Canton Railway Corporation компаниясы салып, 1988 жылы ашылды.

Жүктілік-көлік рельсі

1972 жылдан бастап ТТК Hawker Siddeley Canada компаниясымен "Қалалық жер үсті көлігі" деп аталатын жаңа трамвайды жобалау туралы келісім жасады. Алайда, Онтарио үкіметі 1970-ші жылдардың басында OTDC-ны құрды және ТТК-ның капиталдық қаржыландыруының 75%-ын OTDC арқылы жүзеге асырды. Үкімет содан кейін ТТК-дан жаңа көліктерді OTDC-ден алуды талап етті. 1973 жылдың тамызында ТТК OTDC-ге 200 жаңа Canadian Light Rail Vehicles (CLRV) көлігіне тапсырыс берді. Дизайн швейцариялық Schweizerische Industrie Gesellschaft (SIG) компаниясынан сатып алынды. SIG алғашқы 10 көлікті жасауға келісімшарт жасады, содан кейін құрылысты OTDC-ға тапсырды, ол Hawker Siddeley-дің Thunder Bay қаласындағы CC&F зауытында қосалқы келісімшарт бойынша жұмыс істеді. Алғашқы үлгілердің саны алтыға дейін қысқартылды, оның төртін буыны бар конструкцияға, яғни буыны бар жеңіл рельсті көлік құралына (ALRV) айналдыруға мүмкіндік берді. UTDC ALRV-ді 1982 жылдың 18-19 маусымында Транзитті дамыту орталығында өткен ашық есік күнінде таныстырды, онда 10 000-нан астам адам қатысты. 1983 жылдың наурыз айында Hawker Siddeley Canada Thunder Bay қаласындағы CC&F зауытының бір бөлігін UTDC-ге сатты, осылайша бірлескен Can Car Rail компаниясы құрылды. Hawker Siddeley бұрыннан бірнеше теміржол көліктерін жасаған болатын, ал UTDC-мен серіктестік арқасында олар Онтариодағы көптеген келісімшарттар үшін басым өнімге айналды. ICTS-тен басқа, UTDC-нің өнім портфеліне трамвайлардан бастап, метродан және дәстүрлі ауыр теміржол жолаушылар вагондары мен хопперлерге дейін барлық түрлері кірді.

Дамыған табыстар

1983 жылдың желтоқсанында ТТК UTDC-ден 126 метро вагонын сатып алатынын хабарлады, ал 1984 жылдың ақпанында 52 ALRV вагонына тапсырыс берді. Метро вагондары Can Car компаниясында жасалды, бірақ алғашқы он ALRV-ден кейін трамвай өндірісі ICTS өндірісін тоқтататын Millhaven зауыттарына көшті. Санта-Клара округінің көлік агенттігі (қазіргі Санта-Клара аңғарының көлік басқармасы) үшін жаңартылған екі басты ALRV вагондарының келесі партиясы, содан кейін Бостондағы Массачусетс шығанағының көлік басқармасы үшін 58 метро вагоны салынды. Бұл осындай тапсырыстардың біріншісі болды, және келесі екі онжылдық ішінде жүздеген метро вагондары әртүрлі АҚШ көлік қызметтеріне жеткізілді. 1970-ші жылдардың басында Hawker Siddeley GO Transit үшін жаңа екі қабатты теміржол вагонын жобалап, 1976 жылы оны BiLevel деп атап, жеткізуді бастады. GO қосымша тапсырыстар беруді жалғастырды, соңында Оңтүстік Онтариодағы қызметтері үшін 470 вагонын сатып алды, онда BiLevel GO көлігімен тығыз байланысты. 1990 жылдардың басында GO компаниясының қысқартылуына байланысты осы вагондардың бір бөлігі Канада мен АҚШ-тағы әртүрлі операторларға жалға берілді. Олар өте жақсы бағаланды және Солтүстік Америкадағы операторлардан тапсырыстарды жылдам әкелді. Бірнеше жүз қосымша BiLevel вагондары салынды, және 700-ден астамдары әлі де пайдалануда. UTDC-нің Can Car компаниясы сонымен қатар Канада әскеріне сату үшін бірқатар басқа өнімдерді де өндірді, олардың ішінде орташа өлшемді M35 2 1/2 тонналық жүк көлігі және үлкен Steyr Percheron жүк көлігі болды.

Лавалинге сату

1981 жылы Онтарио үкіметі UTDC-ді жеке секторға сату мүмкіндігін қарастырған. Үкіметтің алаңдаушылығы, өндіріспен айналыспаса, UTDC-ге Кингстон операцияларын жалғастыруға жеткілікті кіріс табу қиын болар еді. Егер компания өндіріс саласын дамытса, онда мемлекеттік меншікте қалуы жөнсіз болар еді. Алайда, бұл мәселе шешілмей тұрып, компания банкротқа ұшырады.

Bombardier Transportation компаниясына сату

Ресми рәсімдер аясында UTDC Онтарио үкіметіне қайтарылды, ол оны 1992 жылдың ақпан айында Bombardier компаниясына тез сатты. 1991 жылдың соңында Bombardier Transportation компаниясы сатып алу үшін Онтарио үкіметінен 17 миллион долларлық субсидия алу бойынша келіссөздер жүргізді. SNC компанияның инженерлік бөлімдерін сатып алып, SNC Lavalin атанды, ал қалған бизнестің көп бөлігі басқа фирмаларға сатылды. Сол кезде UTDC Inc. Онтарионың Тундэр-Бэй және Кингстон қалаларында 860 жұмыскермен жұмыс істейтін, жылдық айналымы 250 миллион АҚШ долларын құрайтын көлік құралдарын өндіруші компания болды. Bombardier жұмыс орындарын сақтап қалу және өсімдіктер мен жабдыққа 30 миллион АҚШ долларына дейін инвестиция салу міндеттемелеріне байланысты 17 миллион АҚШ доллары көлемінде субсидия алды. Bombardier UTDC өнімдерін өзінің дамитын Bombardier Transportation таңбасымен жылдам қайта брендтеді, ол 1970 жылы Bombardier-дің қар мотоциклі мен трамвайларында қолданылатын қозғалтқыштарды жасаған Rotax компаниясын сатып алумен басталды. 1975 жылы компания теміржол бизнесіне Монреаль локомотив зауытын және LRC жоғары жылдамдықты пойыз жобасын қосты. LRC Bombardier күткендей сәтті болмаса да, компания Солтүстік Америка мен Еуропадағы басқа теміржол компанияларын сатып алуды жалғастырды, 2001 жылы ADtranz компаниясын сатып алғанға дейін ол сол кездегі әлемдегі теміржол жабдықтарының ең ірі жеткізушісі болды. Bombardier UTDC өнімдерін сатуда үкімет пен Lavalin-нен, әсіресе ICTS жүйесінен гөрі әлдеқайда белсенді болды. Bombardier вагондарды қайта жобалап, жолаушылар сыйымдылығын арттырып, сыртқы түрін жаңартып, өнімді Bombardier Advanced Rapid Transit (ART) ретінде қайта таныстырды. ART AirTrain JFK жобасы бойынша тендерді жеңіп алды, ал жақсартылған дизайн, көршілес вагондар арасында икемді бөлімдерді енгізу (ескі (кейіннен аталған) Mark I дизайнының байланыс құралдарын және есіктерін алмастыру) бірнеше жаңа тендерлерді жеңіп алды, соның ішінде Ванкувер SkyTrain желісінің Миллениум желісін кеңейту. ART технологиясы Солтүстік Америкадан тыс жерлерге де экспортталды және Куала-Лумпурдағы Келана Джая желісінде, Пекиннің әуежай экспрессінде (төрт вагонды пойызда) және Сеулдің сыртындағы EverLine желісінде қолданылады. Бұл дизайн кейіннен үшінші буын Bombardier Innovia Metro дизайнына дамыды және Bombardier-дің Innovia автоматтандырылған көлік өнімдері отбасының бір бөлігі ретінде сатылады. Ванкувер ICTS жүйесінің ең ірі операторы болып қала береді, оның екі SkyTrain желісінде 2016 жылы Evergreen кеңейту қызметке қосылғаннан бері Innovia Metro жолдарының көп бөлігі пайдалануда. Mk I және Mk II пойыздарының барлық паркі пайдалануда және жаңадан салынған Mk III пойыздарымен толықтырылды. Bombardier басқа жеңіл теміржол көліктерімен де сатуды жалғастыруда, соның ішінде оның жаһандық Bombardier Flexity платформасын Солтүстік Американың трамвай және жеңіл теміржол нарықтарына кеңейтуде. 2009 жылы TTC өзінің ескі паркін ауыстыру және трамвай желісінің барлық бөлігін мүгедектерге қолжетімді ету үшін Bombardier Flexity Outlook дизайнының туындысын таңдады, ал 2010 жылы Metrolinx Үлкен Торонто аймағында салынып жатқан жаңа жеңіл теміржол желілері үшін Bombardier Flexity Freedom LRV-нің үлкен партиясын тапсырыс берді. ТТК және Метролинкс тапсырыстарын CC&F зауыттарында толықтай аяқтау жоспарланған болса да, қайталап тұратын кешігулер мен басқа техникалық мәселелер Bombardier компаниясын Кингстондағы бұрынғы CLC орнында екінші өндіріс желісін ашуға мәжбүр етті.