Кіріспе

Қосмекенділер туысы

Акушерлік жабындар (Alytes) – Alytidae (бұрын Discoglossidae) тұқымдасына жататын бақалар туысы, Еуропаның көп бөлігінде және Солтүстік-Батыс Африкада кездеседі. Осы бақаларға ұқсас қосмекенділерге ерекше ата-аналық қамқорлық тән: аталықтары арқаларында ұрықтанған жұмыртқалардың тізбегін көтереді, сондықтан оларды "акушер" деп атайды. Аналық жұмыртқалардың жібін шығарады, оны аталық сырттан ұрықтандырады. Содан кейін ол оларды судағы жыртқыштардан қорғау үшін аяқтарына орайды. Шабақтардың шағылысу кезінде аталық судың саяз бөлігіне енеді, онда ол шабақтардың жұмыртқаларынан секіріп шығуына мүмкіндік береді. Акушерлік жабындардың бес түрлі түрі Батыс Еуропа, Солтүстік Африка және Майорка аралында таралған. Акушерлік жабындарды Пиреней тауларының қарлы аймақтарында, Неувиелль массиві сияқты жерлерде 5000–6500 фут биіктікте кездестіруге болады. Көптеген қосмекенділердің жіңішке тілінен айырмашылығы, акушерлік жабының тілі дөңгелек және жалпақ; оның бұрынғы тұқымдық атауы Discoglossidae "дөңгелек тіл" дегенді білдіреді. Францияның кейбір аймақтарында акушерлік жабындар теңіз жағалауындағы құмды төбелерде мекендейді. Олар осы ортаны балдыр бақалармен бөліседі.

Сипаттама

Акушерлік жабындардың бес түрі Батыс Еуропа, Солтүстік Африка және Майорка аралдарында таралған. Ұялшақ, түнгі жануарлар болып табылатын олар, ерекше дыбыспен өздерінің бар екенін көрсетеді. Күндіз олар тастар мен бұталардың астында, немесе топыраққа қазылған қуыстарда, көбінесе құрғақ, құмды топырақта жасырынады, мұндай топырақ алдыңғы аяқтары мен тұмсықтарымен қазуға ыңғайлы. Олар кешке тамақ іздеу үшін шығады, бірақ таң атқанға дейін әрқашан сол жасырынған жерлеріне қайта оралады. Қыс айларында олар кішкентай жануарлардың тастап кеткен ойықтарында немесе қуыстарында қыстайды.

Тамақ және азықтандыру

Акушерлік жабық кемік түнде тамақ іздеп, жасырынған жеріне жақын аймақты аралайды. Бақа ұзын, жабысқақ тілінің ұшымен қоңыздар, шыңғыршақтар, шыбындар, гусеницалар, шомыршақтар, құмырсқалар және мыңжаяулар сияқты жемтіктерін ұстайды. Бунақайлар (құсбалықтар) өсімдіктермен қоректенеді. Олар кішкентай, мүйіз тәрізді тістерімен шайнайды. Жастар ересектер жейтін жемтіктің кішірек өлшемдерін жейді.

Қорғау

Акушерлік жабағының арқасы кішкентай түйнекшелермен жабылған. Бұл түйнекшелер жабаны ұстағанда немесе оған шабуыл жасағанда иісті у береді. Удың күші соншалық, жабаның жаулары мен жыртқыштары өте аз. Бұл у аталықтың арқасындағы жұмыртқа тізбегін шабуылдан қорғауға да көмектеседі. Шағылысқан удың жоқ болғандықтан, дернәсіл балықтар мен жәндіктердің жемі болады.

Бейімделулер

Майорка акушерлік тобағы осы испан аралының қатал, құрғақ жағдайларына бейімделген. Ол тек солтүстік тауларындағы терең шатқалдарда ғана кездеседі. Ол өзінің денесін жазыңқырақ етіп дамытқан, бұл тобаға мекендейтін тастардың тар жарықтарына сығылып кіруге мүмкіндік береді. Бар ылғал тек жаңбыр суымен толған, тасты жартастардағы кішкентай шұңқырларда ғана кездеседі. Шабақтар осы шұңқырларда дүниеге келіп, дамиды. Осы түрдің қазба қалдықтары Еуропада да табылған.

Түрлер

СуретБиномиалдық атау және автор Ортақ атау Таралуы Алит цистернази Ибериялық акушерлік жабайы Португалия және Батыс Испания Алит дикхиллени Бетик акушерлік жабайы Оңтүстік-Шығыс Испания Алит маурус Марокколық акушерлік жабайы Марокко Алит мулетезис Майорка акушерлік жабайы Балэар аралы Майорка Жерорта теңізінде Алит акушерлік жабайы Бельгия, Франция, Германия, Люксембург, Нидерланды, Португалия, Испания, Швейцария және Ұлыбритания.

Зертханаларда

Апоптоз, программаланған жасуша өлімі, алғаш рет 1842 жылы Карл Вогт акушерлік бақаның дернәсілінің даму кезінде байқалған.