Париж шайқасы: Наполеонның құлауы және Жесілті Коалиция соғысының аяқталуы
Battle of Paris (1814)
Париж шайқасы 1814 ж. – Екінші коалиция күштерінің (Ресей, Австрия, Пруссия) жеңісімен аяқталды. Наполеон тақтан түсіп, жер аударылды. Тарих, соғыс, Наполеон.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алтыншы коалиция соғысының бөлігі
Part of the War of the Sixth Coalition
Париж шайқасы (немесе Парижді басып алу) 1814 жылғы 30-31 наурызда Ресей, Австрия және Пруссиядан құралған Алтыншы коалиция мен Франция империясы арасында болды. Париж маңында бір күнге созылған шайқастан кейін француздар 31 наурызда қарсыластарына бас иді, осымен Алтыншы коалиция соғысы аяқталды және император Наполеон тақтан түсіп, жер аударылуға мәжбүр болды.
The Battle of Paris (or the Storming of Paris) was fought on 30–31 March 1814 between the Sixth Coalition, consisting of Russia, Austria, and Prussia, and the French Empire. After a day of fighting in the suburbs of Paris, the French surrendered on 31 March, ending the War of the Sixth Coalition and forcing Emperor Napoleon to abdicate and go into exile.
Өмірбаян
Наполеон 1812 жылы Ресейге жасаған сәтсіз жорығынан кейін шегініп жатты. Ресей әскерлері жеңіске жеткен соң, Ресей, Австрия, Пруссия, Португалия, Ұлыбритания, Швеция, Испания және Франция империясына қарсы болған басқа да елдермен бірігіп Алтыншы коалиция құрылды. Француздар Германиядағы алғашқы шайқастарда жеңіске жеткенімен, коалициялық әскерлер бірігіп, 1813 жылдың күзінде Лейпциг шайқасында оларды жеңді. Шайқас аяқталғаннан кейін, Рейн маңындағы Францияға адал Герман конфедерациясы құлдырап, Наполеонның Рейннің шығысындағы Германиядағы билігі әлсіреді. Коалициялық күштер Германиядан Рейн өзенін кешіп, Францияға басып кірді.
Napoleon was retreating from his failed invasion of Russia in 1812. With the Russian armies following up victory, the Sixth Coalition was formed with Russia, Austria, Prussia, Portugal, Great Britain, Sweden, Spain and other nations hostile to the French Empire. Even though the French were victorious in the initial battles during their campaign in Germany, the Coalition armies eventually joined and defeated them at the Battle of Leipzig in the autumn of 1813. After the battle, the Pro French German Confederation of the Rhine collapsed, thereby loosening Napoleon's hold on Germany east of the Rhine. The Coalition forces in Germany then crossed the Rhine and invaded France.
Францияның солтүстік-шығысындағы науқан
1814 жылдың қаңтарында үш топқа бөлінген 400 000-нан астам одақтас әскерлер Францияның солтүстік-шығысына енді. Оларға қарсы майданда 70 000 француз әскері тұрды, бірақ олар өздерінің аумағында шайқасқандықтан, жабдықтау жолдары қысқа және байланыс желілері сенімді болды. Наполеон өз артықшылықтарын пайдаланып, Брайен және Ла-Ротьер шайқастарында одақтас әскерлерді жеке-жеке жеңді, бірақ олардың алға жылжуын тоқтатуға қол жеткізбеді. Содан кейін ол Блюхер басқаратын одақтас әскеріне қарсы алты күндік науқанға шықты, бұл әскер Эна өзені арқылы Парижге солтүстік-шығыстан қауіп төндіріп тұрды. Ол оларды жеңіп, тоқтата білді, бірақ Наполеон стратегиялық басымдықты қайтаруға мүмкін болмады, өйткені Блюхердің күштері көбінесе сақталған еді. Осы уақытта Наполеон күштерін Энадан осы бағытқа ауыстырып, Шварценберг басқаратын тағы бір одақтас әскерімен шайқасты, бұл әскер де Парижге қауіп төндіріп тұрды, осы жолы Оуб өзені маңынан, 20 наурызда Арси-сюр-Оуб шайқасында. Ол бұл әскерді жеңуге жетті, бірақ оны уақытында тоқтату жеткіліксіз болды, себебі 28 наурызда Мёда олар Блюхер әскерімен бірікті. Осыдан кейін одақтас әскерлер Парижге тағы да алға жылжыды. Бұл шайқасқа дейін жүз жылдық соғыс кезінде шетелдік әскердің Парижге кіргеніне шамамен 400 жыл өткен еді.
The Coalition forces, numbering more than 400,000 and divided into three groups, finally entered northeastern France in January 1814. Facing them in the theatre were 70,000 Frenchmen, but they had the advantage of fighting in friendly territory, shorter supply lines, and more secure lines of communication. Utilizing his advantages, Napoleon defeated the divided Coalition forces in detail, starting with the battles at Brienne and La Rothière, but could not stop the latter's advance. He then launched his Six Days' Campaign against the Coalition army under Blücher, which was threatening Paris from the northeast at the river Aisne. He successfully defeated and halted it, but Napoleon failed to seize the strategic initiative back in his favor, as Blücher's forces were still largely intact. Meanwhile, shifting his forces from the Aisne to this sector, Napoleon and his army engaged another Coalition army, under Schwarzenberg, which was also threatening Paris, this time from the southeast, near the Aube, at the Battle of Arcis sur Aube on 20 March. He was successful in defeating this army, but it was not enough to halt it in time, as it later linked up with Blücher's army at Meaux on 28 March. After this, the Coalition forces advanced yet again towards Paris. Until this battle it had been nearly 400 years since a foreign army had entered Paris, during the Hundred Years' War.
Француз соғыстан шаршауы
Ресейдегі апат пен соғыс басталғаннан бері француз халқы соғысқа қанағатсыздықпен қарасты. Франция 25 жыл бойы соғысқа жұмылып, көптеген азаматтары Наполеонның бұрынғы соғыстарында қаза болғандықтан, әскери шақыру елде күнделікті ашу-ызаға толы болды. Коалиция күштері Францияға енгеннен кейін, басшылар үміттері мен қорқыныштарына қарамастан, халықтың Испаниядағы халықтық партизан соғысы сияқты немесе 1812 жылы Гранде Армееге қарсы Ресейдің патриоттық қарсылығындай масштабты көтеріліс жасамайтынын көріп, таңқалды және қуанды. Тіпті Наполеонның бұрынғы сыртқы істер министрі Шарль Морис де Талейран коалиция монархтарына хат жолдап, париждіктердің императорларына наразы бола бастағанын және егер олар қалаға кірсе, коалиция әскерлерін қуана қарсы алатындарын хабарлады.
Since the disaster in Russia and the start of the war, the French populace had become increasingly war weary. France had been exhausting itself at war for 25 years, and many of its men had died during the wars Napoleon had fought until then, making conscription there increasingly unpopular. Once the Coalition forces entered the country of France, the leaders were astonished and relieved upon seeing that against their expectations and fears the populace never staged a popular uprising against them, in the scale of the popular guerrilla war in Spain or Russia's patriotic resistance against the Grande Armée in 1812. Even Napoleon's own ex foreign minister, Charles Maurice de Talleyrand, sent a letter to the Coalition monarchs stating that the Parisians were already becoming angry against their Emperor and would even welcome the Coalition armies if they were to enter the city.
Александр патшаның айла-амалы
Коалиция басшылары басты мақсаттың Наполеонның өзі емес, Париж екенін шешті. Жоспар бойынша, бірнеше генералдар өз ұсыныстарын жасады, бірақ орыс генералы Толлдың жоспары Александр I патшаның ойынша дәл келді: Наполеон қаладан мүмкіндігінше алысқа жіберілгенде, негізгі коалициялық армиямен Парижге тікелей шабуыл жасау. Патша Пруссия королі мен Шварценбергпен кездесу үшін аттанды. Олар Парижге қарай созылған жолда кездесіп, патша ниеттерін жеткізді. Ол карта алып келді және оны жерге жайып, барлығына көрсетті, осы кезде жоспар талқыланды. Жоспарға сәйкес, негізгі коалициялық армия Наполеон мен оның әскерін қудалауды тоқтатып, тікелей Парижге бет түзеуі керек еді. Бірақ, Винцингероде басқаратын 10 мыңдық атты әскер және сегіз атты батарея Наполеонды коалициялық армия оңтүстікке қарай қуып бара жатқанына сендіріп, адастыру міндетін орындауға тиіс болды. Әдеттегідей, король мен Шварценберг келісті. Коалицияның негізгі армиясы 28 наурызда Парижке қарай жорыққа шықты, ал сол күні Винцингероде бөлімшесі өз міндетін атқара бастады. Алдау науқаны сәтті аяқталды. Коалицияның негізгі армиясы Парижге шабуыл жасағанда, Винцингероде бөлімшесі Наполеон мен оның жиналған әскерін оңтүстік-шығысқа қарай қуып жете берді, содан кейін Наполеон күштері қайта жиналып, қарсы шабуылға көшті. Дегенмен, Наполеон бұл алдауды түсінген кезде, ол Париждің оңтүстік-шығысына, коалициялық күштерге тап болатын жерге тым алыс кеткен еді, және Наполеон Парижге уақтылы жете алмады. Толыққанды орнынан шығып, ол алдағы шайқасқа және Париждің құлауына қатыса алмады.
The leaders of the Coalition decided that Paris and not Napoleon himself was now the main objective. For the plan, some generals proposed their respective plans, but one, that of the Russian general Toll, fit precisely what Tsar Alexander I had in mind: attack Paris head on with the main Coalition army while Napoleon was redirected as far away from the city as possible. The Tsar intended to ride out to meet the Prussian king and Schwarzenberg. They met on a road leading directly to Paris and the Tsar proposed his intentions. He brought a map and spread it to the ground for all of them to see as they talked about the plan. The plan was for the entire main Coalition army to stop pursuing Napoleon and his army and instead march directly to Paris. The exception was Wintzingerode's 10,000 strong cavalry detachment and eight horse batteries which were to follow and mislead Napoleon that the Coalition army was still pursuing him southwards. As usual, the king and Schwarzenberg agreed. The main Coalition army began its march towards Paris on 28 March, and on the same day, Wintzingerode's unit was now performing his task. The deception campaign worked. While the main Coalition army attacked Paris, Wintzingerode's unit hotly pursued Napoleon and his conscripted ragtag army to the southeast, until Napoleon's forces regrouped and counter attacked. However, by the time Napoleon saw through the subterfuge, he was already too far away to the southeast of Paris, which was now faced with Coalition forces, and Napoleon would never reach Paris in time. Completely out of position, he could not participate in the upcoming battle and fall of Paris.
Қуаттар
Австрия, Пруссия және Ресей әскерлері біріктіріліп, қаланы алуға жауапты болатын фельдмаршал граф Барклей де Толлиге бағындырылды, бірақ әскердің күші Ресей императоры мен Пруссия королі болды, олар әскермен бірге жолға шықты. Коалициялық әскердің жалпы саны шамамен 150 000 сарбазды құрады, олардың көпшілігі бұрынғы науқандардың тәжірибелі жауынгерлері еді. Наполеон өзінің бауыры Жозеф Бонапартты маршал Огюст Мармонт басқаратын шамамен 23 000 қарулы күшпен Парижді қорғау үшін қалдырды, олардың көпшілігі жас сарбаздар болғанмен, оған қоса 6 000 Ұлттық гвардия және маршалдар Бон Адриен Жанно де Монси мен Эдуард Мортье басқаратын Император гвардиясының шағын тобы да қосылды. Француздарға қаланың ішінде және айналасындағы дайын емес окоптар мен басқа да қорғаныс құрылыстары көмектесті.
The Austrian, Prussian and Russian armies were joined and put under the command of Field Marshal Count Barclay de Tolly who would also be responsible for the taking of the city, but the driving force behind the army was the Tsar of Russia together with the King of Prussia, moving with the army. The Coalition army totaled about 150,000 troops, most of whom were seasoned veterans of the past campaigns. Napoleon had left his brother Joseph Bonaparte in defense of Paris with about 23,000 regular troops under Marshal Auguste Marmont, although many of them were young conscripts, along with an additional 6,000 National Guards and a small force of the Imperial Guard under Marshals Bon Adrien Jeannot de Moncey and Édouard Mortier. Assisting the French were the incomplete trenches and other defenses in and around the city.
Шайқас
Коалиция әскері наурыздың соңында Парижге жетті. Қалаға жақындаған кезде, орыс әскерлері қатарынан шығып, қаланың алғашқы көрінісін көру үшін алға жүгірді. 29 наурызда қала сыртында орналасқан Коалиция күштері келесі күні, 30 наурызда, қалаға солтүстік және шығыс жақтан шабуыл жасауға тиіс болды. Сол күні таңертеңгі ұрыс Коалиция әскерінің қарқынды артиллериялық оқ жаудыруымен басталды. Таңертең ертеде Коалиция шабуылы басталды, орыстар Белльвиль маңындағы француздық жеңіл әскерлерін шабуылдап, кері шегіндірді, бірақ қаланың шығыс жақтан келген француз кавалериясы оларды кері қайтарды. Сағат 7-ге қарай орыстар француздардың орталық бөлігіндегі Роменвиль маңындағы жас гвардияға шабуыл жасап, біршама күреспен оларды кері итерді. Бірнеше сағаттан кейін Блюхер басқаратын пруссиялықтар қаланың солтүстігіне шабуыл жасап, Аубервильер маңындағы француздық позицияны басып алды, бірақ шабуылды жалғастырмады. Вюртемберг әскерлері оңтүстік-шығыстағы Сент-Маурдағы позицияны австриялық әскерлердің қолдауымен иеленді. Орыстар шабуылға өтуге тырысты, бірақ траншеялар мен артиллерияға түсіп, император гвардиясының қарсы шабуылына дейін кері шегінді. Император гвардиясы орталықтағы орыстарды пруссиялық әскерлердің арттан пайда болуына дейін ұстап тұруға тырысты. Орыс императорлық гвардиясы және Алексей П. Ермолов басқаратын Пруссияның өмір сақшылары қаланың солтүстік-шығысындағы Монмартр биіктеріне шабуыл жасады, онда шайқас басталғанда Жозефтің штабы орналасқан, оны бригадир генерал Кристиани қорғады. Биіктіктер үшін күрес қатты болды. Пруссия гвардиясы ауыр шығынға ұшырады, бірақ биіктіктер ақырында одақтастардың қолында қалды, онда Ермолов артиллериялық батареясын орналастырды. Жозеф қаладан қашып кетті. Мармонт Коалициямен байланысқа шығып, олармен құпия келісімге келді. Көп ұзамай ол әскерлерін Коалиция әскерлерімен тез арада қоршалаған позицияға жеткізді; Мармонт келісілгендей, капитуляциялады.
The Coalition army arrived outside Paris in late March. Nearing the city, Russian troops broke rank and ran forward to get their first glimpse of the city. Camping outside the city on 29 March, the Coalition forces were to assault the city from its northern and eastern sides the next morning on 30 March. The battle started that same morning with intense artillery bombardment from the Coalition army. Early in the morning the Coalition attack began when the Russians attacked and drove back the French skirmishers near Belleville before themselves driven back by French cavalry from the city's eastern suburbs. By 7:00 a. m. the Russians attacked the Young Guard near Romainville in the center of the French lines and after some time and hard fighting pushed them back. A few hours later the Prussians, under Blücher, attacked north of the city and carried the French position around Aubervilliers, but did not press their attack. The Württemberg troops seized the positions at Saint Maur to the southeast, with Austrian troops in support. The Russians attempted to press their attack but became caught up by trenches and artillery before falling back before a counterattack of the Imperial Guard. The Imperial Guard continued to hold back the Russians in the center until the Prussian forces appeared to their rear. The Russian Imperial Guard and the Prussian Life Guards under Alexey P. Yermolov then assailed the Montmartre Heights in the city's northeast, where Joseph's headquarters had been at the beginning of the battle, which was defended by Brigadier general Baron Christiani. Control of the heights was severely contested. The Prussian guardsmen suffered heavy losses, but the heights eventually remained in the Allied hands, there Yermolov placed an artillery battery. Joseph fled the city. Marmont contacted the Coalition and reached a secret agreement with them. Shortly afterwards, he marched his soldiers to a position where they were quickly surrounded by Coalition troops; Marmont then surrendered, as had been agreed.
Салдары
Александр француздардың қарсыласуын жеделдету үшін олармен келіссөздер жүргізуге елші жіберді. Ол француздарға кеңпейілді шарттар ұсынды және бір жылдан астам бұрын Мәскеудің қиратылуы үшін кек алуға дайын болғанымен, Францияны жоюдың орнына бейбітшілік әкелетінін жариялады. 31 наурызда Талейран қаланың кілтін патшаға тапсырды. Сол күні Коалиция әскерлері патша бастауымен, одан кейін Пруссия королі және князь Шварценберг қалаға салтанатты түрде кірді. 2 сәуірде Сенат Императордың құлатылуы туралы актіні қабылдады. Наполеон Парижтің тапсырылғанын естігенде Фонтенблоға дейін жетті. Ашуға мініп, ол астанаға қайта аттанғысы келді, бірақ маршалдары оның үшін күреске бармады және оны бірнеше рет қарсыласудан бас тартуға көндірді. 4 сәуірде ол ұлының иелігіне тақтыны қалдырды. Одақтастар бұл ұсынысты қабылдамай, Наполеонды 6 сәуірде толық бас тартуға мәжбүр етті. Оның бас тарту шарттары, соның ішінде Эльба аралына жер аударылуы, 1814 жылғы 11 сәуірде Фонтенбло шартында бекітілді. Наполеон екі күннен кейін оны ратификациялады. Алтыншы коалиция соғысы аяқталды, бірақ 1815 жылғы 20 наурызда Парижде жүз күн басталып кетті.
Alexander sent an envoy to meet with the French to hasten the surrender. He offered generous terms to the French and, although willing to avenge the destruction of Moscow more than a year earlier, declared himself to be bringing peace to France rather than its destruction. On 31 March Talleyrand gave the key of the city to the Tsar. Later that day the Coalition armies triumphantly entered the city with the Tsar at the head of the army followed by the King of Prussia and Prince Schwarzenberg. On 2 April the Senate passed the Acte de déchéance de l'Empereur ("Emperor's Demise Act"), which declared Napoleon deposed. Napoleon had advanced as far as Fontainebleau when he heard that Paris had surrendered. Outraged, he wanted to march on the capital, but his marshals would not fight for him and repeatedly urged him to surrender. He abdicated in favour of his son on 4 April. The Allies rejected this out of hand, forcing Napoleon to abdicate unconditionally on 6 April. The terms of his abdication, which included his exile to the Isle of Elba, were settled in the Treaty of Fontainebleau on 11 April 1814. A reluctant Napoleon ratified it two days later. The War of the Sixth Coalition was over but the Hundred Days started on 20 March 1815 in Paris.