Кіріспе
1796 жылы Бірінші коалиция соғысы кезінде болған шайқас. Амберг шайқасы 1796 жылғы 24 тамызда австриялық Карл архиепископының Жан-Баптист Журдан бастаған француз армиясынан жеңіспен аяқталды. Бұл шайқас Рейн науқанындағы жағдайды өзгертіп, бұған дейін француз әскерлерінің табыстарына толы кезеңді аяқтады.
The Battle of Amberg, fought on 24 August 1796, resulted in an Habsburg victory by Archduke Charles over a French army led by Jean Baptiste Jourdan. This engagement marked a turning point in the Rhine campaign, which had previously seen French successes.
Жоспарлар
1796 жылы француздар оңтүстік Германияға шабуыл жасауды жоспарлады. Дивизия генералы (MG) Журдан Самбр және Мёз армиясымен ортаңғы Рейннен шабуылдайды, ал MG Жан Моро Рейн және Мозель армиясымен өзеннен оңтүстікке қарай өтеді. Журдан Рейндегі Нойвидте көпір басып алуға ие болды, ал MG Жан Батист Клебер Дюссельдорфтағы бекініс лагеріне негізделген сол қанатына қолбасшылық етті. Мороның әскері 71 581 жаяу әскер және 6 515 атты әскерден тұратын. Ол оларды MG Пьер Ферино басқаратын Оң қанатқа, MG Луи Десакс жетекшілік ететін Орталыққа және MG Лоран де Гувион Сент-Сир басқаратын Сол қанатқа ұйымдастырды. Архиегер Карл Төменгі Рейн армиясына қолбасшылық етті. Карл мен оның орынбасары Фельджегмейстер (FZM) Вильгельм фон Вартенслебен Лан өзені бойында Журданға қарсы тұрды. Бұл өзен Кобленцке жақын Рейнге оңтүстік-батыс бағытта құяды. Оңтүстікке қарай ФЗМ Максимилиан, граф Бейль де Латур өзінің Жоғарғы Рейн армиясын Мороға қарсы қорғану үшін орналастырды.
Маусым операциялары
1796 жылғы 4 маусымда Франсуа Лефевр бастаған 11 000 сарбаз Ланның солтүстігіндегі Альтенкирхенде 6 500 сарбаздық австриялық күшті кері тартты. 6 маусымда француздар Эренбрейтштейн бекінісін қоршауға алды. Лахн өзені бойындағы Ветцлар қаласында Лефевр 15 маусымда Карлдың 36 000 австриялық сарбазын жинаған жерімен кездесті. Екі тараптың да шығыны аз болды, бірақ Джурдан Нивейдке, ал Клебер Дюссельдорфқа шегінді. Фельдмаршал-лейтенант (FML) Пал Крейдің 30 000 сарбазы 19 маусымда Боннның шығысындағы Укерратта Клебердің 24 000 сарбазын жеңіп, француздарды солтүстікке қарай шегінуді жалғастыруға мәжбүр етті. Осы уақытта Рейн және Мозель армиясының операциялары француздар үшін табысты болды. 15-і күні Дезекс және 30 000 француз әскері Шпейер қаласының жанындағы Модахта ФМЛ Франц Петраштың 11 000 австриялық сарбазын жеңді. Француздар 600 сарбаз жоғалтты, ал австриялықтардың шығыны үш есе көп болды. Моро армиясының бір бөлігі, Жан Шарль Аббатуччи басқаруымен, 24 маусымда Рейн өзенінен өтіп, Страсбургке қарсы Кельде шабуыл жасады. Қорғаушылар француз эмигранттары және Киелі Рим империясына қарасты шағын неміс мемлекеттерінің әскерлері болды. Олар батырлықпен шайқасты, бірақ 700 сарбаз жоғалтып жеңілді, ал француздар 150 сарбаз жоғалтты. 28 маусымда Десакс Реншенде ФМЛ Антон Сзтарайдың императорлық әскерлерін тағы да жеңіп, 200 француз сарбазы қаза тауып немесе жараланғанға қарағанда 1 400 австриялық сарбазды жойды. Келесі апталарда австриялықтар өздерінің кейбір императорлық одақтастарының сенімсіз екенін анықтады және оларды қарусыздандырды. Оңтүстіктегі жеңілістерге жауап ретінде, Карл архиегерцогы Лахн өзені бойында 35 000 сарбазды Вартенслебенге қалдырып, 30 000 әскерін Майнц бекінісіне орналастырды және Латурды күшейту үшін 20 000 сарбазбен оңтүстікке беттеді.
шілдедегі операциялар
5 шілдеде Раштатта болған шағын қақтығыстан кейін, Карл архиегері мен Латур 32 000 әскермен Малш қаласында орналасты. 9 шілдеде Моро Эттлинген шайқасында Жоғарғы Рейн армиясын жеңді. Архиегер Штутгартқа шегінді, онда 21 шілдеде француздармен шайқасып, шығысқа қарай шегінуін жалғастырды. Жордан француздардың Жоғарғы Рейн армиясына қарсы жеткен табыстары туралы естіген соң, қарсы шабуылға көшті. Шілде айының басында Нойвид, Гиссен және Фридберг-ин-дер-Веттерау қалаларындағы бірнеше шағын жеңістерден кейін, француздар Вартаслебенді Франкфурт-на-Майнеге кері тартты.
Тамыз айындағы операциялар
Карл Мороны жеңу үшін Вартаслебенге бірігуге бұйрық берді. Бірақ оның әріптесі ынтымақтасуға келмейтін болды. 11 тамызда Моро Нерешейм шайқасында басым күштің арқасында эрцгерцогты жеңіп алды. Австриялық оңтүстік қанат Дунайдың оңтүстік жағалауына, Донауверт қаласына шегінді. Солтүстікте Юрдан Вартаслебенді Вюрцбург және Нюрнберг арқылы кері ығыстырды. Клебер 17 тамызда Амбергтің батысында Сульцбах-Розенбергте Креймен шайқасты. Карлдың екі күшті француз армиясынан шегініп, олардың біреуіне қарсы бірігуге мүмкіндік іздеу стратегиясы әзірге сәтсіз аяқталды.
Барлау
Австрияның бағы өзгерген кез, сергек ат әскерінің бригадирі, генерал-майор Фридрих Иосиф, Науендорф графы кең ауқымды барлау кезінде мүмкіндік тапқанда болды. Ол Карл бас герцогына хат жіберіп: "Егер Сіздің Шаңырағыңыз 12 000 әскерді Жорданның арт жағына жіберсе, ол құрылады" деді. Карл Мороны қадағалау үшін Латурдың басқаруында 30 000 әскер қалдырып, 27 000 әскермен солтүстікке асығып, Жорданның Амберг маңында Вартенслебенді әлі де қысымда екенін көрді. 22 тамызда Оберпфальцтегі Ноймаркт қаласында Карл Жорданның генерал-майор Жан Батист Бернадот басқаратын дивизиясының бірін жеңді. Осыдан кейін бас герцог француздардың оң жақ арт жағына тікелей орналасты.
Жауынгерлік
Барлығы 48 000 австриялық және 45 000 француз әскері болды. 24 тамызда Карл француздардың оң фланкіне шабуыл жасады, ал Вартаслебен фронталды шабуылдады. Самбр және Мёз армиясы француз әскері сандағы артықшылықтан жеңіліп, Журдан солтүстік-батысқа шегінді. Аустриялықтар 40 000 әскерден тек 400 адамды жоғалтты. Француздар 34 000 әскерден 1200 адамды өлтіп, жаралады және 800 адамды тұтқынға алды. Моро әріптесіне көмектесудің орнына, шығысқа қарай жылжуын жалғастырды.
Нәтижелер
Амберг шайқасы болған күні Моро Бавариядағы Фридберг шайқасында Латурды күшті жеңіске ұшыратты. 1 қыркүйекте Моро Ингольштадттың оңтүстік-шығысындағы Гейзенфельдте Латур және Науендорфпен шайқасты. Сол уақытта Карлдың жеңіске жеткен австриялық әскері Журданның жеңілген армиясын қуды. Екі француз армиясы арасындағы үлкен алшақтық Мороны жеңісінен бас тартып, Ульмге қарай қайта шегінуге мәжбүр етті. 3 қыркүйекте болған Вюрцбург шайқасы жорықтың жеңімпазын анықтайтын болды.