Кіріспе

Мордекай Ричлердің 1989 жылғы романы «Соломон Гурски мұнда болды» – канаддық автор Мордекай Ричлердің «Викинг Канада» баспасында 1989 жылы алғаш жарық көрген романы.

Қорытынды

Роман Канада тарихындағы бірнеше түрлі оқиғалармен, соның ішінде Франклин экспедициясы және контрабандалық ром саудасымен байланысты Гурски отбасының бірнеше буыны туралы баяндайды. Кейбір жанкүйерлер мен сыншылар осы туындыны Мордекай Ричлердің ең жақсы кітабы деп санайды, ал көлемі мен стилі тұрғысынан оның басқа еңбектерімен салыстыруға келмейді. Гурски отбасы мен Бронфмандар арасындағы параллельдер соншалық, романды "[Бронфман] отбасының сырттай жасырылған тарихы" деп қарауға болады. Ричлер өзінің ешқандай ұқсастықтарды мойындамаса да, "Бронфманның көп жылдық әріптесінің айтуынша: "Мен Мордекайдың неге есімдерді өзгертуге тырысқанын түсінбеймін"."

Қысқаша мазмұны

Бұл әңгіме Мозе Бергерге, алкогольге тәуелді, сәтсіз жазушыға, Бернард пен Морридің ағасы Соломон Гурскиге деген құмарлығына арналған. Соломон Гурски ұшақ апатынан кейін отбасы империясынан шеттетілген. Мұсаның өз әкесі, сәтсіз ақын Л. Б. Бергерге деген көңілі толуы, онымен өте қиын қарым-қатынаста болуы, оны Сүлейменді іздеуге итермеледі – ол өте ерік-жігерлі және құпиялы кейіпкер еді. «Соломон Гурски» оқиғасы тура сызықты емес, Мұсаның жеке өмірінен және Гурски әулетінің төрт буынынан кездейсоқ секіріп отырады. Көп бөлігі Мұсаның көзқарасынан баяндалса да, кейбір бөліктері отбасы мүшелері мен олармен байланысты адамдардың тұрғысынан айтылады, бұл Гурскилер туралы беймаз бейне жасайды.

Сыни қабылдау

The New York Times газетінде кітап туралы жазған Франсин Проз: "Канадалық Мистер Ричлердің тоғызыншы және ең күрделі романында, автор амбициялық және тәуекелді, Диккенс сияқты, сиқырлы реализмге ұмтылады", - деп атап өтті. Ол сондай-ақ: "Авторының өзі не дерлік көріп өткеніне қарамастан, «Соломон Гурски осында болды» романы жазудың қатты ләззат алғандай оқылады. Тығыз, күрделі сюжетімен, дәстүрлі әңгімелеудің барлық қызықты бұрылыстары мен тартымды тұстары, күтпеген мұралары, ұрланған портреттері, кісі өлтірулері мен кек алулары, сюжетке қанағаттандыра соққымен түсетін сылбырларымен ерекшеленеді", - деді. Алайда, Проз "романның сюжеттік өрбулері көбінесе болжаусыз болғанымен, кейіпкерлері жиі стереотипті: фанатик – дінге құмар, басқаларға жоқ көзбен қарайтын адам, миллионер – мақтанғақ, ал ең қынжырлысы, эскимостар – мистикалық, май жейтін және әйел алмастыратын тайпа. Мистер Ричлер еврей болғандықтан еврейлерге қатысты әзілдерді айтуда өзін қауіпсіз сезінетін болса да, бұл мәселеде ол мұздан қалың жүргендей", - деп бағалады. Дегенмен, Проз "кітаптың соңғы абзацында Соломон Гурский (және Мордехай Ричлер) өте тапқыр сюжетін кемелді шеңберге айналдырғанын, тәртіпті қалпына келтіріп, романның аяқталуын сезінуге мүмкіндік беретінін, ал мұндай жайттар өмірде сирек кездеседі және романды оқығаннан кейін одан да қымбат сезіледі" деген қорытынды жасады.