Кіріспе

Шэньдао (圣道 "Киелі жол" немесе "Құдайлар жолы"), көбінесе Тонгшанше корпоративтік атымен танымал, – Конфуцийлік құтқарылу сектасы және Сиантиандао ("Ескі аспан жолы") дәстүрінің бір бөлігі. Ескі аспан жолы секталарының арасында Тонгшанше ең көп тараған және ықпалды секталардың бірі болып табылады. Яншенгдо (言圣道 "Киелі сөз жолы") – Шэньдаоның бір тармағы.

Тарих

Ол 20-ғасырдың басында Сычуаньда Пэн Тайрон (1873–1950) «Рузун» атты стилімен құрылған. Бұл секта жергілікті әулет өкілдерін қызықтырды және 1910 жылы Цин сарайына енгізілді. 1917 жылы Дуан Кируи (1865–1936) мен генерал Цао Кунның (1862–1938) демеушілігімен Пекинде Тонгшанше қоғамы құрылды, кейіннен ол 1923–1924 жылдары Қытай Республикасының президенті болды. Ішкі істер министрлігі Қытайдың барлық провинцияларында, муниципалитеттері мен аудандарында Тонгшанше бөлімшелерін құруға қолдау көрсетті. 1920 жылдардың басына қарай Шэньдаоның жалпы саны 1 миллионнан астам мүшеден тұрды. 1920 жылы Ханкоуда екінші әкімшілік орталық, «Бірлік шіркеуі» (合一会 Héyī Huì) құрылды, ол Пекин штаб-пәтерін кейбір міндеттерінен босатуға тиіс болды. Тонгшаншенің реакциялық саяси айналымдармен тығыз байланысы оны кейінгі республикалық үкімет тарапынан күдікпен қарауға себеп болды және 1927 жылы ол тыйым салынды. Бұл толыққанды орындалмаған тыйым сектаның бірден тарауына әкелмеді, бірақ оның бұрынғы қарқынды өсу кезеңін тоқтатты. Ол 1949 жылы коммунистер билікке келгеннен кейін ғана толыққанды түрде басылды. Бүгінде Шэньдаоның «ағарту залдары» (佛堂 fótáng) Тайвань, Гонконг және Оңтүстік-Шығыс Азияда әлі де жұмыс істеп тұр. Шэньдао Қытай Халық Республикасында әлі де тыйым салынған, бірақ бұл ретте ол жасырын шіркеу ретінде белсенді қызмет етеді.

1949 жылдан кейінгі Тайвань және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы оқиғалар

Материктегі штаб-пәтерінен айырылғаннан кейін, қазіргі уақытта барлық Шенгдао жергілікті шіркеулерін біріктіретін орталық басқарушы орган жоқ көрінеді. Дегенмен, жағдай толыққанды ашық емес, себебі сектаның қазіргі хал-ахуалына қатысты жан-жақты зерттеу жүргізілмеген. Шенгдаодағы бір шіркеудің, көбінесе ең ескісінің, басқаларына басымдығы бар және ол primus inter pares рөлінде әрекет етеді. Мысалы, алғашқы тайвандық ағарту залы 1947 жылы құрылды, ал 1949 жылы «Қытай конфуцийлік зерттеулер қауымдастығы» (中国孔学会 Zhōngguó Kǒngxué Huì) құрылды. Бұл ең алғашқы зал «облыстық шіркеу» (省会 shěnghuì) деп аталады, ал Тайваньның басқа аймақтарындағы кейінгі тармақтары «бөлімшелер» (分社 fēnshè) деп аталады. 1978 жылы сектаның тайвандық бөлімінде болған жарылыс жағдайды одан да күрделендірді, нәтижесінде «Ұлттық Құдайлық Өсіру қауымдастығы» (国民修神协会 Guómín Xiūshén Xiéhuì) деген қарсы ұйым құрылды. Сингапурда Сингапур мен Малайзиядағы Шенгдао жергілікті шіркеулерінің басшысы болып табылатын «Оңтүстік-Шығыс Азия Шенгизмінің Бас Шіркеуі» (南洋圣教总会 Nányáng Shèngjiào Zǒnghuì) орналасқан.

Практика

Дін салт-дәстүрлері, отыру арқылы медитация және ортодоксалды даосистік нейданға тікелей негізделген ішкі алхимия Шэньдао практикасының құрамдас бөлігі болды және 1920 жылдары халық арасында кеңінен таратылды. Пекиндегі Шэньдао баспа үйі, Тяньхуагуан, өзін-өзі жетілдіру және мораль туралы кітаптар жариялады. Тонгшанше қайырымдылық қызметімен айналысып, дәстүрлі білім (гуоксуэ) мектептерін және шетел тілдері курстарын ұйымдастырды.