Англия азамат соғысы: 1643 ж. Адвалтон шұбырасындағы шайқас. Корольдік әскерлер парламенттік күштерді жеңіп, Йоркширді бақылауға алды. Тарих, шайқас, Англия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1643 жылы Бірінші ағылшын азаматтық соғысы кезінде болған шайқас.
Battle that took place in 1643 during the First English Civil War
Адвальтон Мур шайқасы 1643 жылғы 30 маусымда Батыс Йоркширдегі Адвальтон аумағында, Бірінші ағылшын азаматтық соғысы барысында өтті. Бұл шайқаста король Чарльзға адал роялистер, Ньюкасл графының басшылығымен, лорд Фэрфакс басқарған парламентарийлерді күйретіндей жеңді.
The Battle of Adwalton Moor occurred on 30 June 1643 at Adwalton, West Yorkshire, during the First English Civil War. In the battle, the Royalists loyal to King Charles led by the Earl of Newcastle soundly defeated the Parliamentarians commanded by Lord Fairfax.
Өмірбаян
1643 жылдың бірінші жартысында Ньюкасл графы бастаған роялистер мен Лорд Фэрфакс басқарған Солтүстік парламенттік армиясы Йоркширді бақылау үшін күресті және Лидс, Сикрофт Мур және Уэйкфилд шайқастары сияқты бірнеше рет қақтығысты. 22 маусымда Ньюкасл мен роялистер Батлиде парламенттік қолдаушы лорд Савилдің бекінілген сарайы – Хаули Холлды жаулап алды. Ньюкасл 7000 сарбаздық әскерімен, ішінде екі жартылай зеңбірекпен жабдықталған артиллерия жасағымен солтүстікке қарай жылды. Оның ниеті – солтүстік-батысқа қарай 12 шақырымдай сапар шегіп, Брэдфордтағы парламенттік гарнизонға шабуыл жасау еді. Роялистер науқанда сәттілікке жетсе, Батыс Йоркширді және оның мата өндіретін қалаларын бағындырар еді. Парламенттік қолбасшы Лорд Фэрфакс роялистердің Брэдфордқа қарай жорыққа шыққанын естіген соң, 7500 сарбаздан тұратын әскерін жинап, бекінісі жоқ Брэдфорд қаласын тастап, ашық далада роялистермен кездесуге шешім қабылдады. 30 маусымда екі әскер Ескі Рим жолындағы Адвольтон жерінде кездесті. Әрбір тарап соғыс тарихында қарсы тарап олар келген кезде дайын тұрғанын және орналасқанын мәлімдеді. Осылайша, екі тараптың ешқайсысы да орынды таңдаған жоқ, нәтижесінде екі әскер кездейсоқ кездескен жерде шайқас болды.
During the first half of 1643, the Royalists led by the Earl of Newcastle and the Parliamentarian Army of the North under overall command by Lord Fairfax fought for control of Yorkshire and clashed several times including battles at Leeds, Seacroft Moor, and Wakefield. On 22 June, Newcastle and the Royalists captured Howley Hall, the fortified mansion of Parliamentary supporter Lord Savile, in Batley. Newcastle then advanced north with his army of 7,000 including an artillery train with two demi cannons. His intent was to travel 12 kilometres to the northwest to attack the Parliamentarian garrison of Bradford. If the Royalists were successful in the campaign they would take control of West Yorkshire and its cloth manufacturing towns. When Lord Fairfax, the Parliamentary commander, was informed that the Royalist army was marching in the direction of Bradford, he made the decision to assemble his army of 7,500 men, leave the unfortified city of Bradford, and confront the Royalists in the open country. On 30 June, the two armies met on the Old Roman Road at Adwalton. In their respective histories of the battle, each side claimed that the other side was drawn up and positioned when they arrived. As so, it seems that neither side chose the location leading to an encounter battle which occurred where the two armies by chance happened to meet.
Шайқас
Лорд Фэрфакс пен парламентарийлер алғаш рет Уискет төбесінде роялистердің жеңіл әскерімен кездесті. Жеңіл әскерді кері қайтарып, парламентарийлер жабық далаларға орналасып, роялистер әскерімен шайқасуға дайындалды. Лорд Фэрфакс бас қолбасшы ретінде орталыққа басшылық етті. Лорд Фэрфакстың ұлы, сэр Томас Фэрфакс оң қанатқа, ал генерал-майор Гиффорд сол қанатқа қолбасшылық жасады. Шайқас басталғанда парламентарийлер қорғалған позицияларын және жаяу әскердің сандық артықшылығын пайдаланып, роялистерді кері итерді. Парламентарийлердің алға жылжуы жалғасқанда, олар ашық даланың жиегіне жетіп, роялистерді артиллериялық батарея орнына шегінуге мәжбүр етті. Біраз уақыт бойы атты әскердің шабуылына қарсы тұрғаннан кейін, парламентарийлер ашық далаға шығып, роялистерге шабуыл жасады, олардың қатарын бұзып, шайқасты аяқтауға тырысты. Бұл шабуылда парламентарийлерге жеңіс жақын болды. Роялистер жеңіліске ұшырағалы жатқанда, роялистердің пикемендер тобы парламентарийлердің сол қанатын кері тартты. Содан кейін роялистердің атты әскері солтүстікке бұрылып, парламентарийлердің сол фланкіна шабуыл жасады. Гиффорд пен оның әскері күйреп, тәртіпсіз түрде шегінді. Роялистердің қарсы шабуылы жалғасты, оң қанаттағы сэр Томас Фэрфакс шегінуге бұйрық алды. Фэрфакс оңтүстікке шегінді, себебі роялистер парламенттік оң қанатты парламенттік армияның негізгі бөлігінен бөліп тастаған еді. Шайқас аяқталды. Құлаған және ұйымдаспаған парламенттік армияның бөлімдері Брэдфордқа қайтып келді. Брэдфордқа қайтуға тырысқанда 500 парламентарий қаза тауып, 1500-і тұтқынға алынды деп есептеледі. Роялистердің жоғалғандары 200 қаза тапқан және 300 жараланған адамды құрады.
Lord Fairfax and the Parliamentarians first encountered Royalist skirmishers at Wisket Hill. After driving the skirmishers back, the Parliamentarians moved to positions in enclosed fields and prepared to meet the Royalist army. Lord Fairfax commanded the centre formation as commander in chief. Sir Thomas Fairfax, Lord Fairfax's son, commanded the right wing and Major General Gifford commanded the left wing. At the outset of the battle, the Parliamentarians used their protected positions and numerical superiority of infantry to push the Royalists back. As the Parliamentarians continued to advance, they came to the edge of the open moor and forced the Royalists to retreat back to the position of their artillery battery. After defending themselves for a while against cavalry attacks, the Parliamentarians moved into the open field and began to charge the Royalists, aiming to overrun their line and end the battle. In this charge the Parliamentarians were nearly successful. The Royalists seemed on the verge of conceding the battle when a contingent of Royalist pikemen drove back the Parliamentarian's left wing. The Royalist cavalry then swung around to the north and attacked the Parliamentarian's left flank. Gifford and his troopers collapsed and gave up the fight, retreating in a disorderly manner. The Royalist counter attack continued and Sir Thomas Fairfax on the right wing received his orders to retreat. Fairfax immediately retreated to the south as he discovered that the Royalists had cut the Parliamentarian right wing off from the main body of the Parliamentarian army. The battle was over. Broken and unorganized, the units of the Parliamentarian army returned to Bradford. It is estimated that 500 Parliamentarians were killed and 1,500 were captured as they tried to get back to Bradford. Royalist losses were estimated to be 200 killed and 300 wounded.
Салдары
Парламент мүшелері қашқанда, Ньюкасл дереу ілгері жылжыды. 30 маусым күні түні Ньюкасл өзінің артиллериясын Брэдфордқа жеткізді және 1 шілде күні таңында парламенттік гарнизонды бомбалауды бастады. Парламентшілер қашып шығуға тырысты, бірақ бұл әрекеттері сәтсіз аяқталды. Соңында, қолбасшылар атты әскердің шағын топтарымен қаладан шығып кетті, ал әскердің қалған бөлігі капитуляциялады. Ұзақ өтпей, парламент мүшелері Лидсті тапсырып, Халлға шегінді. Бұл шайқас Йоркширдегі роялистердің билігін бекітті және орташа маңызды шайқас деп есептелді. Дегенмен, тарихшылар бұл шайқастың салдары парламент мүшелерін тек Халл бекінісімен қалдырып, оларды Шотландиямен діни және саяси одақ құруға мәжбүрлегенін мойындады. Бұл өз кезегінде 1644 жылы Марстон-Мур шайқасында парламенттік жеңіске жол ашты. Historic England бұл шайқасты Марстон-Мур шайқасынан кейін екінші маңызды шайқас деп бағалады.
With the Parliamentarians on the run, Newcastle advanced immediately. Overnight on 30 June, Newcastle brought his artillery to Bradford and on the morning of 1 July he began bombardment of the Parliamentarian garrison. The Parliamentarians attempted to break out, but were unsuccessful. Ultimately, the commanders left the town in small contingents of cavalry while the remainder of the army surrendered. Within a short period, the Parliamentarians surrendered Leeds and withdrew to Hull. The battle consolidated Royalist control of Yorkshire and has been deemed of low or medium term significance. However, historians have acknowledged that the impact of the battle, left the Parliamentarians with only Hull as a northern stronghold forcing them into a religious and political alliance with Scotland. This in turn, led to a Parliamentary victory at the Battle of Marston Moor a year later in 1644. Historic England labelled the battle as second only in importance to Marston Moor.
Ұрыс орны туралы мәліметтер
Соғыс болған жер – Брэдфорд шекарасына жақын Адвальтонның (қазіргі кезде Дриглингтон, Лидс бөлігі саналады) биік жатқан аймағы, ол қазір ауылдық және қалалық аймақтардың аралық белдесінде орналасқан (карта нұсқасы SE2228). Осы жердің бір бөлігі "жасыл белдеу" немесе басқа да ашық кеңістіктер ретінде қорғалып, A650 тас жолы соғыс алаңынан өтеді. Брэдфорд қалалық округтік кеңесі мойындаған жалғыз майдан осы жер ғана, бірақ ол іс жүзінде Лидс қалалық кеңесінің шегінде жатыр. Келушілерге арналған соғыс алаңы туралы мәліметтер жазылған тақташалар қойылған.
The site of the battle is high ground in Adwalton (now commonly considered to be part of Drighlington, Leeds) near the border with Bradford, which is now in an area of rural urban fringe, (map reference SE2228). Parts of the site are protected as "green belt" or other types of open space with the A650 road cutting right through the battlefield. It is the only battlefield recognised by Bradford Metropolitan District Council as falling within its boundaries but it actually lies within the Leeds City Council boundary. There are plaques interpreting the battlefield for visitors.
Музейлік көрмелер
Брэдфордтың Боллинг-холл шайқасына арналған көрме бар, бұл мұражай шайқас орнынан бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан және өзі роялистердің базасы болған. Оукуэлл Холл – Йоркширдегі азамат соғысы туралы мәлімет беретін тағы бір мұражай: Холл шайқас алаңына жаяу арақашықтықта болғанымен, ол Брэдфорд шегінен тыс, ал Кёрклис шегінде жатыр.
There is a display dedicated to the battle at Bolling Hall, Bradford, a museum which lies a few miles from the site and was itself a Royalist base. Oakwell Hall is another museum which throws light on the civil war in Yorkshire: although the hall is situated within walking distance from the battlefield, it falls outside the boundaries of Bradford and within those of Kirklees.