Кіріспе

Тельматобиус туысы – Оңтүстік Америкадағы Анд тауларының жоғары биіктіктерінде табиғи ортасы бар бақалар туысы. Олар Эквадор, Перу, Боливия, Аргентинаның солтүстік-батысы және Чилидің солтүстігінде кездеседі. Бұл Telmatobiidae тұқымдасының жалғыз туысы болып табылады. Кейбір дереккөздер Batrachophrynus тұқымын Тельматобиустан бөлек, жарамды тұқым ретінде мойындайды.

Экология және табиғатты қорғау

Барлық Telmatobius түрлері сумен тығыз байланысты және көпшілігі жартылай сулы, ал аздаған түрлері толығымен сулы. Олар Анд таулы аймағындағы көлдердің, өзендердің және батпақтардың жанында және ішінде кездеседі. Бұл туысқа әлемдегі ең ірі екі толық су бақасы кіреді: Жуньин көлі бақасы (T. macrostomus) және Титикака су бақасы (T. culeus), ал қалғандары айтарлықтай кішідірек. Шабалшықтары тұрғысынан, ең ірі шабалшықтары бар түрлер биік тау ағындары мен көлдерінде кездеседі. Бұл T. culeus, T. macrostomus, T. mayoloi және T. gigas түрлерін қамтиды. Тельматобиус 60-тан астам түрді қамтиды; олардың басым көпшілігі қатты қорқауға тап болып отыр, әсіресе мекендеу ортасының жоғалуынан, ластанудан, аурулардан (хитридиомикоз және нематода инфекциялары), әкелінген форель мен адамдардың тағамдық тұтыну үшін аулауынан. Эквадордың үш түрі көп жылдар бойы көрінбеді және олардың жойылып кетуі мүмкін: T. cirrhacelis 1981 жылы соңғы рет, T. niger 1994 жылы және T. vellardi 1987 жылы байқалған. Дегенмен, кейбіреулерін қайта табуға болады: Боливиялық T. yuracare он жылдан бері жабайы табиғатта көрінбеген және тек бір тұтқын еркегі ғана болған. 2019 жылы бірнеше жабайы жекелеген дарақтар табылды, осылайша тұтқынға алынған еркектің түрдің соңғы өкілі (endling) ретіндегі бейресми мәртебесі аяқталды.