Кіріспе

Питер Гринвейдің 1989 жылғы фильмі

«Аспаз, ұры, оның әйелі және оның жақыны» – Питер Гринвей жазған және түсірген 1989 жылғы криминалдық драмалық көркем фильм. Басты рөлдерде Ричард Боэринжер, Майкл Гэмбон, Хелен Миррен және Алан Ховард ойнаған. Ұлыбритания мен Францияның халықаралық бірлесіп түсірген бұл фильмнің графиктік зорлық-зомбылығы мен жалаңаш сахналары, сондай-ақ оның әсем түсірілімі мен формализмі шыққан кезде көп назар аудартты.

Сюжет

Ағылшын бандиті Альберт Спика француз ашпозшысы Ричард Боарст басқаратын Le Hollandais жоғары класты мейрамханасын басып алды. Spica өзінің бандит тобымен бірге мейрамханада түнде пайда болады. Оның ақымақ мінез-құлқы қызметкерлермен және өз клиенттерімен жиі қақтығыстарға әкеледі, олардың қамқорлығын жоғалтады, бірақ ақшасын жоғалтпайды. Спайкаға еріп жүруге мәжбүр болған оның ұялшақ, бірақ сәнді әйелі Георгина, көп ұзамай мейрамхананың тыныш тұрақты қонағының назарына түседі: кітап дүкенінің иесі Майкл. Күйеуінің көз алдында, мейрамхана қызметкерлерінің көмегімен, Джорджина Майклмен қарым-қатынас жасайды. Ақырында, Спайка роман туралы біліп, Джорджинаны Майклдың кітап қоймасында жасырынуға мәжбүр етеді. Боарст Джорджинаға тамақты өзінің жас қызметкері Пуп арқылы жібереді, ол жұмыс кезінде ән шырқаған сопрано. Спайка кішкентай баланы азаптап, кітап дүкенінің орналасқан жерін баланың қолындағы кітапқа жазып береді. Спайканың адамдары Майклдың кітап дүкеніне шабуыл жасайды, ал Джорджина ауруханада балаға келіп жатыр. Олар Майклға кітаптардағы парақтарды күштеп жегіп өлтіреді. Георгина қайтып келгенде оның денесін табады. Ашу мен қайғыдан абыржыған ол Боарсттан Майклдың денесін пісіруді сұрайды, ол ақырында соған келіседі. Фильмде Spica-ның барлық адамдарға жасаған қателіктерімен бірге, Джорджина ақыры күйеуіне ресторанда қарсы шығып, оны Майклдың пісірілген денесін тамақтандыруға мәжбүр етеді. Спайка құлақ асады, құсықтайды. Георгина оны адам жегіш деп атағаннан кейін, оның басына оқ атып өлтіреді.

Актерлік құрам

Ричард Борингер - Ричард Боарст, "The Cook": "Le Hollandais" бас аспазы. Ол мейрамхананы өз бақылауына алған Альберт Спикаға наразылық білдіреді. Майкл Гэмбон - Альберт Спика, "Қорықшы": "Le Hollandais" мейрамханасының иесі, зорлық-зомбылыққа бейім гангстер, өзін гурман ретінде көрсетуге тырысады, бірақ оның қатыгез мінезі айналасындағылардың бәріне қиындық тудырады. Гельмен Миррен - Георгина Спика, "Жұбайы": Альберт Спиканың зорлық көрген, бірақ әдемі әйелі, одан қашып құтылуға әрекеттенген, бірақ сәтсіз аяқталған. Алан Говард - Майкл, "Ғашық": "Le Hollandais" мейрамханасында әр түні кітап оқып тамақтанатын білімді кітап дүкенінің иесі. Ол Джорджинамен өлімге қиын болатын махаббатқа беріледі. Тим Рот - Митчел, Спиканың бандасындағы ақылы кем қылмыскер. Сиаран Хиндс - Кори, Спиканың қыздарына қатыгездікпен қарауына қарсылық білдіргеннен кейін Спиканың бандасынан қуылған, ұзын шашты әйел сатушы. Гари Олсен - Спенглер, Спиканың бандасының қатыгез мүшесі. Эван Стюарт - Харрис, Спиканың бандасының одан да азырақ қатыгез мүшесі. Роджер Эштон Гриффитс - Турпин, Спиканың бандасындағы көзілдірік тағып жүретін есепші. Лиз Смит - Грейс, Спиканың анасы, ұйқылы және ұлындай жақсы тамақтанғанды ұнатпайды. Иан Дюри - Терри Фич, актерлік мансабында сирек кездесетін рөлде, қарсы гангстер. Диана Лэнгтон - Мей Фич, Терридің әйелі. Пол Расселл - Пуп, Майклдың кітап дүкенінде жасырынып отырған Георгина мен Майклға тамақ жеткізетін ас үйдің шала жас баласы. Ол ыдыс жуғанда ән салады. Эмер Гиллеспи - Патрисия, Коридің бақытсыз қыздарының бірі, Спикаға әйелінің махаббаты туралы айтады. Рон Кук - Мьюс, Спиканың бандасының мүшесі. Алекс Кингстон - Адель, мейрамханада қызыл көйлек киген қызметкер. Роджер Ллойд Пэк - Джефф, басқа гангстер және мейрамханаға келуші. Боб Гуди - Старки, Спиканың бандасының мүшесі.

Жазу

Питер Гринавей Джейкоб пьесасы "Ол жезөкше" оның сценарийі үшін басты қалып ретінде қызмет етті деді.

Музыка

Майкл Найманның музыкалық қойылымында 1985 жылғы "Мемориал" шығармасы ерекше орын алды.

Дизайн

Жан Пол Готье костюмдерді жасады. Италиялық аспаз Джорджо Локателли реквизит ретінде пайдаланылған тағамдарды дайындады. Ерекшелігі, кейіпкерлер фильмдегі әртүрлі орындарға көшкен сайын, олардың костюмдері сол орынға сай түстерге өзгереді. Ресторанның сырты көк, ас үй жасыл, қонақ бөлмесі қызыл, дәретханалар ақ, кітап сақтау орны қызғылт қоңыр/қоңыр. Гринвей бұл түстердің өзгеруі кейіпкерлердің әртүрлі әлемдерде қалай қозғалатынын және сол әлемдерде қалай өмір сүретінін көрсетеді деді.

Кассалық жинақ

Фильм 1989 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді және 1989 жылдың 13 қазанында Лондонда екі экранда шықты. Ол Лондонда 500 000 доллардан астам табыс әкелді. Париждегі тұңғыш аптасында 158 500 доллар жинады. Ұлыбританияда 640 213 фунт стерлинг табыс тапты. Miramax компаниясы фильм құқығын 500 000 долларға сатып алып, 1990 жылдың 6 сәуірінде Нью-Йоркте көрсетті. Бұл 1982 жылғы "Драфтсмен келісімшартынан" кейін Гринвейдің АҚШ-та толыққанды шығарылған тұңғыш фильмі болды. АҚШ-та ол 7,7 миллион доллар жинады. Фильм Metacritic-те 23 сыншының бағалауы бойынша 62 ұпай жинады, бұл "көбінесе жағымды пікірлерді" көрсетеді. Chicago Sun Times газетінің журналисі Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыз берді, фильмнің жаңағы шикі сезімі мен қатыгездікке толы қақтығысы Гринвейдің әдеттегі ойлы және интеллектуалды фильмдерінен ерекшеленетінін атап өтті.

Саундтрек

"The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover" – Майкл Найманның он екінші альбомы және Майкл Найман тобының тоғызыншы альбомы. Альбомға Найманның "Memorial" шығармасының алғашқы коммерциялық жазбасы енген. Саундтрек альбомына кірмеген музыка да бар: Майкл мен Жоржинаға арналған махаббат тақырыбы, "Drowning by Numbers" фильмінен алынған "Fish Beach", актриса және әнші Флавия Бриллидің ресторанда орындаған әні, немесе фильмнің ортасында пайда болатын "Memorial" шығармасының қос импульстік вариациясы. "Memorial" шығармасының өңделген нұсқалары фильм бойына кездеседі, толық он екі минуттық бөлімі соңғы сахна мен титрлерге сүйемелдейді, бірақ оның бір вариациясы осы фильм үшін арнайы жазылған.

Танымал мәдениетте

"Маймыл аралының қарғысы" ойынының 4-бөлімі "Бармен, ұрылар, оның тәтесі және оның жары" деп аталады.