Кіріспе

Америкалық Одақ армиясының генералы Фитц Джон Портер (31 тамыз 1822 – 21 мамыр 1901) (кейде ФитцДжон Портер немесе Фитц Джон Портер деп жазылады) – Америка Құрама Штаттары армиясының кәсіби офицері және Америка Азамат соғысы кезіндегі Одақ генералы. Ол Екінші Булл-Ран шайқасындағы өнерімен және одан кейінгі әскери трибуналдағы ісімен ең көп танымал. Портер Азамат соғысының басындағы шайқастарда жақсы қызмет еткенімен, оның әскери мансабы саяси қарсыластары ұйымдастырған даулы сот процесінен кейін қирады. Соғыстан кейін ол шамамен 25 жыл бойы өзінің абыройын қайта жаңартпаққа тырысты және, ақыры, армия тізіміне қайта қосылды.

Ерте өмір және білім

Портер 1822 жылғы 31 тамызда Нью-Гэмпшир штатының Портсмут қаласында капитан Джон Портер мен Элиза Чонси Кларктың ұлы болып дүниеге келді. Ол американдық теңіз қызметіндегі көрнекті отбасының мүшесі еді; оның туыстары Уильям Д. Портер, Дэвид Диксон Портер және Дэвид Г. Фаррагут болды. Портердің әкесі алкоголизмнен зардап шекті, сондықтан оны құрлықтағы қызметке ауыстырды. Әкесінің ауруына байланысты Портердің балалық шағы қырсыққа толы болды. Жас Портер әскери карьераны таңдады. Ол Филипс Эксетер академиясын бітіріп, 1845 жылы АҚШ Әскери академиясын (Вест-Пойнт) 41 курсанттың арасында сегізінші орынды алып аяқтады және 4-ші АҚШ артиллериясының екінші лейтенанты атағын алды.

Мансап

Портер 18 маусымда екінші лейтенант, ал 29 мамыр 1847 жылы бірінші лейтенант болып тағайындалды. Ол Мексика-Америка соғысында қызмет етті және 1847 жылдың 8 қыркүйегінде Молино-дель-Рей шайқасындағы батылдығы үшін капитан шеніне лайық деп тағайындалды. 13 қыркүйекте Шапультепекте жарақаттанды, соның салдарынан майор шеніне көтерілді.

Америка Азаматтық соғысы

Азамат соғысы басталғаннан кейін Портер штаб бастығы және Пенсильвания департаментінің генерал-адъютантының көмекшісі болды, бірақ ол көп ұзамай 1861 жылдың 14 мамырында 15-ші жаяу әскер полкінің полковнигіне тағайындалды. Генерал Джон А. Логан, Портердің кейінгі саяси қарсыласы, Портерді өзінің командирі Роберт Паттерсонды Джозеф Э. Джонстонның әскерін Шенноа аңғарынан қашуға және П. Г. Т. Борегардты күшейтуге көмектесуге итермелеген деп айыптады, осылайша Бірінші Булл-Ран шайқасының бағытын өзгертіп жіберді. Тамыз айында Портер еріктілердің бригадир генералы дәрежесіне көтерілді, бұл 17 мамырға дейін күшіне енді. Малверн төбесіндегі шайқаста Портер де маңызды рөл атқарды.

Қалайсызда көпірмен ұшу

Сонымен қатар, Портер есімді адам үшін есте қаларлық оқиға болды, ол тағайындалған маман – профессор Таддеус Лоусыз, ыстық ауа шарымен әуеден бақылау жасауды шешкенде. Ол тек бір ғана бекіту арқанымен көтерілген кезде, шар жыртылып, генерал Портер жау шебінің батысына қарай, тұтқынға түсу немесе қаза болу қаупімен итеріліп кетті. Әйгілі болғандай, қолайлы желдің өзгеруі және оның өзі газ клапандарын реттеуі Портерге Одақтың қатарларына оралып, қауіпсіз жерге қонуға мүмкіндік берді. Бұл ұятты жағдай болғанымен, генерал Портер жаудың қорғанысын бақылауды жоспарланғандай орындап, нәтижелерін жазды, бірақ шар бағдарламасы бір жылдан кейін таратылды. Оның түбектің үстіндегі табысты қызметі үшін 1862 жылдың 4 шілдесінде еріктілердің генерал-майорына дейін жоғарылатылды. Портер көп ұзамай Макклелланның корпусына қайтадан басшылық етті және оны Мэриленд науқаны арқылы жетектеді, онда корпус Антиетам шайқасында резервтік күш ретінде қызмет етті. Ол Макклелланға: «Есіңізде болсын, генерал, мен Республиканың соңғы армиясының соңғы резервінің қолбасшысымын» деген. Макклеллан оның айтқан кеңесін қабылдады және күштерін белсенді пайдаланғанда жеңіске жете алатын шайқасқа резервтерін салмай, қанағаттанды.

Әскери соттың

1862 жылғы 25 қарашада Портер тұтқындалып, Екінші Буль-Ран шайқасындағы іс-әрекеттері үшін әскери сотқа берілді. Осы кезде Макклеллан президент Авраам Линкольнмен қызметтен босатылып, өзінің шәкіртіне саяси қолдау көрсету мүмкіндігінен айырылды. Портердің абыройын жоғалтқан Макклелланмен байланысы және Поупты ашық сынауы әскери сотта оның кінәлі деп танылуының маңызды себептері болды. Портер 1863 жылғы 10 қаңтарда бағынбаушылық және қызметтік тәртіп бұзушылық жасады деп танылды және 1863 жылғы 21 қаңтарда армиядан шығарылды. Екінші Манасса шайқасын сипаттаған Эдвард Портер Александр, Портерді білген Конфедерация әскерлері оны өте жоғары бағалап, оның қызметтен босатылуын «өздерінің жеңісінің ең құнды нәтижесі» деп есептегенін жазды.