Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пруссия Корольдігінің ең жоғарғы рухты ордені
Highest order of chivalry in the Kingdom of Prussia
Қара бүркіт ордені (Hoher Orden vom Schwarzen Adler) Пруссия Корольдігінің ең жоғарғы рухты ордені болды. Орден 1701 жылдың 17 қаңтарында Бранденбург сайлаушысы Фридрих III (келесі күні Пруссия королі Фридрих I атанды) құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Нидерландыдағы эмиграцияда болған кезде, тақтан түскен император Вильгельм II орденмен өз отбасын марапаттауды жалғастырды. Ол екінші әйелін, Грейц ханшайымы Гермин Рейссті, Қара бүркіт орденінің ледиі етті.
The Order of the Black Eagle (Hoher Orden vom Schwarzen Adler) was the highest order of chivalry in the Kingdom of Prussia. The order was founded on 17 January 1701 by Elector Friedrich III of Brandenburg (who became Friedrich I, King in Prussia, the following day). In his Dutch exile after World War I, deposed Emperor Wilhelm II continued to award the order to his family. He made his second wife, Princess Hermine Reuss of Greiz, a Lady in the Order of the Black Eagle.
Шолу
Орденнің жарғылары 1701 жылғы 18 қаңтарда жарияланды және 1847 жылы қайта қарастырылды. Қара бүркіт орденінің мүшелерінің саны шектеулі болды және ол екі классқа бөлінді: билеуші үйлердің мүшелері (әрі қарай Гогенцоллерн үйінің мүшелері және басқа неміс және шетелдік үйлердің мүшелері) және капитуляр рыцарьлары. 1847 жылға дейін мүшелік тек ақсүйектермен шектелген, бірақ одан кейін ақсүйек емес капитуляр рыцарьлары ақсүйектік дәрежесіне (Adelsstand) көтерілді. Капитуляр рыцарьлары көбінесе жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер немесе әскери шенеуніктер болды. Қара бүркіт орденінің бір ғана классы болды, бірақ патшаның құқығымен «Жылбырмен» («mit der Kette») немесе «Жылбырсыз» («ohne Kette») табынуға болатын. Жарғы бойынша, орден мүшелері Қызыл Бүркіт орденінің Ұлы крестіне ие болды және мойнына байланған лентадан сол орденнің белгісін тақты. 1862 жылдан бастап, Пруссия патшалық үйінің мүшелері Қара Бүркіт орденімен марапатталғаннан кейін, Пруссияның 1-сыныпты Корольдік орденін де алды.
The statutes of the order were published on 18 January 1701, and revised in 1847. Membership in the Order of the Black Eagle was limited to a small number of knights, and was divided into two classes: members of reigning houses (further divided into members of the House of Hohenzollern and members of other houses, both German and foreign) and capitular knights. Before 1847, membership was limited to nobles, but after that date, capitular knights who were not nobles were raised to the nobility (Adelsstand). Capitular knights were generally high ranking government officials or military officers. The Order of the Black Eagle had only one class, but could also be awarded at the king's prerogative "with the Chain" ("mit der Kette") or without ("ohne Kette"). By statute, members of the order also held the Grand Cross of the Order of the Red Eagle, and wore the badge of that order from a ribbon around the neck. From 1862, members of the Prussian royal house, upon award of the Order of the Black Eagle, also received the Prussian Crown Order 1st Class.
Таңба
Орденнің белгісі – алтыннан жасалған мальтий кресі, көк эмальмен жабылып, алтын тәжбен безендірілген, крестің қабырғалары арасында алтын тәж киген қара бүркіттер бейнеленген. Алтын орталық медальонда Фридрих I-нің ("FR", Fredericus Rex) патшалық монограммасы салынған. Бұл белгі кең лентадан (немесе белбеуден) немесе мойын тағатын тізбектен ("желтеңгеден") тағылатын. Орденнің лентасы – қызғылт сары морейлі белбеу, сол иықтан оң жамбасқа дейін киіліп, белгі жамбасқа тірелетін. Белбеу түсі Оранж князінің қызы және Ұлы Сайлаушының бірінші әйелі Луиза Генриеттаның құрметіне таңдалған. Тізбек (Кетте) мойынға тағылып, иыққа түсіріліп, алдыңғы жағынан белгі ілгісімен асылынады; тізбекте 24 күрделі байланысқан элемент бар: қара бүркіт пен орденнің ұраны ("Suum Cuique" – сөзбе-сөз "Әркімге өздерінікі", бірақ мағынасы "Әркімге қабілетіне қарай") бейнеленген орталық медальон, крест пішіндес FR әріптерінің тізбегі, оның айналасында көк эмальды сақина және әр қиылысқан жерде тәждер. Орденнің жұлдызы – күмістен жасалған сегіз қырлы жұлдыз, зергердің дизайнына қарай тік немесе кесілген сәулелері бар. Орталық медальонда алтын түсті фонда қара бүркіт (сол тырнағында лавр гүлшоғыры, оң тырнағында скипетр ұстаған) бейнеленген, оның айналасында лавр гүлшоғыры мен орденнің ұраны жазылған ақ эмальды сақина орналасқан. Қара бүркіт орденінің басқосуларында және кейбір салтанатты шараларда рыцарьлар көк түсті ішкі жағы бар қызыл барқыт плащ киетін. Әр плащтың сол иығына орденнің үлкен жұлдызы тігілген. 1918 жылы орденнің мүшелерінің саны 118 болды – олардың 14-і Пруссия корольдік үйінің мүшелері, біреуі Хогенцоллерн князьдік үйінің мүшесі, 49-ы (олардың тоғызы Германиямен соғыста болған мемлекеттерден) басқа билеуші үйлердің мүшелері, ал 54-і (оның ішінде толық орнатылмаған 17-сі) корольдік емес немістер болды. Пруссия королінің қарауындағылар орденді алғанда (ол бір ғана дәрежеде берілетін) жұртына көтеріліп, мұрагерлік атақ алатын. Пруссия мемлекеттік анықтамаларынан Қара бүркіт орденінің (және жоғарыда айтылғандай, басқа пруссиялық ордендердің) корольдік отбасының барлық еркек мүшелеріне 10 жасқа толғанда берілгені анық; ал олар 18 жасқа толғанда орденнің тізбегін алатын. Орден пруссиялық патшайымдарға (кейіннен неміс императорларына) да берілді, бірақ корольдік отбасының басқа әйел мүшелері көбінесе Луиза орденін алатын.
The badge of the Order was a gold Maltese cross, enameled in blue, with gold crowned black eagles between the arms of the cross. The gold center medallion bore the royal monogram of Friedrich I ("FR", for Fredericus Rex). This badge was worn from either a broad ribbon (or sash) or a collar (or "chain"). The ribbon of the Order was an orange moiré sash worn from the left shoulder to the right hip, with the badge resting on the hip. The sash color was chosen in honor of Louise Henriette of Nassau, daughter of the Prince of Orange and first wife of the great elector. The collar or chain (Kette) was worn around the neck and resting upon the shoulders, with the badge suspended from the front center; the collar had 24 elaborate interlocking links: alternately a black eagle and a device featuring a center medallion with the motto of the Order (Suum Cuique—literally "To each his own," but idiomatically "To each according to his merits"), a series of FRs forming a cross pattern, a blue enameled ring around this, and crowns at each cross point. The star of the Order was a silver eight pointed star, with straight or faceted rays depending on the jeweler's design. The center medallion displayed a black eagle (which gripped a wreath of laurels in its left claws and a scepter in its right) on a golden background, surrounded by a white enamelled ring bearing a wreath of laurels and the motto of the Order. At meetings of the chapter of the Order of the Black Eagle and at certain ceremonies, the knights wore red velvet capes with blue linings. Embroidered on the left shoulder of each cape was a large star of the Order. In 1918, the knights of the order totalled 118 — 14 were members of the Prussian royal house, one was a member of the Princely House of Hohenzollern, 49 (of whom nine were from states then at war with Germany) were members of other reigning houses, and 54 (including 17 who had not yet been fully installed) were nonroyal Germans. Subjects of the Prussian King receiving the order, which was only given in one class, were promoted to the peerage and received a hereditary title. From the Prussian State Handbooks, it is clear that the Order of the Black Eagle (as well as, by statute, the other Prussian orders, as mentioned above) was conferred upon all male members of the royal family on their 10th birthdays; these men received the collar of the Order on their 18th birthdays. The Order was also conferred upon Prussian queens (and, later, German empresses), though other female members of the royal family usually received the Order of Louise instead.
Қазіргі қолданылуы
Қара бүркіт ордені қазіргі уақытта Германия әскери полициясының (Feldjäger) таңбасы ретінде қолданылады.
The Order of the Black Eagle is currently used as the emblem of the German Military Police (Feldjäger).