Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Киастолит (/k//aɪ/'/æ//s//t//ə/,/l//aɪ//t/ kyASStəlyte) – химиялық құрамы Al2SiO5 болатын минерал андалузиттің бір түрі. Ол графиттен тұратын ерекше крест тәрізді қара инклюзияларымен ерекшеленеді. Кресттің болуы осы минералды әшекей тасы ретінде қолдануға мүмкіндік берді. Киастолиттің үлгілері 16-шы ғасырдан бастап Еуропа бойынша Испаниядағы Сантьяго-де-Компостеладан (Компостеланың Әулие Джеймсі) қайтып келген паломниктер арқылы таралды, олар оны амулет немесе естелік ретінде сыйлады. Минералогия бойынша ескі кітаптарда киастолит lapis crucifer немесе lapis cruciatur, яғни крест тасы деген атпен кездеседі. Киастолиттің алғашқы суреті 1648 жылы жарық көрген Лаеттің "De Gemmis et Lapidibus" кітабында бейнеленген. Паломниктерге сатылған киастолит үлгілері Астуриядан келген, онда ол Боал аймағында ірі үлгілерде көптеп кездеседі. АҚШ-тың Калифорния штатындағы Джорджтаун маңындағы аудандарда метаморфтанған шөгінділерде графитке бай метаседименттерде андалузит пен киастолит кездеседі. Киастолит кристалдары мусковит, парагонит және маргарит қоспасымен псевдоморфты түрде өзгерген. Кальцийге бай маргарит, киастолиттегі графитке бай кресттер немесе жолақтар бойында қалыптасады. Минералогиялық тұрғыдан бұл маңызды, себебі барлық үш ақ мика фазасы тепе-теңдік құрамында болады. Киастолит кресінің қалыптасуына қатысты бірнеше теория бар, бірақ 1934 жылы Фрондель ұсынған ең қабылданған теория, андалузит кристалдарының жылдам өсетін бұрыштарында қоспалардың таңдамалы түрде жиналуын көрсетеді. Бұл қоспалардың концентрациясы (негізінен графиттен тұрады) артқан сайын, кристаллдың өсуі баяулайды. Бұл шоғырланған қоспа жиынтығы андалузит порфиробластының өсуімен сіңірілгенде қайта кіретін түзілім құрайды. Өсуді баяулату циклы содан кейін қайталанады, төрт сәулелі "қолдар" бойында графиттің қауырсын тәрізді өрнегін жасайды.
Chiastolite (/k//aɪ/'/æ//s//t//ə/,/l//aɪ//t/ kyASStəlyte) is a variety of the mineral andalusite with the chemical composition Al2SiO5. It is noted for distinctive cross shaped black inclusions of graphite. The presence of the cross caused this mineral be used as a gem. Chiastolite specimens were distributed throughout Europe from the 16th century, as an amulet or souvenir provided by the pilgrims returning from Santiago de Compostela (Saint James of Compostella), in Spain. In the old books of mineralogy, chiastolite appears it is cited with the name of lapis crucifer or lapis cruciatur, cross stone. The first figure of a chiastolite appears in Laet's book De Gemmis et Lapidibus, published in 1648. The chiastolite specimens sold to the pilgrims came from Asturias, where it is very abundant, in large specimens, in the area of Boal. In areas around Georgetown, California, US, metamorphosed sediments contained andalusite and chiastolite in a graphite rich metasediment. The chiastolite crystals have been pseudomorphically altered by a mixture of muscovite, paragonite and margarite. The calcium rich margarite tends to form along the graphite rich crosses or bands within the chiastolite. Mineralogically the occurrence is important because all three white mica phases are present in an equilibrium assemblage. There are several theories regarding the formation of the chiastolite cross, however the most widely accepted theory, proposed by Frondel in 1934, suggests that there is a selective attachment of impurities at the rapidly growing corners of andalusite crystals. As the concentration of these impurities (which consist primarily of graphite) increases, the growth of the crystal is slowed. This concentrated impurity deposit forms a re entrant as it is absorbed by the growth of the andalusite porphyroblast. The cycle of growth retardation growth then repeats itself, creating a featherlike pattern of graphite along four radiating "arms".