Кіріспе

Құс түрі

Оңтүстік казуар (Casuarius casuarius), сондай-ақ екі маусық казуар, австралиялық казуар немесе екі маусықты казуар деп те аталады, Индонезияда, Папуа Жаңа Гвинеяда және Солтүстік-Шығыс Австралияда таралған ірі, ұша алмайтын қара құс. Бұл – бүгінде тірі қалып отырған үш казуар түрінің бірі, шағын казуар мен солтүстік казуармен бірге. Бұл құс – тұқымдас құс, сондықтан эму, страустар, реялар және кивимен туыс. Австралиядағы популяциясы федералды және Квинсленд штатының заңнамасы бойынша жойылу қаупі төніп тұрған түр ретінде тіркелген.

Сипаттама

Оңтүстік казуардың қатаң, қылтанды қара қауырсыны, көгілдір беті және ұзын мойны бар, ал мойынның үстіңгі жағы мен жұмсақ еттері қызыл түсті, ал тамағынан төмен ілінген екі қызыл еттік өскіндері шамамен ... см ұзын. Басының үстінде ... см биіктіктегі мүйіз тәрізді қоңыр қап бар. Мұрынның түсі ... см-ден басталады. Қауырсындары жыныстық жағынан бірдей, бірақ аналықтары үстем және ірірек, қаптамасы ұзын, мұрны үлкен және жалаңаш бөліктері жарқырақ түсті. Жастардың қауырсыны бойлық жолақты қоңыр түсті болады. Бұл Азиядағы ең ірі құс (Араб страусының жойылғанынан бері) және Австралиядағы ең үлкен құс (ему сәл биік болса да).

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Оңтүстік казуар Индонезияда, Папуа-Жаңа Гвинеяда және Австралияның солтүстік-шығысында таралған. Ол негізінен тропикалық жаңбырлы ормандарда қоныстанады, бірақ жақын жердегі саванна ормандары мен мангр тоғайларын да пайдалана береді.

Өсіру

Оңтүстік казуар – көктемнің соңында немесе көктемде ғана жұптасатын жалғызбасты құс. Еркек жерде ұя салады. Оңтүстік казуарлар жұптасу маусымында күркіреп дауыс шығарады, ал қалған уақытта ыңғырасып, шулап тұрады. Балапандар еркекті шақыру үшін жиі-жиі қатты сыбызғымен және сайрап дауыс береді. Оңтүстік казуардан туындаған алғашқы құжатталған адам өлімі 1926 жылдың 6 сәуірінде тіркелген. Австралияда 16 жасар Филип МакКлин және оның 13 жасар інісі өздерінің жерінен оңтүстік казуарды кездестіріп, оны таяқтармен ұрып өлтіруге тырысты. Құс кіші баланы тепкенде, ол құлап қашып кетті, ал үлкен ағасы құсты ұрды. Содан кейін үлкен МакКлин аяғынан тайып, жерге құлап түсті. Жерде жатқанда казуар оның мойнына тепті, нәтижесінде 1,25 см (0,5 дюйм) теріс жара пайда болды, бұл оның мойын тамырын жарып жіберген болуы мүмкін. Бала жараларынан көп ұзамай қайтыс болды. Оңтүстік казуардың салдарынан тағы бір адам өлімі 2019 жылдың 12 сәуірінде Флорида штатында, АҚШ-та тіркелді. 75 жастағы, бұл жануарды өсірген құстың иесі, құлап түскеннен кейін тырнақтарымен өлтірілген. Адамдардың тамақтандыруы оңтүстік казуарларды адамдар тұратын аймақтарға жақындатуға ынталандырады, бұл көлік соқтығысуының қаупін арттырады – оңтүстік казуарлардың өлімінің басты себебі – және адамдармен кездесу мүмкіндігін ұлғайтады. Көптеген «агрессивті» құстар бұрын адамдардан тамақтанғандықтан мұндай мінез-құлық танытады. Өкінішке орай, бұл түрдің жаман беделі қоғамда шатасу мен қате ақпараттарға әкеледі, бұл осы ұялшақ құсты сақтау жөніндегі күш-жігерді қиындатады. 2017 жылғы Australian Birdlife журналындағы мақаласында Карл Брандт аборигендердің оңтүстік казуармен кездесуі бунип туралы мифтің пайда болуына себеп болған болуы мүмкін деп болжады.

Қорғау

Тіршілік ету ортасының жоғалуына (кейбіреулері орман шаруашылығы салдарынан), шектеулі ареалға және кейбір аймақтарда аң ауруға байланысты, Оңтүстік казуар 2018 жылы Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) тарапынан «Төменгі қызығушылық» санатында бағаланды. Басқа қауіптерге жұмыртқаларын жейтін жабайы жануарлар және көлік құралдарының астында қалу жатады. 2023 жылдың наурыз айында «Биологиялық консервация» журналында жарияланған зерттеуде авторлар EPBC заңы бойынша қорғалатын түрлерге жататын талаптарға енді сай келмейтін 23 түрді тізімдеді, олардың ішінде Оңтүстік казуар да бар. 2021 жылғы зерттеу көрсеткендей, кең аумақты қорғау түрлердің қалпына келуіне әкелді, ал заңнама бұрынғыдай жылдам мекендеу ортасының жоғалуын болдырмады. Бағалау себебі «Қазіргі кезде популяция тұрақталды немесе төмендеу қарқыны шекті деңгейден төмен» деп түсіндірілді. Чарльз Дарвин университетінің профессоры Джон Войнарски басқаратын команда 2000 және 2022 жылдардағы заң бойынша қорғалатын барлық түрлерді қарастырды. Оңтүстік казуарлар әлемнің әртүрлі елдерінде, соның ішінде АҚШ-тың Флорида штатындағы Юлидегі Уайт-Ок консервациясында өсірілді.