Кіріспе

Ино округінің аңғары, Калифорния, АҚШ.

Еурека аңғары Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-батысындағы Калифорния штатының шығысындағы Ино округінде орналасқан. Оның ұзындығы шамамен 28 миль (45 км), ал ені 10 мильге (16 км) дейін жетеді. Биіктігі 2870 футтан (875 м) басталып 8456 футқа (2577 м) дейін көтеріледі. Аңғардың оңтүстік бөлігі қазір Өлім аңғары ұлттық паркінің құрамына кіреді. Өлім аңғарының өзі оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Солтүстік жағында Діп Спрингс аңғары, Фиш-Лейк аңғары және Уайт-Маунтин таулары жатыр. Шығыс жағынан Өткен мүмкіндік жотасы аңғардың түбінен 5500 футтан (1676 м) биікке көтеріледі. Батысында Саллин таулары, ал оңтүстік-батысында Саллин аңғары орналасқан. Еурека аңғары – Бассейн және Жота аймағының көптеген төмен жатқан бөліктері сияқты грабен болып табылады. Жақсартылған қиыршық тас жол аңғардан өтеді, Биг Пайн елді мекенін Өлім аңғарының солтүстік Грейпвайн бөлімімен байланыстырады. 10 мильдік қиыршық тас жол аңғардың оңтүстік жағына қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Солтүстік-батысқа қарай Солдат асуы, солтүстік-шығысқа қарай Жылқы ұрысы асуы және оңтүстікке қарай Дедеккера каньоны арқылы аңғардан басқа бағыттарға да жолдар бар. Аңғардың екі ерекше белгісі бар. Оның пішіні желдің бағытын өзгертіп, оңтүстік жағында құм жиналуына себеп болады, нәтижесінде бірегей Еурека құмдығы пайда болады. Құмдықтың шығысындағы Өткен мүмкіндік жотасы тік жартастарға жақын 3500 футтан (1067 м) биікке көтеріледі, түрлі-түсті тау жыныстарын көрсетеді.

Құмдық құмдар

Еврика алқабының құм төбелері Еврика алқабының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Шамамен 1,5 км² ғана аумақты алып жатқан құм төбелері айналасындағы аңғардың түбінен 680 футқа (207 м) дейін көтеріліп, Солтүстік Америкадағы ең биік құм төбелерінің біріне айналдырады. Еврика алқабы – солтүстік-батысқа қарай бағытталған және шығысында Ласт Ченс тауларымен, батысында Салин тауларымен қоршалған алап және таулы аймақ. Еврика құм төбелері алқаптың оңтүстік-шығыс ұшында орналасқан және Ласт Ченс тауларына параллель, солтүстік-оңтүстік бағытта созылады. USGS зерттеу картасына сәйкес, айналасындағы тау жоталарында Миссисип және Кембрий кезеңдеріне жататын тау жыныстары кездеседі, ал алқап түбіндегі беттік шөгінділер негізінен Квартерлік кезеңге жататын аллювийден тұрады. Олар сонымен қатар әлемдегі сирек кездесетін, шамамен қырық құм төбелерінің бірі болып саналады. Еврика алқабындағы қиыршық тас жол арқылы (Біг Пайннан Өлім аңғарының Грейпвайн бөліміне дейін созылатын жолмен байланысқан) құм төбелері 1994 жылы кеңейтілген кезде Өлім аңғары ұлттық паркінің құрамына кірді. Құм төбелерінде жаяу жүруге рұқсат беріледі, бірақ көлік құралдарына тыйым салынған. Құм төбелерінің солтүстік жағында қарапайым кемпинг орналасқан. Өлім аңғарында, Stovepipe Wells маңында да құм төбелері бар. Еврика құм төбелері Мохаве шөліндегі Келсо құм төбелерімен ұқсас аймақтық ерекшеліктерді бөліседі.

Морфология

Эврика құмдары күрделі сызықтық құмның мысалы болып табылады – негізгі қырлысы статикалық сызықтық құм, бірақ сызықтық құмға орналасқан белсенді жұлдыз тәрізді құм қалыптары бар. Сызықтық құмның жотасының қарама-қарсы беттерінде кезекпен сырғанау беттері кездеседі. Бұл құмның екі жағының да бірдей еңіске ие екенін және желдің аңғардың солтүстік және оңтүстік жақтарынан соққан болуы мүмкін екенін білдіреді. Жұлдыз тәрізді құмдардың орталық жотасынан радиалды түрде таралатын "қолдары" бар, олар жел бағыты өзгерер кезде бағыттарын өзгертеді. Эврика құмдарының өткені және қалыптасуы туралы көп мәлімет жоқ. Құмның көзі белгісіз, бірақ кейбір ғалымдар оның аңғардың солтүстік жағындағы ежелгі көлден пайда болғанын айтады.

Баяу өсіп келе жатқан

Еврика құмдарының ерекше дауыстық сипаттамасы құм түйіршіктерінің салыстырмалы қозғалысынан туындайды. Бұл дыбыс аңғырық, гул, барабан соғысымен салыстырылады, ал Еврика жағдайында – алысқа кеткен ұшақ қозғалтқышының шуына ұқсайды. Көптеген зерттеушілердің пікірінше, құм түйіршігінің орташа мөлшері 300 мкм-ден кіші болуы керек, жақсы сұрыпталған, шаң-тозаңсыз, құрғақ және төмен ылғалдылықта, бос жатқан және әрбір құм түйіршігі дөңгелек және тегіс болуы тиіс. Дауыс құм беткейінен құмның көшкіні түскенде, құм түйіршіктерін қоздырғанда пайда болады. Бұл түйіршіктер арасындағы үйкеліс естілетін дыбыс шығаратын акустикалық ауа толқынын жасайды.

Экология

Еврика құмдықтарында бірнеше ерекше (және қорғалған) өсімдік түрлері өсіп жатыр. Еврика құмдық шөбі (Swallenia alexandrae), Еврика кешкі персикасы (Oenothera californica eurekensis) және жылтыр локовед (Astragalus lentiginosus micans) тек осы аймақта ғана кездеседі. Құмдықтарға келгендер осы құмдардың дауысынан басқа да ерекшеліктерін байқай алады. Жаңбыр жауғанда құмда әртүрлі көздерді, сондай-ақ осы құмдықтардың қалыптасу және қайта қалыптасу процесін көрсететін күрделі эолдық үлгілерді көруге болады, ал осы көздер мен процестердің бәрі әлі толыққанды түсіндірілмеген.