Кіріспе
Хартум университеті (U of K) (جامعة الخرطوم) – Суданның Хартум қаласында орналасқан мемлекеттік университет. Бұл Судандағы ең ірі және ең көне университет. UofK 1902 жылы Гордон ескерткіш колледжі ретінде негіделді және Судан тәуелсіздік алған 1956 жылы құрылды. Осы күннен бастап Хартум университеті Судан мен Африкадағы жетекші университет және жоғары деңгейдегі академиялық мекеме ретінде танылды. Онда бірнеше институттар, академиялық бөлімдер мен ғылыми-зерттеу орталықтары бар, оның ішінде Мицетома зерттеу орталығы, Соба университеттік ауруханасы, Саад Абуалила ауруханасы, доктор Салма диализ орталығы, Эндемиялық аурулар институты, Жануарларды экспорттауды зерттеу және дамыту институты, Африка және Азия зерттеулері институты, профессор Абдалла ЭльТайеб атындағы араб тілі институты, Даму зерттеулері және ғылыми-зерттеу институты, Материалдар және нанотехнологиялар зерттеу орталығы және U of K баспасы бар. Судан кітапханасы, университет кітапханасының бөлігі, Суданның ұлттық кітапханасы қызметін атқарады. Бұл университет сөз бостандығымен де ерекшеленеді, және әділетсіз үкіметтерді құлатуға бағытталған көптеген төңкерістер осыдан бастау алды.
The University of Khartoum (U of K) (جامعة الخرطوم) is a public university located in Khartoum, Sudan. It is the largest and oldest university in Sudan. UofK was founded as Gordon Memorial College in 1902 and established in 1956 when Sudan gained independence. Since that date, the University of Khartoum has been recognized as a top university and a high ranked academic institution in Sudan and Africa. It features several institutes, academic units and research centers including Mycetoma Research Center, Soba University Hospital, Saad Abualila Hospital, Dr. Salma Dialysis centre, Institute of Endemic Diseases, Institute for Studies and Promotion of Animal Exports, Institute of African and Asian Studies, Institute of Prof. Abdalla ElTayeb for Arabic Language, Development Studies and Research Institute, The Materials and Nanotechnology Research Center and U of K publishing house. The Sudan Library, a section of the university's library, serves as the national library of Sudan. It is also characterized by freedom of expression, and a number of revolutions have ignited from it to bring down unjust governments.
Тарих
1898 жылы Ұлыбритания Суданда кондоминиумдық келісім аясында үстемдікке ие болғаннан кейін Лорд Китченер Хартум қоршауында қаза тапқан Хартумдық Гордонның есімін мәңгі есте сақтау үшін колледж құруды ұсынды. Колледжді салуға қажетті 100 000 фунт стерлинг сомасы алты апта ішінде жиналды және 1902 жылы Гордон есімдігімен колледж ашылды. Колледж бастапқыда үш мектептен – өнеркәсіптік мектеп, екі жоғары бастауыш мектеп және шағын мұғалімдер даярлау орталығынан тұрды. 1906 жылға қарай колледж инженер-оқытушыларды, жер зерттеушілерді және бастауыш сынып мұғалімдерін даярлау бағдарламаларын ұсынды. 1905 жылы америкалық-британдық фармацевтикалық кәсіпкер және археолог сэр Генри Велкомның қаржылық көмегімен бактериологиялық талдауға арналған алғашқы жабдықталған зертхана ашылды. Колледжге әскери мектеп те қарасты. 1924 жылы колледжді толыққанды орта білім беру мекемесіне айналдыру туралы шешім қабылданды. Колледж бағдарламаларына шариғат, инженерлік және геодезиялық зерттеулер, білім беру (мұғалімдерді даярлау), кеңсе жұмысы, есеп және ғылым кірді. Бастауыш және әскери мектептер таратылды. Сол жылы Судандағы алғашқы медициналық мектеп – Китченер медицина мектебі де құрылды. Келесі мектептердің құрылған күні: 1936 жыл – Заң мектебі, 1938 жыл – Ауыл шаруашылығы және ветеринария мектебі, 1939 жыл – Ғылым және инженерлік, 1940 жыл – Өнер. Судан 1956 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін жаңа Парламент Хартум университеті колледжіне университет мәртебесін беру туралы заң қабылдады. 1956 жылдың 24 шілдесінде ресми түрде Хартум университеті болып қайта аталды. Еңбек еткен көрнекті бау-бақша ғылымының маманы Джон Пилкингтон Хадсон 1961-1963 жылдары қонақ профессор болып жұмыс істеді және бау-бақша кафедрасын құрды. 1984 жылдың 5 сәуірінде үкімет университеттің барлық факультеттерін жабу туралы шешім қабылдады. Университет 1 тамызда толыққанды қайта ашылды. 1989 жылғы әскери төңкерістен кейін студенттердің демократиялық митингілерге белсенді қатысуына байланысты университет бірнеше рет жабылды. 2023 жылдың сәуір айында астана маңындағы қақтығыстар кезінде кем дегенде бір студент қаза тауып, бірнешеуі оқтан жарақат алды. Университет бірнеше күнге жабылып, кампуста қалып, көмек күтіп отырған ондаған адамды эвакуациялауға көмектесуге ұмтылды. Сол студент кейін кампуста жерленді.
Студенттік ұйым
Университетте 23 факультет, мектеп және аспирантуралық зерттеу институтында 16 800 бакалавр студенті білім алады. Жылдық қабылдау саны 3500 студентті құрайды, олардың 55% әйелдер. 6000 магистрант (магистратура дипломдары, ғылым магистрі және философия докторы) бар. Онда 850 оқытушы, 20 ғылыми қызметкер және 500 оқытушының көмекшісі жұмыс істейді.
Қабылдау
Бакалавриатқа қабылдау саясатын Суданның жоғары білім беру кеңесі реттейді. Ол оқушылардың ұлттық еңбегіне (судандықтар және судандық емес) және орта мектеп аттестатын тапсырған кеңеске байланысты кірудің ең төменгі талаптарын белгілейді. Магистратура және докторантураға қабылдау талаптары университеттің қабылдау веб-сайтында жарияланған. Хартум университетінің студенттері семинарларға, лекцияларға, пікірсайыстарға, форумдардағы белсенділікке, кітап клубтарына және саяси партияларға қатысады. Спорттық шараларға университеттер арасындағы және Судан жоғары оқу орындары арасындағы чемпионаттар кіреді.
Қоғамдық және экологиялық денсаулық факультеті
Хартум университетінің қоғамдық және қоршаған орта денсаулығы факультетіне келесі кафедралар кіреді: (Тамақ гигиенасы және қауіпсіздігі, денсаулық сақтау, эпидемиология, қоршаған орта денсаулығы және қоршаған ортаны зерттеу). Колледж төрт жыл ішінде қоғамдық және қоршаған орта денсаулығы бакалавры дәрежесін береді. Бес жыл ішінде қоғамдық және қоршаған орта денсаулығы бакалаврының құрметті дипломын (Honors) тағайындайды. Алты мамандықтардың бірінде қоғамдық және қоршаған орта денсаулығы магистрі дәрежесі беріледі (Халық денсаулығы, Тамақ гигиенасы және қауіпсіздігі, Денсаулық сақтау, Білім беру, Эпидемиология, Қоршаған орта денсаулығы, Медициналық энтомология).
Микробиология бөлімі
Бұл FMLS-тің ең ірі бөлімдерінің бірі, және ол мына пәндерді қамтиды: Медициналық бактериология, Медициналық вирусология, Медициналық микология, Иммунология.
Гематология және иммуногематология бөлімдері
Қанға, оның құрамдас бөліктеріне және анемия, қатерлі ісік сияқты қанмен байланысты ауруларға, сондай-ақ қан құюға қатысты барлық мәселелерді қарастырады.
Паразитология және медициналық энтомология бөлімі
Малярия, шистосомалар сияқты патогенді паразиттер мен ауру тарататын жәндіктер туралы білім береді.
Химиялық патология бөлімі
Дене химиясының барлық аспектілерімен айналысады, оның ішінде аурулар, гормоналды тепе-теңдік, ферменттер, іздік элементтер және токсикология салдарынан денедегі химиялық өзгерістер де қарастырылады, бірақ олармен ғана шектелмейді.
Гистопатология және цитология бөлімі
Организмдегі жасушалар мен тіндердің құрамын, сондай-ақ созылмалы аурулар салдарынан олардың құрамындағы өзгерістерді анықтауға бағытталған. Кафедра бөлімдері: Цитопатология, Гистотехника, Иммуногистохимия, Цитогенетика, Молекулалық патология, Жасушалық патология.
Стоматология факультеті
Стоматология факультеті 1971 жылы Медицина факультеті құрамындағы мектеп ретінде құрылды. Суданда стоматологиялық білім беруді алғаш рет ұйымдастырған оқу орны болды. 1992 жылы жеке факультет деңгейіне көтерілді. Қазіргі таңда факультетте 60-қа жуық білікті оқытушы мен қызметкер және BDS бакалаврлік бағдарламасы бойынша 600 студент, 90 аспирант, сондай-ақ 90 стоматолог-техник оқып жатыр.
MFDRCSI сынақтары орталығы
2011 жылдың соңына қарай Стоматология факультеті Ирландия Корольдік хирургтар колледжінің Стоматология факультеті мүшесі дипломының емтихандарын қабылдау бойынша Африкадағы жалғыз орталыққа айналды (NNJ). 1-бөлім емтиханы жылына екі рет, ал 2-бөлім емтиханы жылына бір рет өткізіледі. Бұған дейін өткен барлық емтихандарда факультеттің түлектері жоғары нәтижелер көрсетті.
Хартум университетінің стоматология студенттерінің қауымдастығы (ADSUK)
Стоматология факультетінің студенттері көптеген қызметтерін іске асыруға мүмкіндік беретін бірлестікке мүше. Олар Халықаралық стоматология студенттері қауымдастығының (IADS) құрамына кіреді. 2006 жылы АДСУК Хартум қаласында IADS-тың ең сәтті конференцияларының бірін өткізді. АДСУК ұйымдастырған бағдарламалардың ішіндегі бірі – "Денсаулық сапары", онда студенттер мен қызметкерлер шалқары ауылдарға барып, қатардағы азаматтарға тіс емдеу қызметтерін көрсетіп, оларды денсаулық сауаттылығы мәселелерінде оқытады және біраз уақыт сол жерде тұрады.
Кітапханалар
Хартум университетінің кітапханасы, "Негізгі кітапхана" деп белгілі, Судан және Африкадағы университеттер арасындағы ең ірі және ең көне кітапханалардың бірі болып табылады. Кітапхана ғимараты Хартум университетінің тарихи және ерекше мұрасын көрсетеді. Негізгі кітапханадан өзге, әрбір факультет пен институтта шағын кітапханалар, сондай-ақ аспиранттарға арналған Алтегани Алмахи кітапханасы мен Судан кітапханасы да бар.
Ақпараттық технологиялар
Хартум университетінде ақпараттық технологиялар және коммуникациялар орталығы бар, ол университеттің АТК инфрақұрылымын дамытуға және басқаруға жауапты. Университеттің барлық кампустары арнайы жоғары жылдамдықты байланыс желілерімен (оптикалық талшықтар) қосылған; Wi-Fi көптеген кампустарды қамтиды және университет веб-сайтында электрондық тіркеу жүргізіледі. АТК орталығынан басқа, Математика ғылымдары факультетінде Ақпараттық технологиялар зерттеу бөлімі бар, ол Суданда ашық кодты бағдарламалық жасақтаманы дамыту және насихаттаумен айналысады.
Вице-канцлерлер
Судан тәуелсіздік алғаннан бері, Хартум университетінің вице-канцлері лауазымына жоғары білікті судандықтар тағайындалды. Алғашқысы – доктор Наср әл-Хаг Али, оныншысы – профессор Мүддатир Тингари, ал ең белгілісі – профессор Эльназир Дафалла.
Атақты түлектер
Хартум университеті Суданның көптеген жетекшілерін тәрбиелеуде және олардың біліктілігін арттыруда маңызды рөл атқарады.
Ғылым, техника және медицина
Эльфати А. Б. Эльтахир: MIT гидрология және су ресурстары профессоры. Дауд Мұстафа Халид: Неврология профессоры. Мансур Али Хасеб: Суданның тұңғыш профессоры және Хартум университетінің медицина факультетінің тұңғыш деканы. Сулафа Халид Мохамед Али: Судандағы балалар кардиологиясының негізін қалаушы. Аббашар Хусейн: Неврология профессоры. Мұстафа Абдулла Мохамед Салих: Балалар неврологиясы профессоры.