Жаңа Зеландияда жасалған "Trekka" көлігінің тарихы
Trekka
Жаңа Зеландияда 1966-72 ж. жасалған Trekka – Škoda Octavia негізіндегі ауыл шаруашылық көлігі. Бірінші және жалғыз ұзақ өндірілген жергілікті автокөлік.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Trekka – 1966 және 1972 жылдар аралығында Жаңа Зеландияда чех Škoda Octavia негізінде құрастырылған жеңіл шаруалық көлік. Ол ұзақ мерзімге коммерциялық өндіріске түскен, Жаңа Зеландияда жобаланып, өндірілген жалғыз көлік болып табылады.
The Trekka was a light utility vehicle built on the basis of the Czech Škoda Octavia, manufactured in New Zealand between 1966 and 1972. It is the only vehicle designed and manufactured in New Zealand to have entered commercial production for an extended period.
Даму
Шкода Октавия қозғалтқышына, күш беріліс жүйесіне және жеке шассиге негізделген ауыл шаруашылығына арналған көлік құралын жасау идеясы Филип Эндрюске келді, ол Motor Lines көлік құрастыру компаниясын әкесінен мұра еткен. Motor Lines компаниясын Ноэль Тернер сатып алғанда, Эндрюс оны мұндай көліктің нарықтағы әлеуетіне көндіре алды. Сол кезде Жаңа Зеландияда ауыл шаруашылығы көліктеріне тарифтер салынбаған және олардың сатуға болатын санына мемлекеттік шектеу қойылмаған. Тернер Кавераудағы инженерлік компанияның британдық Брэдфорд қозғалтқышына негізделген шағын көлік прототипін жасағанын білді. Каверау инженерлік компаниясын басқарған Питер Рисбридж прототипті Оклендтегі Motor Lines компаниясына алып кетуге рұқсат берді, оны өз компаниясымен бірлесіп дамытуды күткен. Бірақ, мәліметтерге сәйкес, Motor Lines компаниясы одан "Шкода" қуатымен жұмыс ілейтін Trekka көлігін жасап шығарды және Рисбриджге ешқандай төлем жасалмады. 1966 жылдан бастап Motor Lines компаниясының менеджері Колин Френчтің басқаруымен Trekka жобасы артқы дөңгелекті Škoda Octavia күш беріліс жүйесін пайдалана отырып, қолмен жасалған екі прототиппен басталды. Бұл қозғалтқыш коммунистік Чехословакиядан әкелінген, 1221 куб см, төрт цилиндрлі болған. Trekka сырттан Land Rover-ге ұқсаған, бірақ жолдан тыс өту қабілеті әлдеқайда шектеулі болды және фургон мен пикап нұсқаларында шығарылды.
The idea for an agricultural utility vehicle based on the Škoda Octavia engine, drive train and separate chassis came from Philip Andrews, who had taken over the Motor Lines vehicle assembly company from his father. When Motor Lines was taken over by Noel Turner, Andrews was able to convince him of the market potential of such a vehicle. At that time in New Zealand agricultural vehicles attracted no tariffs and there was no government limit on the number of such vehicles that could be sold. Turner discovered that a prototype of a small utility vehicle had been made by an engineering company in Kawerau using an engine based on a British Bradford. Peter Risbridge, who ran the Kawerau engineering company, allowed the prototype to be taken to Motor Lines in Auckland, expecting it to be developed in joint venture with his company. Instead, according to reference, Motor Lines developed and produced the Skoda powered Trekka from it with no payment whatever being made to Risbridge. Overseen by Colin French, manager of Motor Lines from 1966, the Trekka project began with two hand built prototypes using the rear wheel drive Škoda Octavia powertrain, which was imported from communist Czechoslovakia and featured a 1,221 cc, four cylinder engine. The Trekka superficially resembled a Land Rover but with far more limited off road capability and was produced in both van and ute formats.
Өндіріс
Trekka 1966 жылғы 2 желтоқсанда ауыл шаруашылығы көлігі ретінде ұсынылды, бірақ ол ауылдық тұрғындардың да, қалалық саудагерлердің де арасында танымал болды. 1967 жылы алғашқы Trekkalar Жаңа Зеландияда сатылды, ол кезде Motor Lines Motor Holdings компаниясына айналған еді. Сатылған алғашқы модель – "2 10", оның бағасы Morris 1100-ден әлдеқайда арзан, бар болғаны 899 фунт стерлинг тұрды. Барлық 2 10 модельдері жасыл түспен боялған, канвас шатыры бар және жалғыз опция ретінде сүйрегішпен жабдықталған. Бастапқыда Trekka күніне алты данадан, қолмен пішінделген болат панельдермен өндірілді. Панельдерді қалыптастыруды Окленд қаласындағы газон шабу машиналарын өндіретін H J Ryans компаниясына тапсырғаннан кейін өндіріс көлемі артты. Бірінші жылы 708 дана сатылып, 1968 жылдың қаңтарына қарай 1000-шы машина жасалды. 1972 жылы өндіріс тоқтатылғанда, шамамен 2500 данасы жасалған болатын. Тұтынушылардың ауа райынан қорғалған жабық кабинаға деген сұранысын ақ фибергласстық (талшықты шыныдан) шатыр қанағаттандырды, оның өндірісі тағы бір Окленд компаниясына тапсырылды. Кейінгі модельдерде орындықтары да жақсартылды. Стандартты Škoda дифференциалының фермаларда және құрылыс алаңдарында жиі кездесетін сылғақ жағдайларға төтеп бере алмайтыны тез анықталды. Сондықтан Ray Stone Trekka үшін шектеулі сырғақ дифференциалын (limited slip differential) жасады, ол бұрын жарыс машиналарын үшін мұндай құрылғыларды жасаған тәжірибесі бар еді.
The Trekka was launched on 2 December 1966 as an agricultural vehicle although it eventually became popular with both rural buyers and urban tradesmen. The first Trekkas were sold in New Zealand in 1967, by which time Motor Lines had become Motor Holdings. The first model sold was the "2 10", which cost less than a Morris 1100 at just £899. The 2 10s were all painted green with canvas tops and were offered with a tow bar as the only option. Initially, the Trekka was produced at a rate of six vehicles a day with hand formed steel panels. Production output increased after the panel forming was contracted out to H J Ryans, an Auckland manufacturer of lawn mowers. 708 Trekkas were sold in its first year of production and by January 1968 the 1,000th had been manufactured. When production ceased in 1972, some 2,500 had been built. Buyer demand for a more weather proof top was answered by a white fibreglass canopy, whose manufacture was outsourced to another Auckland company. These later models were also fitted with improved seats. The inability of the standard Škoda differential to cope with the frequently slippery conditions on farms and construction sites quickly became obvious. A limited slip differential was therefore developed for the Trekka by Ray Stone, who had previously developed such units for racing cars.
Экспорт
Motor Holdings 1968 жылы экспорттық нарықтарды іздеуді бастады, алғашқы экспортталған Trekkas Фиджиге жөнелтілді. Келесі айларда Тынық мұхитының басқа да арал мемлекеттері бірнеше Trekkas көліктерін импорттады. Чехословакиядағы Motokov (Škoda холдинг тобы) Австралияда Škoda негізіндегі көлік құралын жасауды жоспарлағаны белгілі болған соң, Австралияға экспорттау мәселесі шұғыл сипат алды. Австралия және Жаңа Зеландия үкіметтері жылына 720 Trekkas көлігін Австралияда салықсыз сатуға келісім жасады, егер Жаңа Зеландия Жаңа Зеландияда сатылатын Holden көліктеріне тең көлемде қосымша лицензиялар берсе. Австралиялық сатып алушылар Trekkas көлігіне қызығушылық танытпады, себебі сол елде арзандығы аса маңызды емес еді, ал жергілікті өндірушілерден – Holden, Ford және Chrysler – берілетін мықтырақ және қуаттырақ баламалар оңай қолжетімді болды. Австралияда 100-ден аз Trekkas сатылды. 1969 жылдың шілдесінде, Вьетнам соғысының қызу шағында, бес Trekkas RNZAF Bristol Freighters көліктерімен Оңтүстік Вьетнамға жеткізілді. Олар Жаңа Зеландия хирургиялық тобы басқаратын азаматтық ауруханада қосалқы көліктер ретінде, кейде жедел жәрдем машинасы ретінде пайдаланылды. Күшті жаңбырлар мен нашар жолдар көліктердің бұзылуына әкеп соқты. Trekkas қара нарықтағы ұрыларға тартымсыз болды, олар көбірек таралған және берік Land Rover мен Jeep көліктерін артық көрді. 1969 жылы бір Trekkas көлігі Детройттегі General Motors компаниясына экспортталды, оның мақсаты мен нәтижесі әлі белгісіз. 1971 жылы Индонезияға CKD Trekkas көліктерін экспорттау басталды, олар онда құрастырылды. 1970 жылдары Trekkas Латын Америкасы мен Кариб аймағына экспортталды. Гаитиде Trekkas көліктері "Tap-tap" ретінде пайдаланылды.
Motor Holdings began to look for export markets in 1968, with the first Trekkas exported going to Fiji. In subsequent months, other Pacific island states imported some Trekkas. Exports to Australia became a matter of urgency when it became known that Motokov in Czechoslovakia (holding group of Škoda) planned to build a Škoda based vehicle in Australia. The Australia and New Zealand governments agreed that up to 720 Trekkas a year could be sold in Australia free of duty, provided New Zealand issued an equal number of extra licences for Holden vehicles to be sold in New Zealand. Australian buyers did not take to the Trekka, cheapness being less of a prerequisite in that country and more robust and powerful alternatives being readily available from local manufacturers, Holden, Ford and Chrysler. Fewer than 100 Trekkas were eventually sold in Australia. In July 1969, at the height of the American War in Vietnam, five Trekkas were flown into South Vietnam in RNZAF Bristol Freighters. These served as runabouts and sometimes as ambulances with a civilian hospital run by a New Zealand surgical team. Heavy rains and poor roads led to breakdowns. The Trekka was unattractive to black market thieves, who preferred the more ubiquitous and tougher Land Rover and Jeep. A single Trekka was exported to General Motors in Detroit in 1969, the purpose and outcome of which is unknown. Exports of CKD Trekkas to Indonesia began in 1971 for assembly there. Trekkas were exported to Latin America and Caribbean in 1970s. Trekkas were used as Tap taps in Haiti.
Нарықтық тартымдылық
Жаңа Зеландияда сол кездегі мемлекеттік реттеу жаңа автомобиль сатып алуды қиындатты, себебі импорт саны шектелген, тарифтер жоғары және жалдауға алынған кезде қажетті депозит мөлшері жоғары болды. Trekka 80% жаңазеландиялық компоненттерден құралған және "ауыл шаруашылық көлігі" ретінде сатылғандықтан, оның қолжетімділігіне ешқандай шектеулер қойылмады (өндірушінің мүмкіндіктерінен басқа), ол салыстырмалы түрде арзан болды және басқа көлік түрлеріне қарағанда кішірек депозитпен сатып алуға болатын. Оны жергілікті билік органдары мен кәсіпкерлер көптеп сатып алды. Trekka төмен сапалы өндірісі мен қарапайым дизайнына қарамастан, сәттілікке жеткені үшін есімдерде қалды. Кемшіліктеріне қарамастан, ол жасалған мақсатына көбінесе сай келді. Импорт шектеулері жеңілдетілгеннен және Жаңа Зеландияның экономикалық жағдайы жақсарғаннан кейін, шектеулі өндірістің экономикалық тиімсіздігі оның коммерциялық құлдырауына әкелді. Соңында, Skoda қозғалтқышымен жабдықталған артқы жетектегі көлік ауыл шаруашылығы және құрылыс салаларының өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қанағаттандыра алмады. Trekka қазір Жаңа Зеландияның 1960 жылдардағы "Кивилердің кез келген нәрсені істей алатыны" деген рухын бейнелейтін бір символына айналды. Ол Жаңа Зеландия мен Австралия автомобиль коллекционерлерінің коллекцияларындағы қызығушылық тудыратын зат ретінде сақталған.
In New Zealand at that time, government regulation made it very difficult to purchase a new car because of restricted import numbers, high tariffs and high deposit requirements for hire purchase. Because the Trekka was 80% New Zealand sourced and sold as an "agricultural vehicle", there were no restrictions on its availability (apart from manufacturer capacity), it was relatively inexpensive and could be bought with a lower deposit than other vehicle types. It was bought in large numbers by local authorities and trades people. The Trekka is remembered for the unlikely success of its low quality manufacturing and simple design. Despite its flaws, it generally suited the purpose for which it was made. Once import restrictions were eased and as the economic situation in New Zealand improved, the marginal economics of limited production led to its commercial demise. Ultimately, a Skoda powered two wheel drive utility vehicle could no longer meet the needs of increasingly affluent rural and construction sectors. The Trekka has since become something of a New Zealand icon representing the "Kiwi can do" attitude of the 1960s. It survives as a curiosity in the collections of New Zealand and Australian vehicle collectors.