Глен Маркут: Австралияның әйгілі сәулетшісі

Кіріспе

Австралиялық сәулетші Гленн Маркус Мюркатт (25 шілде 1936 жылы туған) – австралиялық сәулетші және 1992 жылғы Алвар Аалто медалінің, 2002 жылғы Прицкер сәулет сыйлығының, 2009 жылғы Америка Сәулетшілер Институтының алтын медалінің және 2021 жылғы Praemium Imperiale сыйлығының иегері. Гленн Мюркатт жеке тәжірибелі маман ретінде жұмыс істейді, штаттық қызметкерлері жоқ, тек Австралияда ғана құрылыс саласында жұмыс істейді және жобаларын таңдауда өте қатаң. Престижді Прицкер сыйлығын алған жалғыз австралиялық ретінде, ол Австралияның ең танымал сәулетшісі деп жиі айтылады.

Өмір

Мюркатт 1936 жылғы 25 шілдеде Лондонда австралиялық ата-аналар отбасында дүниеге келді. Өмірінің алғашқы бес жылын Папуа-Жаңа Гвинеяның Моробе провинциясында өткізді, онда ол алғаш рет жергілікті архитектурамен танысты. 1941 жылы ата-анасымен бірге Сиднейге көшкеннен кейін, ол Мэнли Бойз'с Лицейінде білім алды және Сидней техникалық колледжінде архитектураны оқыды, оны 1961 жылы тәмамлады. Мюркатттің алғашқы жұмыс тәжірибесі Невилл Грузман, Кен Вулли, Сидней Анчер және Брайс Мортлок сияқты әртүрлі архитекторлармен жұмыс істеумен байланысты болды, бұл оны табиғатпен байланысқа бағытталған органикалық архитектура стилімен таныстырды. 1969 жылы Мюркатт Сиднейдің Мосман ауданында жеке практикасын құрды. Мюркатт жеке кәсіппен айналысады, Австралияның барлық аймақтарында тұрғын үйлер мен мекемелерді жобалайды. Ол елден тыс жерде жұмыс істемесе де, ірі фирма басқармаса да, оның жұмысы бүкіл әлемге әсер етеді, әсіресе Мюркатт бастаушы және тәжірибелі архитекторлар үшін шеберлік сабақтарын өткізгендіктен. Прицкер жюриінің айтуынша: "Атақты тұлғаларға құмар заманда, үлкен штаттары мен кең ауқымды жарнамалық қолдауы бар "жұлдыз архитекторларымыздың" жарқырауы басы қабақтан орын алады. Мұның толық қарсылығы ретінде Мюркатт әлемнің екінші жағындағы бір адамдық кеңседе жұмыс істейді, бірақ әр жобаға өзінің ең жақсысын беруге ниетті болғандықтан клиенттердің үлкен тізімі бар. Ол - қоршаған ортаға және жергілікті ерекшеліктерге деген сезімталдығын ашық, шыншыл және жарнамасыз өнер туындыларына айналдыра алатын инновациялық архитектуралық шебер". 2009 жылы Мюркатт Америка Архитекторлар Институтының алтын медалін жеңіп алды. Мюркатт қазіргі уақытта UNSW Құрылыс ортасы факультетінде профессор ретінде архитектуралық зерттеулер бойынша дәріс береді және оқытады. Мюркатттің соңғы жобаларының бірі - Мельбурн маңындағы Ньюпортта орналасқан Австралия Ислам орталығы мешіті. 2016 жылы мешіт танымал режиссер Кэтрин Хантердің "Гленн Мюркатт: Орынның рухы" атты құжатты фильмінің орталық тақырыбы болды. Фильм Мюркатттің керемет заманауи дизайнының қабылдануын, оның танымал тұрғын үй тапсырыстарының оқиғаларын, қатысушылармен сұхбаттарды және оның өмірінің терең біографиясын көрсетеді. Хантер Мюркатт туралы былай деді: "Ол бар күшін салады, өзіне көмектесе алмайды. Ол тоқтаусыз, күшті тұлға. Тұрақтылық туралы әңгімелеудің алдында Гленн осы қағидаларды іс жүзінде қолданып келді". Гленн Мюркатттың соңғы аяқталған жобасы - композитор Жорж Ленцпен бірлескен Кобар дыбыс шіркеуі, Кобар, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы жаңа тұрақты дыбыс инсталляциясы. Ол 2022 жылдың 2 сәуірінде ресми түрде ашылды. Фиона Лоури салған Мюркатттың портреті 2022 жылғы Арчибальд сыйлығының финалисі болды. Мюркатттың ұлы Николас (1964–2011) де архитектурамен айналысқан.

Murcutt was born on 25 July 1936 in London to Australian parents. He spent the first five years of his life in the Morobe Province of Papua New Guinea, where he first encountered vernacular architecture. After moving to Sydney with his parents in 1941, he was educated at Manly Boys' High School and studied architecture at the Sydney Technical College, from which he graduated in 1961. Murcutt's early work experience was with various architects, such as Neville Gruzman, Ken Woolley, Sydney Ancher and Bryce Mortlock, which exposed him to their style of organic architecture focussing on relationships to nature. By 1969, Murcutt established his own practice in the Sydney suburb of Mosman. Murcutt works as a sole practitioner, producing residential and institutional work all over Australia. Although he does not work outside the country or run a large firm, his work has a worldwide influence, especially since Murcutt teaches master classes for beginning and established architects. In the words of the Pritzker jury: "In an age obsessed with celebrity, the glitz of our 'starchitects', backed by large staffs and copious public relations support, dominates the headlines. As a total contrast, Murcutt works in a one person office on the other side of the world yet has a waiting list of clients, so intent is he to give each project his personal best. He is an innovative architectural technician who is capable of turning his sensitivity to the environment and to locality into forthright, totally honest, non showy works of art." In 2009 Murcutt won the American Institute of Architects Gold Medal. Murcutt currently lectures and teaches architectural studies as a professor at the UNSW Faculty of Built Environment. One of Murcutt's most recent projects is a mosque, the Australian Islamic Centre, in the Melbourne suburb of Newport. In 2016, the mosque became the focus of a critically acclaimed documentary, “Glenn Murcutt: Spirit of Place”, by renowned filmmaker Catherine Hunter. The film documents the growing acceptance of Murcutt’s strikingly contemporary design, weaving into the narrative the stories of his famous domestic commissions, interviews with those involved, and an intimate biography of his life. Hunter has said about Murcutt: "He gives everything, he can’t help himself. He’s unstoppable, he’s this force. Long before we started talking about things such as sustainability, Glenn was practicing those things." Glenn Murcutt's latest completed project is a new permanent sound installation space, the Cobar Sound Chapel in Cobar NSW, together with composer Georges Lentz. It was officially opened on April 2, 2022. A portrait of Murcutt by Fiona Lowry was a finalist in the 2022 Archibald Prize. Murcutt's son Nicholas (1964–2011) was also a practicing architect.