Кіріспе

Халық ғасыры – 20 ғасырды зерттейтін теледокументалдық серия. Ол Біріккен Корольдіктегі BBC және АҚШ-тағы PBS мүшесі WGBH Бостонның бірлескен өндірісі болды. Сериал алғаш рет 1995, 1996 және 1997 жылдарғы телесезондығында BBC арнасында көрсетілді, содан кейін 1998 жылы АҚШ және әлемнің басқа елдерінде көрсетілді.

Негізгі идея

Бір сағаттық 26 эпизод 20-ғасырды қалыптастырған әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени қозғалыстарды зерттеді. Бұл сериал тарихты ұлы тұлғалардың іс-қимылдары арқылы баяндайтын деректі фильмдерден ерекшеленеді; «Халық ғасыры» ғасырды қарапайым адамдардың көзқарасынан қарастырады. Сұхбат бергендердің көпшілігі – ХХ ғасырдағы түрлі оқиғалардың куәгері болған, сол кезеңдегі өзгерістер мен құлшыныстардың өмірлеріне қалай әсер еткенін жеке баяндаған қарапайым ерлер мен әйелдер. Британдық нұсқасын Шон Барретт пен Вероника Хайкс, ал американдық нұсқасын актерлер Джон Форсайт пен Альфре Вудард түсіндірді. «Халық ғасыры» BBC және WGBH бірлесімен, атқарушы продюсерлер Питер Пагнамента және Зви Дор Нер, продюсер Дэвид Эспар қатысуымен жасалды. Бастапқы титрлер ғасырға қатысты әртүрлі суреттерді көрсетеді, оларға Збигнев Прейснердің музыкалық тақырыбы қосады. Бұл деректі фильм, басқа жүлделермен қатар, Халықаралық Эмми сыйлығына ие болды.

Халықаралық нұсқалар

People's Century ағылшын тілінде сөйлейтін бірнеше елде, соның ішінде Норвегияда (норвегиялық теледидарда қалыпты жаймен субтитрлермен) көрсетілді. Германияда сериал ағылшын тіліндегі атауымен VOX телеарнасында апта сайынғы 4-6 сағаттық DCTP Nachtclub бағдарламасында, әр жолы бірнеше бөлім көрсетілді, бұл арнаның Spiegel TV деректі фильмдер бағдарламасының Der Spiegel журналымен бірлескен жобасы болды. Неміс тіліне дубляжданған нұсқасы Швейцарияда Chronik des 20. Jahrhunderts деген атпен VHS жинағы ретінде шығарылды. Неміс тіліндегі дубляж сондай-ақ Австрия және Швейцария теледидарында көрсетілді.

1-ші маусым (1995)

Эпизодтың атауы Жыл Ақпарат Ұлыбритания Тарату күні АҚШ Тарату күні 1 Үміт дәуірі 1900 ХХ ғасырдың басында әлем тұрақты және сенімді болды, бірақ теңсіздік басым еді. 1900 жылғы Париж көрмесі бейбіт заманның оптимизмін, байлықтың өсуін және адамдардың электр энергиясы сияқты жаңа технологияларға сенімін көрсетеді. Америка Құрама Штаттары әлемдегі ең қуатты елге айналды, Еуропадан келген көптеген иммигранттардың бағыты. Көптеген елдерде міндетті білім берудің нәтижесінде сауатты халық жаңа идеялармен, демалыспен және газеттер арқылы тұтынушылықпен танысты. Кәсіподақтар күшейіп, үкіметтерді жұмысшылардың еңбек жағдайларын қорғауға мәжбүрледі, ал суфражистер әйелдерге дауыс беру құқығын талап етті. Қытай мен Ресейде революциялар саяси тәртіпті шайқалтады. Еуропалық империялар әлемге үстемдік етуді жалғастырды, бірақ Үндістанда және Оңтүстік Африкада наразылық белгілері пайда болды, ал 1905 жылы Жапонияның Ресейге қарсы жеңісі ақтардың басымдығына сенуге күмән келтірді. Еуропада ұлтшылдық күшейді, нәтижесінде 1914 жылы континент соғысқа ұшырады. 13 қыркүйек 1995 19 сәуір 1998 2 Қанды дала (Ұлыбритания: 1914) (АҚШ: 1916) Ұлы соғыста бұрын-соңды болмағандай үлкен әскерлер мен қауіпті қару-жарақтар қолданылып, Еуропаға беспрецедент өлтіру мен қырғынды әкелді. Соммадағы қанды шайқас және Верден шайқасы Батыс майданындағы тұйықталуды бұза алмады, сарбаздар соғыстың өсіп келе жатқан құрбандықтарына, нашар өмірлік жағдайларға және прогресс жоқтығына наразы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың үгіт-насихат жұмыстары алғаш рет 1916 жылы басталды. 1917 жылы Октябрь революциясы Ресейді соғыстан шығарғанына қарамастан, АҚШ-тың соғысқа кіруімен блокадаланған Германияның жағдайы нашарлады және ақырында соғыс бітімге келді. Осы соғыстың психологиялық жаралары болашақта халықты соғысқа баруға және басшыларына сенуге әлсіз қылды. Кіріспе сахнада соғыстың басында әскерлерді жұмылдыру көрсетілген, олар заманауи соғыстың құрылыс күшін мүлдем бағаламады. Сұхбаттасушылар арасында Карл фон Клемм, Эдвард Смут және Сесил Льюис бар. 20 қыркүйек 1995 19 сәуір 1998 3 Қызыл ту 1917 Қазан революциясы жаңа марксистік-лениндік қоғамды құрды, ол Совет Одағына айналды. Феодалдық қанаушылықтан азат етілген, мемлекет тарапынан денсаулық сақтау және білім берумен қамтамасыз етілген халқының революциялық ынтасы жаңа елін дамыту мен жаңғыртуға бағытталды. Бірақ Владимир Лениннің қайтысынан кейін Иосиф Сталин темір қолмен билік етті – оның шаруа қожалықтарын ұжымдастыруға тырысуы Украинадағы ашаршылыққа және кулактарды жаппай жоюға әкелді. Сталиннің параноясы мен қатыгездігі күшейді, миллиондаған совет азаматтарының өліміне немесе Сібірге айдалуына себепші болды. Кіріспе сахнада 1917 жылғы революцияға дейінгі оқиғалар түсіндіріледі. Сұхбаттасушылар арасында Анна Ларина мен Борис Ефимов бар. 27 қыркүйек 1995 20 сәуір 1998 4 Жоғалған бейбітшілік 1919 Бірінші дүниежүзілік соғыстың ауыр салдары Еуропаны одан әрі қақтығыстарға дайындықтан айырды, бірақ екі онжылдық ішінде әлем қайта қарулану мен милитаризмге оралды. Париж бейбітшілік конференциясы өзін-өзі анықтау принципін енгізді, бұл бұрынғы Орталық державалардан Чехословакия, Польша және Югославияның құрылуына әкелді. Халықаралық дауларды ашық ортада шешуге көмектесу үшін Ұлттар Лигасы құрылды, бірақ ол күшті қолдау алмады және Италияның Эфиопияны жаулап алуына жол бермеуде әлсіз екені дәлелденді. Қарусыздануға жұртшылықтың талабына қарамастан, «Батыс майданындағы тыныштық» және Бірінші дүниежүзілік соғыстың басқа да еске салғыштарынан туындаған, аздаған елдер қандай да бір маңызды қадамдар жасады. Франция мен Ұлыбританияның ауыр соғыс өтемақыларын талап етуі Германияның экономикалық күйреуіне әкелді, бірақ Версаль келісімінің осы және басқа да күтпеген салдары Адольф Гитлердің пайда болуына себепкер болды. Германия көрші елдерді өзіне сіңіре бастағанда, Еуропаның қалған бөлігі жұмылдырылды, ал пацифизмнің моральдық пайдалылығы күмән тудырды. Кіріспе сахнада Атыс тоқтату күні көрсетілген. Сұхбаттасушылар арасында Лорд Сопер бар. 4 қазан 1995 8 маусым 1998 5 Спорттық қызу 1930 Бұрын әуесқойлықпен айналысқан спорт, жұртшылықтың қызығушылық пен бірегейлікке деген қажеттілігін қанағаттандыру үшін үлкен және бәсекеге толы болды. Қоғамдар сүйікті спорттық клубтарымен бірігіп, бүкіл елдер өздерінің ұлттық командаларын қарсыластарына қарсы қолдайды. 1908 жылғы Олимпиададан бастап елдер өздерінің спортшыларының жетістіктерімен ұлттық мақтаныштарын арттыра бастады. Футбол, теннис, бокс және бейсбол миллиондаған жанкүйерлерді тартады және олар кең аудитория үшін үлкен коммерциялық табысқа айналды. Нацистік Германия 1936 жылғы Берлин Олимпиадасын және Джо Луис пен Макс Шмелинг арасындағы жекпе-жектерді үгіт-насихат мақсатында пайдалануға тырысты, нәтижесі әртүрлі болды. Кіріспе сахнада 1930 жылғы FIFA Әлем чемпионаты көрсетілген, оны Уругвай қарсыласы Аргентинадан жеңіп алды. Сұхбаттасушылар арасында Эдди Фатч, Роберт Митчелл, Хелен Стивенс және Фриц Шилген бар. 11 қазан 1995 21 сәуір 1998 6 Жеңіліс сызығы (1924: Ұлыбритания) (1926: АҚШ) Генри Форд Тейлорлық жүйені, еңбек бөлінісін және конвейерді автомобильдерді өндіру үшін пайдаланды, ал АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Италия, Совет Одағы және басқа елдердегі басқа да салалар оның үлгісін қабылдады. Осы өнімділік артықшылықтары американдық жұмысшыларға жоғары жалақы мен қолжетімді тұтыну тауарларын беруге мүмкіндік берді. Бірақ жұмысшылар конвейердің физикалық қиындықтары мен бөтендігіне наразы болды (Modern Times, Brave New World және À nous la liberté фильмдерінде көрсетілген). Ұлы депрессия жұмысшылардың келіссөздік күшін әлсіретті, бірақ 1930 және 1940 жылдардағы бірқатар ереуілдерден кейін кәсіподақтар жеңіске жетті, Франциядағы Матиньон келісімдері сияқты құралдар жұмысшылардың құқықтарын нығайту үшін құрылды. 18 қазан 1995 25 мамыр 1998 7 Ұлы қашқындау 1927 Кино адамдарды олардың әдеттегі жалықтырғыш өмірінен қашуға шақырып, оларды шабыттандырады және әсер етеді. 1920 жылдары Голливуд гүлденді, ал екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның фильмдері еуропалық экрандарды басып алды, Американың тартымды бейнесін әкелді. Киноның моральға тигізетін әсеріне қатысты алаңдаушылықтар туындағаннан кейін цензура енгізілді. Бірақ Батыста теледидар киноның болашағын қысқартты. Осы эпизодта көрсетілген клиптер үнсіз фильмдерден (Salome, Raja Harishchandra, Cinderella, Son of the Sheik, Sherlock Jr. және Dr. Jekyll and Mr. Hyde), мюзиклдерден (Achut Kanya, Sing As We Go, Flying Down to Rio, The Stars Shine, On the Town, Chandralekha және Mother India), үгіт-насихат фильмдерінен (Earth, The Sea Hawk, Know Your Enemy: Japan, The Fall of Berlin және Luciano Serra pilota) және аллегориялық хабарламалары бар фильмдерден (Les Visiteurs du Soir, Ladri di biciclette және Meet Mr. Lucifer) алынған. Кіріспе сахнада көрермендер алғашқы дыбысты фильмді, The Jazz Singer көріп отыр. 25 қазан 1995 21 сәуір 1998 8 Аштық шебі 1929 1929 жылы гүржілдеген екі онжылдықтың экономикалық өркендеуі кенеттен тоқтады және одан кейін Ұлы депрессия басталды. Кейінгі жылдары 13 миллион жұмыссыз американдық әскері көңілсіз күйде қалды. Кірістер мен сауда төмендегенде, дағдарыс Чилидің нитрат және мыс кеніштеріндегі Жарроу кеме құрылысшыларына тарады. Зардап шеккен елдерде нарық экономикасының себептерінен туындаған проблеманы шешу үшін ұсынылған шешімдерге мұқият назар аударатын аудитория бар, бірақ Швеция әлеуметтік мемлекет құру арқылы жаңа тәсілді қабылдады. Президент Гувер Вашингтондағы наразы жұмыссыз ветерандардың үлкен тобы – Бонус армиясына қарсы шара қолданып, оның саяси құлдырауына себеп болды. Оның орнына келген президент Рузвельт амбициялық қоғамдық жұмыс бағдарламаларын бастау арқылы мәселені шешуге тырысты, бұл экономиканы жандандыруға көмектесті. Ұлыбритания экономикасы 1930 жылдардың соңында Германиядан туындаған қауіпке қарсы Әскери-теңіз күштерін құру қажеттілігінің арқасында дағдарыстан шықты. Аштық шебінің бірі – адамдар енді үкіметтен нарыққа араласу үшін шаралар қабылдауды талап етеді. Ашылу сахнасында...

2-маусымы (1996)

Эпизодтың атауы Жыл Ақпарат Ұлыбританияда эфир күні АҚШ-та эфир күні 11 Батыл жаңа әлем 1945 Гитлерге қарсы одақтас болғанына қарамастан, Совет Одағы мен Батыс арасында келіспеушіліктер мен бәсекелестік көп ұзамай басталып, Суық соғысқа алып келеді. Кеңес Одағы Шығыс Еуропаға жоспарлы экономикасы бар марионеттік режимдерді орнатып, Черчилльді "Темір перде" туралы сөз сөйлеуге итермелейді. Екі жақ та бірін-біріне сенімсіздікпен қарап, өздерінің идеалдарын насихаттау үшін үгіт-насихатты пайдаланады. 1949 жылы Маккартизм және Мосинидегі советтік төңкеріс имитациясы АҚШ-тың атом бомбасын алғаннан кейін және Қытайда коммунизмнің жеңісінен кейін коммунизмге қатысты алаңдаушылығын көрсетеді. Берлин блокадасы, Корея соғысы және 1956 жылғы Венгрия төңкерісі қақтығыс ошақтарына айналады, бірақ екі жақ та ақырында бейбіт өмір сүруге сеніп, ықпал ету аймақтарын бөлісуге келіседі. Кеңес блогы Батыс идеяларының ықпалынан және олардың жоғары тұрмыс деңгейінен сақтанып, 1962 жылы Берлин қабырғасын тұрғызу арқылы Батыспен арадағы шекараны нығайтады. Кіріспе сахнада 1945 жылы Германияда кеңес және батыс күштерінің кездескен кездегі достық қарым-қатынасы көрсетіледі. Сұхбаттасушылар: Мэнни Фрид және Гейл Халверсон. 15 қыркүйек 1996 29 маусым 1998 12 Гүлдену дәуірі 1948 Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропа шаршап, кедейленді. АҚШ Маршалл жоспарын іске асырып, Батыс Еуропаны қайта құруға кіріседі, бұл жомарттық пен коммунизмді тежеу мақсатымен жасалған қадам еді. Еуропалықтар күмәндік білдіргеніне қарамастан, көбінесе ризашылық білдіреді. Тракторлар азық-түлік өндірісін арттырады, ал американдық оқыту мен қолдау Еуропаның ауыр өнеркәсібін дамытуға көмектеседі. Өнімді өнеркәсіптік секторлар АҚШ-қа 1950 және 1960 жылдары теңдесі жоқ тұрмыс деңгейін қамтамасыз етеді, автомобильдер, супермаркеттер және Левитаун сияқты жаңалықтар тұрмысты өзгертеді. Еуропалық менеджерлер АҚШ-тың өндіріс әдістерін қабылдайды, ал Еуропа өз тұтыну тауарларын өндіріп, экспорттауға көшеді. Жұмыс күшінің жетіспеуі әйелдер мен көшіп келушілердің жұмысқа орналасуына әкеледі. Батыс 1970 жылдардағы энергетикалық дағдарысқа дейін жоғары жалақы мен төмен жұмыссыздық деңгейін сақтайды. Алғашқы сахнада 1947 жылғы Рождество қарсаңында АҚШ арқылы саяхаттап, Еуропаға көмек жинаған "Достық пойыз" көрсетіледі. 22 қыркүйек 1996 14 маусым 1999 13 Азаттық қазір 1947 Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропалық державалар Африкадағы отарларын тастауға мәжбүр болады, бірақ көп жағдайда жаңа тәуелсіз елдер кедейлікке, азаматтық соғысқа және деспотиялық режимдерге ұшырайды. Үндістанның тәуелсіздігі Африкадан келген, әлемді аралап көрген соғыс ардагерлерінің ұрпағын өз елдері үшін үлкен автономияны іздеуге шабыс тандырады. Еуропалықтар алғашқыда өздерінің өркендеуіне ықпал ететін отарларын беруге асықпайды, бірақ Азия 1950 жылдары отарсыздандырылады. Британдықтар Голд-Костқа (қазіргі Гана) реформалар енгізеді, бұл Кваме Нкрума басшылығымен тәуелсіздікке жол ашады және Африканың қалған бөлігіне үлгі болады. Кенияның тәуелсіздік жолы қансыз болмайды, британдықтар аз санды ақ халықты қорғау үшін Мау Маумен күреседі. Франция мен Португалия өздерінің отарларын сақтап қалу үшін күш көрсетеді. Үш жыл ішінде Африканың 25 мемлекеті отарлаушылардан тәуелсіздік алады, бірақ тайпалық алауыздықтар, сыбайлас жемқорлық, білікті жұмыс күшінің жетіспеуі және ішкі қақтығыстар осы елдерді құлдырауға әкеледі. Алғашқы сахнада Үндістанның тәуелсіздікке қарайтын жолы көрсетіледі. Сұхбаттасқандар: Комла Гбедема және Э. Т. Менса. 29 қыркүйек 1996 6 шілде 1998 14 Жарылыс 1945 Ядролық қарулар әлемді бұрынғыдан да қауіпті етеді. 1945 жылы Хиросима мен Нагасакидің атом бомбаларымен жойылғаны Екінші дүниежүзілік соғысты аяқтағаны үшін мақталады, бірақ радиацияның ұзақ мерзімді әсерлері жылдардан кейін анықталады. АҚШ-пен теңдікті қамтамасыз ету үшін Сталин ғалымдарын жұмысқа орналастырады және төрт жылдан кейін Кеңес Одағы өзінің алғашқы ядролық бомбасын сынап, екі үлкен держава арасында қарулану жарысын бастайды, онда өзара жойылмау доктринасы арқылы бейбітшілік сақталады. Үкіметтер азаматтық қорғаныс шаралары арқылы азаматтарын қорғауға кіріседі. Ядролық қаруды жоюға шақыратын халықтық қозғалыстар 1950 жылдардың соңында күшейеді, ал қымбат қарулану жарысы 1980 жылдары тоқтатылады. Ядролық энергия экономикалық өсімді және технологиялық жетістіктерді қолдайды, бірақ 1986 жылғы Чернобыль апаты, сондай-ақ Юта мен Бикини атоллындағы ядролық сынақтардың салдары халықты ядролық ғылымға сенімсіздікке итермелейді. Алғашқы сахнада АҚШ-тағы Нью-Мексикода әлемдегі алғашқы ядролық сынақ дайындалып, жүзеге асырылады. 6 қазан 1996 15 маусым 1999 15 Азияның көтерілуі 1951 Жинақтылық, қажырлы еңбек және тәртіп арқасында Жапония, кейіннен Оңтүстік Корея экономикалық кереметтерге жетеді, бұл бұрынғы соғыс зардаптарына ұшыраған және кедейленген халқына өсім, өркендеу және сенімділік әкеледі. Жапонияда Корея соғысы өндірісті серпіліске жібереді, ал өсім батыстың технологияларын және өндіріс әдістерін пайдаланатын экспортқа бағытталған өнеркәсіптер арқылы жалғасады, сондай-ақ өз елінің жақсартуына адал, жоғары білімді жұмыс күшімен көмектеседі. 1960 жылдары президент Пак Чун Хи Оңтүстік Кореяның керемет экономикалық дамуын басқаруда Жапонияның экономикалық саясатын үлкен дәрежеде ұстанды, бірақ наразылық пен еңбек қозғалыстарына қатысты әлдеқайда қатал болды. Екі елдің халқы өздерінің күш-жігерінің жемісі ретінде тұтыну тауарларына ие болады, соның салдарынан олардың жеке көзқарастары өзгереді. Алғашқы сахнада АҚШ-тың Жапониядағы оккупациясының аяқталуы көрсетіледі. 13 қазан 1996 16 маусым 1999 16 Сыртқы әдемілік 1957 Зорлықсыз және тікелей әдістер арқылы адамдар Оңтүстік Африкада және АҚШ-тың бірнеше штаттарында сегрегацияға қарсы күреске шығады. АҚШ-та президент Эйзенхауэр федералдық әскерді Литтл-Рок интеграциялық дағдарысы кезінде афроамерикалық студенттердің Конституциялық құқықтарын қорғау үшін пайдаланады. Бұл әрекет азаматтық құқық қозғалысын Джим Кроу заңдарына қарсы одан әрі күресуге, отыру акцияларына, Азаттық сапарларына, Вашингтонға шеруге және Сельмадан Монтгомериге шеруге батылдырады. Оңтүстік Африкада 1948 жылдан бастап ақ үстемдік апартеид, паспорт заңдары, топтық аймақтар заңы және басқа да шаралар арқылы күшпен сақталады, сондай-ақ наразылыққа заңдық жолдармен шағымдануға рұхсат берілмейді. Шарпевиль мен Советодағы оқиғалар африкалықтардың наразылығын тікелей әрекетке итермелейді, үкіметті ANC-мен келіссөздер жүргізуге, Нельсон Манделаны босатуға және 1994 жылы Оңтүстік Африкадағы алғашқы демократиялық сайлауды өткізуге мәжбүрлейді. 20 қазан 1996 17 маусым 1999 17 Қауіпті планета 1959 Тұтынудың өсуі табиғатқа зор зиян келтіреді. Минамата мен Лав-Каналдағы уытты ластану, сондай-ақ Торрей Каньон мен Амоко Кадиз мұнайлы апаттары халықтың планетаның осалдығына қатысты хабардар болуына ықпал етеді, бұл Рейчел Карсон және Пол Эрлих сияқты ғалымдардың ықпалымен жүзеге асты. 1970 жылы өткен Жер күнінен кейін үкіметтер ластануды азайту үшін қатаң шаралар қабылдайды, мысалы Стокгольм конференциясы және АҚШ-тағы Таза ауа заңы сияқты шаралар. Greenpeace, Chipko және басқа да ұйымдар қорғаушылық қозғалыстың жетекшілеріне айналады. 1980 жылдары жаһандық жылыну және қышқыл жаңбыр сияқты жаңа проблемалар пайда болады, сондай-ақ өндіріс орындарының үлкендеуі Бопал және Чернобыль сияқты апаттарды одан да қауіпті етеді. Жаңа дамып келе жатқан елдерден де қысым көрсетілді. Сұхбаттасқандар: Лоис Гиббс және Роберт Хантер. 27 қазан 1996 15 маусым 1999 18 Кескіннің күші 1963 Үкіметтер, жарнама берушілер және революционерлер теледидардың кең аудиторияға әсерлі хабарламаларды жылдам жеткізу қабілетін пайдалануға тырысады. Теледидар адамдарға королева Елизаветаның тәж кию рәсімін, 1960 жылғы АҚШ президенттік сайлауын, Айға қонғанды, Мюнхен Олимпиадасын, Тяньаньмэнь алаңындағы қырғынды, Румыния революциясын 1989 жылы және Персия шығанағы соғысын тікелей көруге мүмкіндік береді. Жарнама, білім беру бағдарламалары және Рамаяна, Даллас сияқты сериалдар...

Үшінші маусым (1997)

Эпизодтың атауы Жыл Ақпарат Ұлыбритания Тарату күні АҚШ Тарату күні 19 Ұзақ өмір сүру (1952: Ұлыбритания) (1954: АҚШ) Медициналық жетістіктер адамдарға ұзақ және сау өмір сүруге мүмкіндік береді. Пенициллин Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде адам өмірін құтқару үшін уақытында әзірленеді. Соғыстан кейін ұлттық денсаулық сақтау мекемелері құрылды, ұлттық және халықаралық күш-жігер тиф, туберкулез және полиомиелит сияқты жұқпалы ауруларға қарсы емдеуге бағытталды. Дамушы елдердің апаты – ақсабақ та жойылады. Жұқпалы аурулардан болатын өлім-жітім азайып, халық саны артып келе жатқан дамушы елдерде, жоғары туу көрсеткіші бар Қытай мен Үндістан отбасылық жоспарлауды насихаттау шараларын қолданады. Холера су арқылы таралатын аурулардың алдын алу үшін жеткілікті санитарлық жағдайлары жоқ елдерде қауіпке айналады. ЖИТС Африка мен басқа да жерлерде таралуда, ал басқа аурулардан айырмашылығы, оны емдеу мүмкін емес. 1990 жылдары дамушы елдердің денсаулығы жақсарды, ал нәресте өлім-жітімі төмендеуі дүние жүзінде тууды төмендетті. Кіріспе сахнада 1950 жылдары полиомиелит кең тараған кездегі АҚШ-ты көруге болады. 5 қаңтар 1997 21 маусым 1999 20 Ұлы секіру (Ұлыбритания) / Ұлы секіру (АҚШ) (Ұлыбритания: 1949) (АҚШ: 1965) Коммунизм Қытайды жаңғыртуға көмектеседі, бірақ ҚКП Төрағасы Мао Цзэдунның шешімдері мен жеке басына табынушылық қытай қоғамына жағымсыз әсер етеді. Маоның Қытай Коммунистік партиясы (ХКК) қытайлық шаруалардың қолдауына ие болғаннан кейін қытайлық ұлтшылдарды жеңді. Идеологиялық құлшыныспен қозғалған қытайлықтар елін дамытуға жұмылдырылды, бірақ Ұлы шаран науқаны мен Ұлы серпіліс сияқты көптеген дұрыс емес бастамалар Қытайға ашаршылық пен хаосты әкелді. Мао Қытайдағы, әсіресе Мәдени революция кезінде, адал емес немесе идеологиялық жағынан таза емес элементтерге шабуыл жасау үшін жаппай қозғалыстарды басқарады. Қытайда тәртіп тек Маоның 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін, ККП вице-төрайымы Дэн Сяопин Қытайды басқаруға практикалық тәсіл қабылдаған кезде ғана қалпына келтірілді. Кіріспе сахнада Маоның 1949 жылы Тяньаньмэнь алаңында Қытай Халық Республикасын жариялағаны көрсетіледі. 12 қаңтар 1997 16 маусым 1999 21 Жаңа релиз (Ұлыбритания) / Жас қан (АҚШ) 1968 Бейби-бум соғыстан кейінгі бай және қауіпсіз әлемде алғаш рет қалыптасқан үрдістерге, мәдениетке және билікке күмән келтіретін балалар тобын шығарды. Жас ересектер сайлау құқығынан айырылды және олар билікпен қарым-қатынас жасаудан бас тартқан патерналистік қоғамда өмір сүрді. Олардың жоғарылаған қолжетімді табыстары жаңа музыка мен сәнге бағытталды, бұл оларға жаңа жалпы сәйкестікті беруге көмектесті. Студенттердің санының артуы, конформистік үрдістерге деген ұнжырғасының түсуі, азаматтық құқықтар мәселесімен сәйкестендіру және Вьетнам соғысына қатысты алаңдаушылық (кейбір жастар әскери қызметке шақырылу қаупі бар) Батыс елдерінде кең таралған наразылықтарға әкелді. Сондай-ақ, аз қамтылғандар арасында есірткі мен хиппилер контрмәдениетінің пайда болуы. Билікке қарсы наразылық әлемде әр түрлі нәтижелермен көрінеді: 1968 жылғы мамырдағы студенттік көтерілісті Францияда араласуға ұмтылмаған прагматикалық жұмысшылар қысқартады, ал Чикаго конвенциясы мен Кент мемлекеттік университетіндегі қуғын-сүргін АҚШ-тағы бұрын бейбіт демонстрацияларды радикалдырады. 1970 жылдан бастап АҚШ-тың Вьетнамдағы ісі біткеннен кейін, жұмыс жағдайларының қатаюы және Батыс елдерінің кеңесіп, кеңес беру мәдениеті пайда болғаннан кейін жастар наразылық білдірудің себептерін аз табады. 19 қаңтар 1997 14 маусым 1999 22 Халықтың жартысы 1970 Әйелдер ерлердің артықшылықтарын нығайтуға бағытталған қоғамдарда саяси және экономикалық құқықтар үшін күреседі. Тіпті шектеулі сайлау құқығымен, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген батыс әйелдері үй шаруасында немесе шектеулі мансапқа ие болады. Екінші дүниежүзілік соғыс Ұлыбритания мен АҚШ-тағы әйелдерге дәстүрлі түрде ерлер өндірісінде жұмыс істеуге қысқа уақыт мүмкіндік береді, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін олар тез арада ауыстырылады. 1960 жылдары жаңа тұрмыстық техника, жоғары білім және "Әйелдік мистика" кітабы Дагенхэм ереуілі сияқты тең жалақы мен жұмыспен қамту мүмкіндіктері үшін науқандарды қозғады. Алайда, әйелдер еркек басымдылықтағы мансаптарда кемсітушілік пен қорлаушылыққа қарсы күресуі керек. Бұл дәрі әйелдерге бала тудыру қабілетін бақылауға көмектеседі. Әлемнің аз дамыған елдерінде әйелдерді алаңдататын басқа да мәселелер бар, оның ішінде қыздарды кемсіту, қалың мал үшін өлтіру және нәресте өлтіру; ал Иранда гендерлік теңдіктің мұрасы Ислам революциясынан кейін жойылды. Әйелдерге қатысты төртінші әлемдік конференцияда бай және кедей елдердегі әйелдердің ұмтылыстары мен жетістіктерінің айырмашылығы көрсетілді. Кіріспе сахнада 1970 жылғы әйелдердің теңдік үшін жасаған ереуілі көрсетіледі. Сұхбат берушілердің арасында Жакки Себаллос және Мэри Стотт бар. 25 қаңтар 1997 17 маусым 1999 23 Флея соғысы (Ұлыбритания) / Партизан соғыстары (АҚШ) (1975: Ұлыбритания) (1973: АҚШ) Ғсырдың екінші жартысында дәстүрлі соғыстар азайғанмен, үлкен державалардың бәсекелестігінің фонында азаматтық қақтығыстар, идеологиялық жетекшіліктегі партизан қозғалыстары пайда болады. Әдетте шағын және нашар қаруланған болғамен, олардың мотивациясы, өзіне сенуі және халықтың қолдауын алуға және жергілікті жағдайды өз пайдасына жұмылдыруға қабілеті бірнеше партизан қозғалыстарының табысқа жетуіне себеп болады. Фидель Кастроның аз ғана адал жақтастарының көмегімен Куба революциясында Фульхенсио Батистаны құлатуға жетеді. Француздар Вьетнамдағы Việt Minh-тен жеңілгеннен кейін американдықтар көптеп орналасады, бірақ олардың технологиялық күші, өнеркәсіптік қуаты және "Жүректер мен сананы" бағындыру кампаниялары Вьетконгты жеңе алмайды. Сонымен қатар, Ауғанстанда кеңестіктер АҚШ-пен қаруланған моджахедтердің күшімен шығарылуға мәжбүр болады. Кіріспе сахнада Сайгонның құлауы көрсетіледі. Сұхбат берушілердің арасында Ахмед Шах Масуд, генерал Во Нгуен Зиап және полковник Дэвид Хакворт бар. 2 ақпан 1997 28 маусым 1999 24 Құдай кері соққы береді 1979 Діндік сезімдер Ислам әлемінде және басқа жерлерде жаңғыруда, адамдар жаңару және әлеуметтік дүмпіл кезеңдерінде бағыт пен рухани күш іздейді. Түркиядағы Ататүрік бастаған Ислам әлеміндегі үкіметтер елдерін жаңғырту және нығайту үшін батыстық технологияны, сән мен мәдениетті енгізеді. Алайда, коммерция мен секуляризмнің Ислам құндылықтарының ыдырауына алып келетініне қатысты халықтың пікірлері Мысыр, Судан, Пәкістан және тіпті Түркиядағы Ислам қозғалыстарын жандандырады. Ирандағы Ислам революциясынан кейін қоғамдағы ең үлкен өзгерістер болады, онда шариат заңдары, жыныстық бөліну және хиджабтар (қайта) енгізіледі, ал басқа да шаралар басқа жерлерде де қабылданады. Діни фундаментализм АҚШ, Израиль және Үндістанда да пайда болады. Кіріспе сахнада 1971 жылы Иран шахы өзінің елін көрсетіп тұр, ал 1979 жылы ол кетіп барады. 9 ақпан 1997 28 маусым 1999 25 Халық күші 1989 1970 жылдарға қарай Кеңес Одағы мен Шығыс Еуропа халқы орталық жоспарлаудың экономикалық сәтсіздігін сезіне бастады. Бақылауды сақтау үшін үгіт-насихат және тыңшылық аппараты қажет болды, әсіресе Шығыс блогында батыстық тұтыну тауарлары мен мәдениетінің пайда болуы және Иоанн Павел II-нің Польшаға сапары үкіметке наразылықты күшейтті. 1985 жылдан бастап жаңа кеңес бас хатшысы Михаил Горбачев тоқырауды тоқтату үшін ашықтық пен бастаманы ынталандыру үшін реформалар енгізеді. Горбачев Шығыс Еуропаға өз тағдырын өзі шешуге рұхсат береді. 1989 жылы Венгрия Темір Қоршауды бұзуды бастайды және Польшада еркін сайлаулар өтеді; кеңес жауабының болмауы Шығыс Германия, Чехословакия және Румынияның қатал мемлекеттеріндегі халықты өз көшбасшыларын құлатуға ынталандырады. Горбачевтың реформалары 1991 жылы сәтсіз төңкеріске әкеледі, соңынан Коммунистік партияның тарауы мен Кеңес Одағының ыдырауына соқтырады. Кіріспе сахнада Берлин қабырғасының құлауы көрсетіледі. 16 ақпан 1997 20 сәуір 1998 26 Жылдам озу (Ұлыбритания) / Артқа...

VHS және DVD нұсқалары

1997 және 1998 жылдары VHS жинақтары PAL және NTSC форматтарында шығарылды. 2007 жылға дейін түпнұсқа эпизодтардың көп бөлігі DVD-де қолжетімді болған жоқ, бірақ 2006 жылдың соңында АҚШ-та екі дүниежүзілік соғысқа арналған "Killing Fields" және "Total War" эпизодтары эксклюзивті түрде NTSC форматында жарық көрді. Сонымен қатар, соғыстан кейінгі бірнеше қысқартылған эпизодтар "Young Blood" деп аталатын DVD-де шығарылды, олар бұрын VHS форматында шығарылған "Baby Boomers Boxed Set" жинағынан (ішінде 5 толық эпизод болған) алынған еді. Бұл жұмысты WGBH Boston орталығы жүзеге асырды.