Кіріспе
Испан саясаткері және «Барселона» футбол клубының президенті Жоан Лапорта Эструх (; 1963 жылдың 29 маусымында туған) – испан саясаткері және қазіргі «Барселона» клубының президенті. Лапорта – заңгер (Барселона университетін бітірген), өзінің «Laporta & Arbós» жеке фирмасының иесі, оның клиенттерінің арасында бірнеше танымал каталондық фирмалар бар. 2010-2012 жылдары Каталония Парламентінің депутаты болды. «Барселона» клубының президенті қызметінде алғаш рет 12 айдың ішінде ең көп кубок жеңіп, 2009 жылы 6 кубокты жеңіп алды. 2010 жылы клубтан кеткен соң, 2021 жылы қайтадан президент болып сайланды. Лапортаның клуб президенті ретіндегі кезеңінде «Барселона» футбол клубының спорт бөлімдері 2023 жылға дейін 92-ден астам ресми кубок жеңіп алды.
Joan Laporta Estruch (; born 29 June 1963) is a Spanish politician and current president of FC Barcelona. Laporta is a lawyer (he graduated from the University of Barcelona) with his own firm, Laporta & Arbós, which has a number of notable Catalan firms as clients. He served as MP in the Parliament of Catalonia between 2010 and 2012. During his first tenure as president of FC Barcelona, they set a new record for trophies won in a 12 month period, winning 6 in 2009. After departing in 2010, he was re elected as club president in 2021. During Laporta's reign as club president the sports sections of FC Barcelona have won over 92 official trophies as of 2023.
ФК Барселонадағы мансабы
Лапорта "Барселона" клубымен байланысын "Elefant Blau" ("Көк піл") тобын басқарғаннан бастады, бұл топ бұрынғы президент Жозеп Ллуис Нунестің қарсыласы болды және 1998 жылы оған қарсы сәтсіз сенімсіздік дауысы ұйымдастыруға тырысты.
Бірінші маусым
2003 жылғы сайлауда Лапорта фаворит ретінде бастамады, бірақ сайлау науқаны барысында оның харизматикасы артып, күтілген жеңімпаз, публицист Ллюис Бассаттан басым түсті. Бұл жеңіске, ішінара, Дэвид Бекхэмді Барселонаға әкелу туралы кеңінен жарияланған (бірақ іс жүзінде орындалмаған) уәдесі себеп болды. Лапортаны Барселонаның басқа да жас кәсіпкерлері, мысалы Сандро Розель қолдады. Лапорта бұрынғыдан да көп танымал медиа жұлдызына айналды, тіпті кейбір ойыншылардан да асып түсті. Лапортаның президенттік қызметтің алғашқы маусымы (2003–04) клуб үшін шешуші кезең болды, бірақ бастапқыда тұрақсыздықтарсыз емес. 2000 жылдардың басында «Реал Мадридтің» жетістіктеріне жете алмағандықтан, 1999 жылдан бері бірде-бір жүлде ұта алмағандықтан клубтың жағдайы жанкүйерлер мен ойыншылар арасында зор ашу мен көңіл көншілігін тудырды.
Фрэнк Рийкаардтың келуі
Лапортаның келуімен, футбол жұлдызы Роналдиньоның (Дэвид Бекхэмнің «Реал Мадридке» өту туралы шешімінен кейін оның ең жарқын ойыншысы және «Арсеналда» қалуды ұйғарган Тьерри Генри) және жаңа бас жаттықтырушы Фрэнк Риккардтың келуімен клуб жаңа кезеңге қадам басты. Лапорта сонымен қатар «Камп Ноу» стадионы маңындағы зорлық-зомбылыққа, әсіресе «Боикс Ноис» (Mad Boys) ультраларынан қарсы күресуді шешті және олардан қорлаулар мен өлім жалдамаларына ұшырады. Полиция тергеуі оларды ұрлауды жоспарлағанын көрсетті. Жағдайды ушықтырған нәрсе – 2003–04 маусымы нәтижелер бойынша өте нашар басталды, Лапорта үнемі жанкүйерлерден оған және Риккардқа түсіністік пен шыдамдылық танытуын сұрады, ал клуб жаңа команда құру үшін бұрынғы құрамдағы жетістіксіз ойыншылардан ақырындап бас тартты. Лапорта сондай-ақ басқармасын табысты арттыру үшін жаңа бизнес-идеяларды дамытуға ынталандырды. Соңғы жылдары осы басқару стилі клубтың жағдайын жақсартуға септігін тигізді, команда 2003–04 жылдары турнир кестесінде төменде болғаннан кейін жақсы формаға еніп, екінші орынды иеленді. Осы кезеңде мұрагерлік болып келген үлкен қаржылық қарыз азайтылды, ал алты жыл бойы ең маңызды титулдарды ұта алмаған бастапқы құрамнан тек екі ойыншы қалды. Деко, Самуэль Этуо және Эдмилсон сияқты ойыншылар Роналдиньо мен Карлес Пуйол, Хави, Андрес Иниеста, Виктор Вальдес және Олегер сияқты тәрбиеленген ойыншылардың негізгі құрамымен бірге жаңа жұлдыздарға айналды. Клуб 2006 жылдың 17 мамырында УЕФА Чемпиондар лигасының финалында жеңіске жетті, бұл тарихында екінші рет болды, сондай-ақ сол жылғы Ла Лига чемпионы атанды. «Барселона» ұзақ жылдар бойы жеңкелерге логотиптерді орналастырудан бас тартты. 2006 жылы «Барселона» футбол клубы ЮНИСЕФпен бес жылдық келісімге келді, клуб 1,5 миллион еуро көмектесті және ЮНИСЕФ логотипі жеңкелерде пайда болды. Лапорта президенттік лауазымнан кеткеннен кейін клуб «Qatar Foundation» және кейін «Qatar Airways» компанияларымен жеңкелерге спонсорлық келісімдер жасады, оған ол қарсы болды.
Сенімсіздік туралы дауыс беру
Спорт бөлімдерінің, әсіресе футболдың нашар нәтижелері, оның басшылық стиліне қатысты алаңдаушылықтармен бірге, 2008 жылдың 6 шілдесінде Ориол Жиральт бастаған сенімсіздік дауысына әкеп соқты. Сайып келгенде, 39 389 дауыс бергендердің 60,60 пайызы Лапортаға қарсы дауыс берді. Жалпы дауыс беруде жеңіліске ұшырағанына қарамастан, жаңа сайлау өткізу үшін қажетті 66 пайыз дауыс жиналмады. Нәтижелерден кейін Лапорта директорлардың қысымымен отставкаға кетеді деген болжам пайда болды. Бұл жағдайда, сол кездегі вице-президент Альберт Висенс Лапортаның орнын басатын болар еді, ал Ферран Сориано Висенстің орнына бас вице-президент болар еді. Алайда, Лапорта бұл қауесеттерді тез жоққа шығарды. 2008 жылдың 10 шілдесінде 17 кеңес мүшесінің 8-і – вице-президенттер Альберт Висенс, Ферран Сориано және Марк Ингла, директорлар Эварист Муртра, Тони Ровира, Ксавье Камбра, Клаудия Вивес Фьерро және Жозеп Ллуис Виласека – Лапортаның мүшелер пікіріне қарамастан клуб президенті қызметінде қалатынын растағаннан кейін отставкаға кетті. Олар жасаған мәлімдемеде, «дауыс беру нәтижесінен кейін әрекет ету жолындағы келіспеушіліктер» себепті отставкаға кеткендерін мәлімдеді.
Пеп Гвардиоланың оралуы
Барселонаның бас бапкері Франк Рийкаардты қызметтен босатып, Лапорта "Арман командасы" дәуірінің соңында Барсаның команда капитаны болған, сынақтан өтпеген және тәжірибесіз Пеп Гвардиоланы тағайындады. Гвардиоланың бапкер ретіндегі жалғыз тәжірибесі өткен маусымдағы B командасымен болды (бұл команда төртінші лигадан үшінші лигаға көтерілді). Команда нашар бастаса да, алғашқы ойында Нумансияға жеңіліп, екінші ойында тең түсті, Барселона тарихындағы ең жақсы маусымын өткізді, Ла Лига, Испания Кубогы және Чемпиондар лигасының үш жүлдесін жеңіп алды. Тамыз айында Испания Суперкубогы мен УЕФА Суперкубогы, ал желтоқсан айында ФИФА Клубтар әлем чемпионатында жеңіс тойлады. 2010 жылы оның орнын Сандро Розель басты.
2021-2022: клуб президенті ретінде екінші мерзім, жаңа үміт
2020 жылдың қарашасында Лапорта 2021 жылғы «Барселона» футбол клубының президенттік сайлауына кандидат екенін жариялады. 2021 жылдың қаңтар айында ол 10 252 қол жинап, оның 9 625-і расталғаннан кейін президенттік бәсекеге ресми түрде қатысты және сайлауда жеңіске жететіні күтілді. 7 наурызда Лапорта президенттік сайлауда жеңіске жетті, ол дауыстардың 54,28%-ын алды, ал Виктор Фонт және Тони Фрейкса тиісінше 29,99% және 8,58% дауыс жинады. Ол 2020 жылдың қазан айында клуб мүшелерінің сенімсіздік білдіруінен бұрын отставкаға кеткен Жозеп Мария Бартомеуден кейін қызметке келді.
Саяси қызмет
Лапорта ұзақ жылдар бойы саясатқа қатысып келді. 1996 жылы ол Пилар Рахола мен Анхель Колом құрған, бұрынғы Каталония Республикалық Солшылдарының мүшелері болып табылатын Тәуелсіздік партиясына қосылды. Лапорта "Барселона" клубының президенті лауазымынан кеткеннен кейін Каталония саясатына енуді ұзақ уақыттан бері армандап жүрді. Ол өзінің саяси көзқарастары туралы ашық айтқан: ол Каталонияның Испаниядан тәуелсіздігін жақтайды. Көптеген адамдар үшін "Барселона" клубы Каталонияның символы болып саналады, бұл жалпыға танылған факт, оны Лапорта жиі атап өтеді, бірақ "Барса" саяси тұрғыдан бейтарап болуы керек деп санайтындар оны сынға алды. Екінші президенттік мерзімі аяқталғаннан кейін Лапорта тәуелсіздікке ұмтылған "Каталония Демократиясы" саяси партиясын құрды. 2010 жылдың жазында Лапортаның партиясы парламенттік емес басқа да тәуелсіздік жақтастары партияларымен және халықтық қозғалыстармен бірігіп, "Каталония Тәуелсіздігі үшін Ынтымақтастық" саяси платформасын құрды. Лапорта оның президенті болып сайланды. 2010 жылдың 28 қарашасында өткен Каталония сайлауында жаңа партия 135 мүшелі Каталония Парламентіне 4 орын жеңіп алып, жеті партияның арасында алтыншы орынға ие болды. Лапорта Барселона сайлау округінен сайланды. 2011 жылы Лапорта "Каталония Тәуелсіздігі үшін Ынтымақтастық" партиясының президенті лауазымынан қалып, партиядан шықты.
Сын
Лапортаның клубтың спорттық бөлімдерін басқаруы, әсіресе баскетбол бөлімін, даулы болды. 2005 жылдың 2 маусымында ол клуб директорлар кеңесінің бес мүшесінің, соның ішінде Сандро Розельдің отставкасына тап болды. Олар оны жаманға өзгергенін, авторитарлық қасиеттерге ие болғанын және билікке ұмтылып жүргенін айыптады. 2005 жылдың қазан айында оның қайын інісі және қауіпсіздік бөлімін басқаратын директорлар кеңесінің мүшесі Алехандро Эчеваррияның Франсиско Франко қорының мүшесі екені белгілі болғанда, ол жанжалға ұшырады. Эчеваррия мен Лапорта бірнеше рет жоққа шығарғаннан кейін, бұрынғы директорлар кеңесінің мүшесі көрсеткен құжаттармен дәлелденді, Лапорта Эчеваррияның отставкасын қабылдауға мәжбүр болды. Дегенмен, Эчеваррия клубқа жақын болып қалды және 2005-06 Ла Лига чемпионатының жеңісін тойлау кезінде қауіпсіздікті ұйымдастырды. Лапортаның саяси тарихы Эчеваррия жанжалына қосымша қиындықтар тудырды, өйткені оның саясаты Эчеваррияның Франсиско Франко қорының мүшелігіне қайшы келді. Лапорта өзін каталон ұлтшылы деп атайды және бірнеше рет Каталонияның Испаниядан тәуелсіздігін қолдағандығы анықталды. 1990 жылдардың басында ол және каталон саяшилары Пилар Рахола мен Анхель Колом қазір жоқ болған, каталон сепаратизмін қолдаған Partit per la Independència партиясын құрды. Сондай-ақ, ол 2007 жылғы Франкфурт кітап жәрмеңкесіне белсенді қатысты, онда каталон тілі мен мәдениеті ерекше қонақ ретінде ұсынылды, бірақ испан тілінде жазатын басқа каталон авторлары кірмеді. Жәрмеңкеде Лапорта «Барселона клубы каталон тілі мен мәдениетін насихаттау құралы болып қала береді деп үміттенемін» деді және керісінше, «Барселонаның каталон республикасын құруға» міндетті екенін айтты. Жоан Лапортаға тағы бір сын – 2021 жылы қаржылық қиындықтарға тап болған және ең жақсы футболшысы Лионель Мессидің кетуінің алдында тұрған Барселона клубының президенттік креслосына оралуы болды. Ол жағдайды өзгертіп, Мессиді қалуға көндіруге уәде берді, бірақ уәдесін орындамады. Месси басқа клубқа кетті, бұл жанкүйерлердің наразылығын тудырды. Мессидің Барселонадан кетуіне байланысты «Espai Barça» комиссиясының бұрынғы мүшесі Жауме Ллопис клуб пен президент аргентиналық футболшыны клубта ұстап тұру үшін барлық күшін салғанын айтып, қызметінен кетті.
Жеке өмір
Лапорта Констанса Эчеваррияға үйленген және үш ұлы бар: Пол, Гилем және Ян. Лапортаның ұлы Пол футболшы, ол шабуылдаушы жартылай қорғаушы болып ойнайды.