Кіріспе

Терроризм қаупін сақтандыру туралы заң (TRIA) () – 2002 жылғы 26 қарашада президент Джордж Буш қол қойған АҚШ-тың федералды заңы. Бұл заң терроризм актілеріне байланысты сақтандыру талаптары үшін федералдық "көктерек" құрды. Заң "терроризм актілерінен туындаған сақтандырылған шығындар үшін мемлекеттік және жеке өтемақының ашық жүйесін қамтамасыз етеді". Заңның бастапқы мерзімі 2005 жылғы 31 желтоқсанда аяқталуға тиіс еді, 2005 жылғы желтоқсанда екі жылға, ал 2007 жылғы 26 желтоқсанда тағы да ұзартылды. Терроризм қаупіне сақтандыру бағдарламасын қайта бекіту туралы заң 2014 жылғы 31 желтоқсанда мерзімі бітті. 2015 жылғы 7 қаңтарда Өкілдер палатасы 416-5 дауыспен 2015 жылғы Терроризм қаупіне сақтандыру бағдарламасын қайта бекіту туралы заңды мақұлдады, (,), TRIA мерзімін 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартты. Сенат келесі күні 93-4 дауыспен бұл ұзартуды мақұлдады. 2015 жылғы 12 қаңтарда президент Барак Обама заңға қол қойды. 2019 жылғы 17 желтоқсанда Өкілдер палатасы 297-120 дауыспен 2020 жылғы қосымша ассигнованиелер туралы заңды мақұлдады, оның құрамында 2019 жылғы Терроризм қаупіне сақтандыру бағдарламасын қайта бекіту туралы заң бар, ол TRIA мерзімін 2027 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартты. Сенат 2019 жылғы 19 желтоқсанда 71-23 дауыспен ұзартуды мақұлдады. Келесі күні президент Дональд Трамп заңға қол қойды.

Тарих

11 қыркүйекке дейін бизнес сақтандырушылар терроризмді сақтандыру үшін қосымша төлем алмаған және оны нақты алып тастамаған. 11 қыркүйек шабуылдарының масштабы және одан кейін болған 40 миллиард долларлық сақтандыру шығындары көзқарасты күрт өзгертті. Бұл мүлік және қаза болғандар саны бойынша тарихтағы ең ірі террористик шабуыл болды, сондай-ақ Пёрл-Харборға жасалған жапон шабуылынан бері американдық жерде болған ең ірі халықаралық шабуыл еді. Нью-Йорк, Вашингтон және Пенсильвания штатындағы Шэнксвилл қаласының жанындағы Стоуникрик елді мекенінде шамамен 3000 адам қаза тапты. 11 қыркүйек шабуылдарының көп бөлігі қайта сақтандырушылардың үлесіне тиді (олар бастапқы сақтандырушылар қабылдаған тәуекелді одан әрі таратты). Терроризмге байланысты тәуекелдерді дұрыс модельдей және бағалай алмағандықтан, қайта сақтандырушылар терроризмді сақтандыру нарығынан көптеп шықты. Қайта сақтандырудың болмауына байланысты, бастапқы сақтандырушылар терроризмді сақтандырудан бас тартуға мәжбүр болды. Көптеген штаттың сақтандыру реттеушілері бастапқы сақтандырушылар үшін терроризмді сақтандырудан бас тартуды бекітті. Көптеген бизнес субъектілері болашақ террористик шабуылдарға қарсы сақтандыруды сатып ала алмады. Бұл жағдай несие берушілер мен инвесторлар өздерінің инвестицияларын терроризмге қарсы қорғауды талап ететін салалар үшін қауіпті жағдай тудырды. Жылжымайтын мүлік, көлік, құрылыс, энергетика және коммуналдық қызметтер секторы экономика үшін осал болды, бұл ұлттық экономикаға кең ауқымды қауіп төндірді. Конгресс 2002 жылдың қарашасында TRIA заңын қабылдап, ірі террористик шабуылдар кезінде мемлекеттік қайта сақтандыруды қамтамасыз ету үшін бизнес сақтандырушылардан заңда көзделген сақтандыру түрлері үшін терроризмді сақтандыруды ұсынуды талап етті. Конгресс TRIA-ны 2005 жылдың желтоқсанында және 2007 жылдың желтоқсанында ұзартты және өзгертті. 2007 жылғы TRIA ұзартуын қабылдағаннан кейін, Конгресс Бюджет Кеңсесі 2017 жылға дейін TRIA үшін федералды бюджеттің таза шығыны 0 долларды құрайды деп болжады. "TRIA бойынша, федералды үкімет белгілі бір шарттарда террористик шабуыл болған жағдайда сақтандырушыларға шығынды өтеуге көмектеседі және сақтандыру индустриясына федералды төлемдердің барлық немесе бір бөлігін қайтару үшін бағалау жүргізеді". Заң 2014 жылдың 31 желтоқсанында мерзімі бітті, бірақ келесі Конгресс басталғанда жаңаланды, президент Барак Обама 2015 жылдың 12 қаңтарында ұзартуға қол қойды. Көптеген сарапшылар "құрылыс жобалары тоқтап қалуы және сауда орталықтары, коммуналдық қызметтер мен көк үйлерге берілген несиелердің қауіпті жағдайға түсуі мүмкін" екенін ескертті. Сонымен қатар, Балтимор Сан газетінің хабарлауынша, Ұлттық футбол лигасы бұл мәселе бойынша Супербоулды тоқтату туралы тараған қауесеттерді жоққа шығарды. Заңның мерзімі 2019 жылдың 31 желтоқсанында аяқталуы тиіс еді, бірақ 116-шы Конгресс кезінде омнибус шығындар заңына сәйкес жаңартылды, президент Дональд Трамп 2019 жылдың 20 желтоқсанында 2020 жылғы қосымша шоғырландырылған қаражат туралы заңға қол қойды. Заңға 2019 жылғы "Терроризмге қарсы тәуекелді сақтандыру бағдарламасын қайта бекіту туралы" заң кіреді, ол TRIPRA-ны қосымша 7 жылға ұзартады, оның мерзімі 2027 жылдың 31 желтоқсанында аяқталады.

Басқару

Қаржы министрі Федералды сақтандыру кеңсесінің көмегімен Терроризмге қарсы сақтандыру бағдарламасын қадағалайды. Министр TRIA-ны іске асыру үшін ережелер мен процедураларды белгілеуге өкілетті.

Терроризмнің анықтамасы

Терроризм актісі деген термин заңда былай анықталған: Қазынашылық министрі, Ішкі қауіпсіздік министрі мен Бас прокурордың келісімімен, адам өміріне, мүлікке немесе инфрақұрылымға қауіпті болып, АҚШ-та (немесе АҚШ туымен жүзетін кеме, ұшақ немесе АҚШ миссиясының ғимараты болған жағдайда АҚШ-тан тыс) зиян келтірген кез келген әрекет. Мұндай әрекет АҚШ азаматтарын қырсыққа салу немесе АҚШ үкіметінің саясатына немесе әрекеттеріне қырсық арқылы әсер ету мақсатымен жасалуы керек. Бұл анықтама шетелдік және отандық террористерді қамтиды. Министр осы куәландыру құқығын басқа біреуге беруге құқылы емес, ал терроризм актісін куәландыру немесе куәландырмау туралы оның шешімі сот қарауына жатпайды.