Кіріспе

Жайм Майор Ореха (испанша Jaime Mayor Oreja; 1951 жылдың 12 шілдесінде туған) – испандық бұрынғы консервативті саясаткер, Халық партиясының мүшесі. Ол Баск Парламентінің, Испания Парламентінің және Еуропа Парламентінің депутаты болды, сондай-ақ 1996-2000 жылдар аралығында Испанияның ішкі істер министрі қызметін атқарды. Ол ETA-ға қарсы өткір сөздерімен және әлеуметтік консервативті католицизмімен белгілі.

Ерте өмір

Ол Испанияның Баск өлкесіндегі Сан-Себастьян қаласында туып өскен, онда Мариандықтар басқаратын мектепке барған. Ол ауыл шаруашылығы инженері дипломын алып, саясатқа кірмес бұрын қысқа ғана уақыт заңды оқыды. Ореха отбасы Испанияның консервативті саясатымен тығыз байланысты. Оның әкесі Марселино Орежа Элосегви, католик белсендісі және Карлист саясаткері, 1934 жылғы Астурия көтерілісінің құрбаны болды, ал оның інісі Марселино Орежа Агирре Испания мемлекеттік қызметінде және Еуропалық парламентте ұзақ қызмет етті. Саясатқа енгізген – Марселино Ореха болды.

Ерте мансап

Орея 1977 жылы Демократиялық орталық одағына (ДЦО) қосылды. Франсиско Франконың қайтысынан кейін Кортес-Женеральге өткен алғашқы демократиялық сайлауда сайланбағаннан кейін, ол 1979 жылғы сайлауда UCD партиясынан орын алды. Сайлаудан кейін көп ұзамай ол Испания үкіметінің Баск үкіметіндегі делегаты болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Баск автономиясының Ережесін әзірлеуге қатысты, Баск Бас кеңесінде қызмет етті, ол автономиялық парламентке дейінгі алғышарт еді, және туризм министрі ретінде жұмыс істеді. 1982 жылы Социалистік партия көпшілік дауыс алғанда ол Кортес-Женеральден кетіп қалды. UCD құлдыраған 1983 жылға дейін ол Испания үкіметінің Баск үкіметіндегі делегаты лауазымын сақтап тұрды. Ол Халық коалициясына қосылды және 1984 жылғы Баск сайлауында лехендакари лауазымына кандидат болды. Биліктегі Баск Ұлттық партиясы ішіндегі келіспеушіліктерге байланысты 1986 жылы мерзімінен бұрын сайлау жарияланды. Содан кейін қала әкімі Орея саясаттан қол үзді.

Саясатқа қайта оралу

1989 жылы Мануэль Фраганың өтінішімен мэр Ореха жаңа құрылған Халық партиясына (ПП) көмектесу үшін саясатқа қайта оралды. Ол 1990 жылғы Баск елі сайлауында партиядан кандидат ретінде қатысты және 1989 жылғы Еуропалық парламент сайлауын ұйымдастырды, онда партия айтарлықтай жеңіске немесе жеңіліске ұшырамады. 1994 жылы партияның мандаттары шамамен екі есеге артты.

Қызмет мансабы

1996 жылы Испания парламенті сайлауында Хосе Мария Азнар жеңіске жеткеннен кейін мэр Ореха Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Үкіметке кіргеннен кейін оған Хосе Антонио Ортега Лараның ЕТА-мен ұрлану оқиғасын шешуге тура келді. 1998 жылы ЭТА атысты тоқтату туралы жариялады. Мэр Орея бұл атысты тоқтатуды жалған келісім деп айыптап, қатал позиция ұстады. Ол "tregua trampa", яғни "құрылған атысты тоқтату" деген терминді ойлап тапты және ETA-мен кез келген саяси келіссөздерге қатысудан бас тартатынын мәлімдеді. Оның ЭТА-ның терроризміне қарсы қатал ұстанымы испан консерваторларының арасында кең мақтауға ие болды.

2001 Баск кандидатурасы және ЕОП

Оның Ішкі істер министрі лауазымы мэр Ореяның ықпалының шарықталу шегін белгіледі, ал одан кейін оның саяси мансабы белгісіз төмендеуді бастан кешірді. 2001 жылы партиясы оны Баск аймақтық президенттігіне кандидат етіп таңдады, сондықтан ол Ішкі істер министрі қызметінен кетіп, сайлау науқанына толыққанды көңіл бөлді. 2001 жылғы Баск сайлауы 1998 жылғы ETA-ның атысты тоқтату келісімінің күйреуінен кейін өтті. Мэр Орея Испания Конституциясын және Герника статусын ETA-ны жеңудің басты құралдары ретінде қорғады, сондай-ақ биліктегі Баск Ұлттық партиясын қатал сынады, олардың терроризмге қатысы бар екенін мәлімдеді. Оның сайлауалды бағдарламасы Баск парламентінде көпшілік орындарды жеңіп алуға жеткіліксіз болғанымен, мэр Орея және Испан социалистік партиясы егер Хуан Хосе Ибаррече Баск парламентінде абсолютті көпшілікті ала алмаса, мэр Орея социалистердің қолдауымен азшылық үкіметін құратынын мәлімдеді. Мэр Орея партиясының көрсеткіштерін жақсартып, 22,9% дауыс жинағанына қарамастан, бұл Ибаррекеге 42,4% дауыс жинап, 6,2% дауыспен жеңіске жеткен Ибаррекеге қарсы жеткіліксіз болды. Нәтижесінде, мэр Орея лехендаки бола алмады, ал Ибаррече қайта сайланды. Ол 2004 жылға дейін Баск еліндегі оппозицияның жетекшісі болды. Осы кезеңде ол, әсіресе 2002 жылы Ибарреке үкіметінің бюджетін бір дауыспен (мэр Ореяның) қабылдауына мүмкіндік берген маңызды дауыс беруден қалысқаннан кейін, парламентке сирек келетін депутат ретінде танылды. 2004 жылы ол Испанияның кететін премьер-министрі Хосе Мария Азнардың ықтимал ізбасары ретінде талқыланды, бірақ ол соңында Мариано Рахойды таңдады. Ұзақ өтпей мэр Орея Баск парламентіндегі мандатын тастап, сол жылы өткен Еуропа парламенті сайлауында депутаттыққа түсті, онда ол орын алды. Келесі он жыл бойы ол Еуропалық Халық партиясы тобының Еуропалық парламенттегі бірнеше жоғары лауазымдарын атқарды. Абортқа және ЛГБТ құқықтарына қарсы ұстанымы, сондай-ақ терроризмге қарсы қатал позициясы оны партияның оң қанатына жақын етті. ETA-ның соңғы күндері партия жетекшілігімен стратегиялық мәселелер бойынша туған дау-дамайлардан кейін мэр Орея 2014 жылғы сайлауда Еуропа Парламентіне қайтадан түспеуге шешім қабылдады және көптеп қоғамдық өмірден шеттеді. Содан бері ол испан тілінде сөйлейтін әлемде католиктік идеяларды таратуға бағытталған ультраконсервативті лобби – Fundación Valores y Sociedad-тің төрағасы болып табылады. Ол әйелдер құқықтары мен ЛГБТҚ құқықтарын сынап, қазіргі қоғамның моральдық құлдырауы деп санайтын құбылыстарды айыптады, сондай-ақ абортты "большевиктерге лайық" деп мәлімдеді және Латын Америкасында осы ұстанымдарды қолдау үшін қарқынды лоббилік жұмыстар жүргізді.