Кіріспе
Колумб орденінің 8-ші Жоғарғы Бас Шығарылымы Фрэнсис Патрик Мэтьюс (15 наурыз 1887 – 18 қазан 1952) – 1939 жылдан 1945 жылға дейін Колумб орденінің 8-ші Жоғарғы Бас Шығарылымы, 1949 жылдан 1951 жылға дейін АҚШ-тың 50-ші Әскери-теңіз министрі, ал 1951 жылдан 1952 жылға дейін Ирландиядағы АҚШ елшісі болған американдық.
Francis Patrick Matthews (March 15, 1887 – October 18, 1952) was an American who served as the 8th Supreme Knight of the Knights of Columbus from 1939 to 1945, the 50th United States Secretary of the Navy from 1949 to 1951, and United States Ambassador to Ireland from 1951 to 1952.
Ерте өмір
Небраска штатының Альбион қаласында туған Мэтьюс ересек өмірінің көп бөлігін Омаха қаласында өткізді. Ол 1913 жылы Омахадағы Крейтон университетін бітірді, содан кейін сол қалада заңгерлікпен айналысты. Ол кәсіптік, қоғамдық және діни мәселелерде, сондай-ақ Демократиялық партия саясатында белсенділік танытты. 1933 жылдан 1949 жылға дейін ол Қайта құру қаржы корпорациясының кеңесшісі ретінде жұмыс істеді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мэтьюс Біріккен қызмет ұйымдарының (БҚҰ) директоры және вице-президенті қызметін атқарды, сонымен қатар соғыс зардаптарын жою жұмысына қатысты. Ол АҚШ Сауда палатасының Қаржы департаментінің директоры (1941–1951) болды. Сондай-ақ, ол олардың "Социализм және коммунизм комитетіне" төрағалық етті. Соғыстан кейін ол қысқа мерзімге (1946–1947) Президенттің Азаматтық құқықтар жөніндегі комиссиясында қызмет етті.
Әскери-теңіз флотының хатшысы
Президент Гарри С. Трумэн 1949 жылдың басында Мэттьюсті Әскери-теңіз күштерінің хатшысы (SECNAV) қызметіне тағайындады, себебі бұрынғы SECNAV Джон Л. Салливан, қорғаныс министрі (SECDEF) Луис А. Джонсон жаңа ғана құрылысын бастаған USS United States (CVA 58) ауыр шабуыл авианосесін тоқтатқан кезде наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Заңгер және банкир Мэттьюс 1948 жылғы президенттік науқаны кезінде Трумэн үшін саяси қаражат жинау мәселесінде SECDEF Джонсонмен тығыз жұмыс істеді. Ұлттық қорғаныс мәселелеріндегі білімі шектеулі және АҚШ Әскери-теңіз күштері немесе АҚШ Теңіз жаяу әскерлері туралы түсініксіздігі болғандықтан, Мэттьюс 1949 жылдың мамырында SECNAV лауазымына кірісті. Шындығында, 1949 жылы лауазымға тағайындалғанда теңіз тәжірибесінің жоқтығы туралы сұраққа Мэттьюс: "Жаздағы үйімде қайық бар" деп жауап берді. Мэттьюс қызметке келуімен бірге Қорғаныс министрлігіндегі ішкі дағдарысқа тап болды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қаржыландырудың азаюымен және Трумэн әкімшілігінің Корея соғысына дейінгі қорғаныс басымдықтары бойынша даулы шешімдерімен байланысты болды. Ең көп талқыланған мәселелердің бірі – әскери қызметтерді біріктіру және АҚШ қарулы күштерінің әрқайсысының міндеттері мен рөлі. Соғыстан кейінгі ішкі шығындарды қаржыландыру үшін Трумэн соғыстың соңында қарулы күштерге арналған қорғаныс бағдарламасын қысқарту саясатын ұсынды. Конгресстегі Республикалық партияның көпшілігі, көптеген салық жеңілдіктерін қабылдауға асыққандықтан, Трумэннің қорғаныс шығындарын "бақылауда ұстау" жоспарына қолдау көрсетті. Сонымен қатар, Трумэннің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сенаттағы тәжірибесі оған Пентагонда үлкен сомалар ысырапқа салынды және осылай жалғасуда деген күдік тудырды. АҚШ-тың ядролық қаруды дамытудағы табыстарына тәнті болған Трумэн мен Джонсон бастапқыда атом бомбасы барлық дәстүрлі әскери күштерді, әсіресе теңіз күштерін (мысалы, Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерін) қазіргі заманғы жағдайда тиімсіз деп санады, осылайша АҚШ Әуе күштері мен Стратегиялық әуе қолбасшылығындағы стратегиялық ядролық күштерден басқа барлық күштерді қысқартуды негіздеді. Мэттьюс та осы пікірді қолдады, бұл 1949 жылы Германиядағы Кеңес Одағының оккупациялық аймағында Шығыс Германияның коммунистік мемлекетін құруына және 1950 жылы Кореядағы жағдайдың ушығуына дейін соғыстан кейінгі АҚШ қорғаныс саясатының негізгі тасы болды. Корей соғысы басталғанға дейін Мэттьюстің Әскери-теңіз министрлігіндегі қызметінің маңызды оқиғаларының бірі – 1949 жылғы «Адмиралдар көтерілісі» деп аталған, АҚШ Әскери-теңіз күштері мен АҚШ Әскери-әуе күштері арасындағы қаржыландыру және стратегиялық рөлдерге қатысты күрделі дау болды, онда USS United States супертасымалдаушысын тоқтату және бұрынғы SECNAV Салливанның отставкасы ықпал етті. Әуе күштерінің жоғары басшылығы, негізінен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия мен Жапонияға қарсы стратегиялық бомбалау науқанын жүргізген бомбалаушы генералдардан тұрды. Олар стратегиялық ядролық бомбалау рөлін және АҚШ әскери ұшақтарының барлығын бақылауды қалады. Олар Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдауыштарының ескіргенін және Әскери-әуе күштері Әскери-теңіз күштерінің (Теңіз жаяу әскерлеріне қарасты Әскери-теңіз авиациясының бөлігін қоса) өзінің «бәсекелес» әуе күштеріне ие болғанын қаламайды. Әскери-теңіз күштері Әскери-теңіз авиациясын Әскери-теңіз күштерінде де, Теңіз жаяу әскерінде де жалғастыруды және үлкен, ауыр және қуатты реактивтік ұшақтарды және ауыр шабуыл (мысалы, ядролық бомбалаушы) ұшақтарын қабылдауға қабілетті әлдеқайда үлкен ұшақ тасымалдаушыларды салуды қалады. Әскери-теңіз күштерінің пікірінше, мұндай кеме ядролық қарудан қорғануда стратегиялық рөл атқара алады. Жоспарланған тік палубалы авианосецтер («супертасымалдаушылар» деп аталады) қазіргі заманғы ядролық қуатты авианосецтердің алдағысы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде, Корея соғысына дейін, Әуе күштері Стратегиялық әуе қолбасшылығына (SAC) арналған үлкен Convair B-36 бомбалаушысына назар аудару үшін қаражат іздеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі қорғаныс қаржыландыруының шектеулілігі жағдайында B-36-ға назар аудару әуе кемелері мен Әскери-теңіз авиациясының, сондай-ақ Теңіз жаяу әскерлері мен олардың амфибиялық шабуыл рөлінің есебінен жүзеге асырылатын болды, оны Трумэн, Джонсон және Мэттьюс ескірген деп санайтын. Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінің жетекшілері Қорғаныс министрлігінің осыған қатысты жоспарлары мен саясатына наразылықтарын ашық білдірді, ал бірнеше аға адмиралдар, соның ішінде Әскери-теңіз күштерінің бас адмиралы, Әскери-теңіз күштерінің Бас штабының бастығы (CNO) Луис Е. Денфельд Мэттьюс тарапынан отставкаға жіберуге мәжбүр болды немесе наразылық білдіріп отставкаға кетті. Өкілдер палатасының Қарулы күштер комитеті (HASC) адмирал Денфельдтің отставкасын айыптады, ол супертасымалдаушыны тоқтатуға келіскенімен, қорғаныс жоспарлау және Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлеріне қатысты қорғанысты біріктіруді басқару туралы сынды пікір білдірді. Денфельдтің Конгресс алдындағы куәлігінен кейін Мэттьюс 1949 жылдың 27 қазанында Денфельдті CNO лауазымынан босатып, олар стратегиялық саясат және біріктіру мәселелерінде үлкен дау-жанжалға түскенін түсіндірді. Алайда, HASC Денфельдтің отставкасы Мэттьюстің оның куәлігіне байланысты саяси қысымы салдарынан болғанын және осылайша тиімді өкілдік үкіметке қарсы шығу болып табылатынын мәлімдеді. Мэттьюстің SECNAV лауазымында болған кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің біраз бөлігіне қатысты болған өшікқорлықтығы американдық қоғам мен АҚШ Конгресінде Әскери-теңіз күштерінің азаматтық басшылығының қиындықтары туралы пікір қалыптастырды, бұл пікір сол кездегі жаңалықтар құралдарының назарынан тыс қалмады. The Washington Daily News газеті сол кезде хабарлағандай: «Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Мэттьюс Әскери-теңіз күштерінің сенімін қозғамайды және оны жеңе алмайды. Сонымен қатар, Мэттьюс адмирал Денфельдті отставкаға жіберу арқылы Конгрестің сенімін жоғалтты». Мэттьюс 1949 жылдан бастап Корея соғысының бірінші жылына дейін SECNAV қызметін атқарды. Оның кеңседе болған екі жылында федералдық үкімет Корея түбегінде және Еуропадағы халықаралық дағдарыстарды шешу үшін бұрынғы саясатын қайта қарастырып, қорғаныс шығындарын күрт арттыруға мәжбүр болды, бұл АҚШ әскери күштерінің, әсіресе дәстүрлі (ядролық емес) күштерінің төрт жылға жуық азаюынан кейін болды. АҚШ-тың барлық қарулы күштері Азиядағы қайнаған соғыс пен Батыс Еуропадағы НАТО-ны қолдау үшін бірқатар қиындықтарға тап болды. Мэттьюстің Әскери-теңіз күштерінің хатшысы ретіндегі әрекеттері әрдайым оның тікелей жоғары лауазымдағы адамы, қорғаныс министрі Луис Джонсонмен үйлесімді болды, ал Джонсон SECDEF лауазымына тағайындалған кезде Трумэннің қажеттіліктерін қанағаттандырды, әсіресе: (1) Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ әскери күштеріне үнемдеу шараларын енгізу және (2) АҚШ Әуе күштерінің стратегиялық ядролық күштеріне АҚШ Әскери-теңіз күштері, АҚШ Теңіз жаяу әскерлері және АҚШ армиясының дәстүрлі күштерінен гөрі басымдық беру. Бірақ 1950 жылдың қыркүйегіне қарай, Корея соғысы толыққанды жүріп жатқанда, қорғаныс шығындарына қатысты қаржылық жағдай толығымен өзгерді және берік дәстүрлі күштердің қажеттілігі анық болды. Нәтижесінде Луис Джонсон Трумэн әкімшілігі үшін саяси жауапкершілікке айналды және 1950 жылдың 19 қыркүйегінде Президент Трумэннің өтініші бойынша SECDEF лауазымынан кетіп, оның орнына зейнеткер армия генералы Джордж К. Маршалл тағайындалды. SECDEF Джонсонның шәкірті болған Мэттьюс де қазіргі күрт өзгерген бюджеттік және ұлттық қорғаныс жағдайында жауапкершілікке тартылған деп есептелді. Трумэн әкімшілігінің саяси қысымымен Мэттьюс 1951 жылдың шілдесінде Ирландия елшісі болу үшін SECNAV лауазымынан кетті, бұл оның ата-бабаларының туған жері болды. Мэттьюс SECNAV лауазымына Дэн А. Кимбалл тағайындалды, ол бұрынғы SECNAV Салливанның басшылығымен Әскери-теңіз күштерінің әуе күштеріне жауапты көмекшісі болған және Салливанның отставкасынан кейін Әскери-теңіз күштерінің орынбасары болып тағайындалған.
Ирландиядағы елші
Мэтьюс саяси тағайындама бойынша АҚШ-тың Ирландиядағы елшісі болды, бұрынғы сыртқы қызмет немесе дипломатиялық тәжірибесі болған жоқ. Ол 1951 жылдың шілдесінде тағайындалып, 1951 жылдың қазан айында қызметке кірісті. Елші қызметін атқарып жүргенде 1952 жылдың 18 қазанында Небраска штатының Омаха қаласындағы үйіне сапар барыс кезінде қайтыс болды.
Мұра
Мэтьюс Омаханың көрнекті банкирі және заңгері болғанмен, тіпті көрнекті католик миряны да еді, бірақ SECNAV лауазымынан басқа оның мансабына көп көңіл бөлген жоқ, себебі осы қызметте ол ең үлкен институционалдық әсер етті. SECNAV ретінде ол кейбір салаларда табысқа жетті, мысалы, аз ұлттық өкілдерді Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлеріне интеграциялау бойынша жасаған әрекеттері, мысалы ALNAV 49 447, ол «терісіне, түсіне, дініне немесе ұлттық тегіне қарамастан, Әскери-теңіз күштері/Теңіз жаяу әскерлерінің барлық қызметкерлеріне тең мүмкіндіктер» беруді және 1950 жылғы саясат мәлімдемесі «терісіне, түсіне, дініне немесе ұлттық тегіне негізделген кемсітушілікке тыйым салуды» талап етті. Бірақ бұл аз ғана табыстар Мэтьюстің Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінің рөлдері мен міндеттеріне қолдау көрсетпеуіне қарағанда мардымсыз көрінеді, ол SECNAV ретінде оларды қолдауға ант берген еді, және осы сәтсіздік оның мұрасына деген жек көрудің басым бөлігіне себеп болды. Әрине, Мэтьюс көп жағдайда SECDEF Луис А. Джонсонның бұйрықтарын орындады, ал SECDEF өзі Президент Трумэннің Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі және Корей соғысы басталғанға дейінгі жылдары қорғаныс бюджетін қысқарту туралы бұйрықтарын орындады, соңғысы – суық соғыстың нағыз басталуын білдірді. Бұрынғы резервтік әскер офицерлері (мысалы, Джонсон үшін Армия резерві және Трумэн үшін Армия ұлттық гвардиясы), Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропада әрекет еткен және белсенді қызметке шақырылған Трумэн мен Джонсон екеуі де Армияны қолдауға және одан дамыған Әуе күштерімен қолдауға бейімді болды. Әуе күштері, әсіресе Стратегиялық әуе қолбасшылығының, ядролық қарумен жабдықталған ауыр бомбалаушы ұшақтармен (мысалы, B-36 Peacemaker) ұшқысыздарға жеткізілген ядролық қарулар арқылы ықтимал қарсыласты, мысалы, Кеңес Одағын ұстап тұру арқылы салыстырмалы түрде арзан (соғыстан кейінгі бюджеттік тұрғыдан) ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ете алатыны туралы аргументі әсіресе көндірерлік болды. АҚШ-ты қатыстыратын кез келген қақтығыстың ядролық шектен төмен деңгейде болуы туралы идея стратегиялық ойлауға немесе қорғаныс жоспарлау лексикасына енбеген, ал Армия мен Әуе күштері негізінен Теңіз жаяу әскерлері мен Әскери-теңіз күштерінен соғыстан кейінгі қорғаныс бюджетінің үлесіне қауіп төндіргенін көрді. Осы жағдайға Мэтьюс қосылды, оның бұрынғы әскери тәжірибесі болған жоқ, тіпті теңіз тәжірибесі де болмады, және сол кездегі Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінің жоғары лауазымды офицерлері оны Джонсонның біліктілігі жоқ және қолдау көрсетпеген сыбайласы ретінде қарады. Мэтьюс бұл алшақтықты жоюға ешқандай тырысқан жоқ, бұл алшақтық кейіннен оның саяси себептермен Әскери-теңіз операциялары бастығын қызметтен босатуымен және сол кездегі Конгресс пен ақпарат құралдарының назар аударуымен күшейе түсті. Мэтьюстің іс-әрекеттері мен іс-қимылдарының нәтижесінде Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінің Әуе күштері мен Армияға деген ашуы ұзақ жылдар бойы сарқып, басылуына көп уақыт кетті. Шын мәнінде, 21-ші ғасырдың басында зейнеткерлікке шыққан Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлері офицерлерінің көптегені 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдардың басында Армия мен Әуе күштері өз қызметтерін қалай қарастырғанына наразылық білдірді, бұл Мэтьюстің жүйелі түрде қарсылық көрсетпеуімен біріктірілді, және ол Әскери-теңіз күштері мен Теңіз жаяу әскерлерінің келесі буын офицерлерінің кәсіби білімінде маңызды мәселе болып қала берді, әсіресе Әскери-теңіз авиациясында. Осы себепті Мэтьюстің SECNAV лауазымындағы қызметі кейбір адамдар үшін орташа, ал басқалары үшін толық сәтсіздік деп есептеледі.
Колумб ер азаматтары
Мэтьюс 1939 жылдан 1945 жылға дейін Колумб рыцарларының 8-ші Бас рыцарі болды. 1937 жылы Бас рыцардың орынбасары қызметін атқарып жүргенде, оған бұл лауазымға ұсыныс жасалған, бірақ ол ұсыныстан бас тартқан.
Крейтон Фи Чи
Мэтьюстің бұрынғы үйі, Небраска штатының Омаха қаласындағы 3920 Дьюи даңғылында орналасқан, 1960 жылдан бері Крейтон университетінің медицина мектебінің Фи Чи медициналық бауырластығының Чи Упсилон бөлімінің жатақханасы ретінде пайдаланылып келеді. Үйді Х. А. Рапке Жакобиандық жаңғыру стилінде жобалап, 1916 жылы салған. Бұл сәнді үй Готлиб Сторцтың (Омахадағы Сторц сыра зауытының иесі) немересі Луизаға, ол тағы бір бұрынғы тұрғын болған Эрл Бакқа үйленген кезде жасаған сыйлығы болды. Кірпіштен салынған және әк тасымен әрленген үй, архитектуралық стиліне тән көптеген ерекшеліктерді көрсетеді, оның ішінде кең Тюдор готикалық аркалары, терезелердің үстіндегі әк тастық қаптамалары, үлкен екі қабатты шығыңқы терезесі және жақсы жабдықталған шатыры бар. Асимметриялық құрамы және Жакоб стиліндегі терезелер де осы стильге тән. Жатақхананың ілеспе шарабаханасы бар, екінші қабатында қызметшілер бөлмелері орналасқан. Медициналық студенттерді оқыту барысында оларға ұзақ жылдар бойы жайлы жағдай жасап келеді. Франсис П. Мэтьюстің портреті оның құрметіне салтанатты баспалдақтың үстінде ілінген.