Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дерби ( /dɜːrbi/ ДЕРБИ) – Батыс Австралияның Кимберли аймағындағы қала. 2016 жылғы халық санағы бойынша Дербиде 3 325 адам тұрады, олардың 47,2 пайызы – аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындарынан шыққан. Брум және Кунунурра қалаларымен бірге, Дерби Кимберлидегі 2000-нан астам халқы бар үш қаланың бірі. Кинг-Саундта орналасқан Дербиде Австралиядағы ең үлкен толқындар байқалады, төменгі және жоғары толқын арасындағы айырмашылық құрайды.
Derby (/d//ɜːr//b//i/ DURbee) is a town in the Kimberley region of Western Australia. At the 2016 census, Derby had a population of 3,325 with 47.2% of Aboriginal and Torres Strait Islander descent. Along with Broome and Kununurra, it is one of only three towns in the Kimberley to have a population over 2,000. Located on King Sound, Derby has the highest tides in Australia, with the differential between low and high tide reaching .
Тарих
Дерби Нигинка аумағына жатады. Қала 1883 жылы құрылған және Ұлыбританияның колониялар хатшысы, Дербидің 15-ші графы Эдвард Стэнлидің құрметіне аталған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дербиді жапондық ұшақтар бомбалады, себебі ол жерде Австралия әскерлері пайдаланған әуе базасы мен кемежай орналасқан еді. Соңғы кездерер босқындар Австралия Корольдік әуе күштерінің Кертин базасында орналастырылды, бірақ бұл ұстау орталығы 2014 жылы жабылды. Дерби 1920 жылдары Австралиядағы алғашқы жоспарланған авиациялық қызметтің соңғы станциясы ретінде танымал болды, ол Батыс Австралиялық әуе жолдары компаниясына тиесілі болды. Олардың қызметі 1921 жылдың 5 желтоқсанында бірінші рейсімен басталды, ол Джеральдтон маңында апатқа ұшырады. Бір кезде Перттен Дербиге дейінгі бағыт әлемдегі ең ұзын жолаушылар тасымалдау маршруты болды. 1968 жылы қалада шамамен 1500 адам тұрды, олардың көпшілігі ет комбинатында жұмыс істеді. Сол жылы Гленрой стансасынан Дербиге дейінгі 900 000 АҚШ долларына соя өңдеуге арналған жол аяқталды. 1965 жылы тірі мал тасымалдауға қолайлы порты қамтамасыз ету үшін 2 миллион австралиялық долларына болаттан және бетоннан жасалған кемежай салынды. Архитектурасы бірнеше сыйлыққа ие болған Батыс Кимберли аймақтық түрмесі 2012 жылы ашылды. Жергілікті бала Джимми Тейлор 1974 жылдың 29 тамызында Дербиден жергілікті дүкенге бару кезінде жоғалып кетті. 2014 жылы сот сарапшысы оның қайтыс болғанын анықтады, бірақ қашан және қалай өлгенін анықтай алмады, соның нәтижесінде ашық шешім шығарылды. Бала өлтіруші деп танылған Джеймс Райан О'Нилл Тейлордың жоғалу кезінде Дербиде тұрған, бірақ ол осы оқиғаға қатысы жоқ екенін мәлімдеді. 2023 жылы Тейлордың жағдайы туралы ақпарат бергендерге 1 миллион доллар сыйақы ұсынылды.
Derby falls within Nyiginka country. The town was founded in 1883 and named after Edward Stanley, 15th Earl of Derby, the British secretary of state for the colonies. During World War II, Derby was bombed by Japanese planes because of an air base and jetty that was used by Australian forces. More recently, refugees were housed at Royal Australian Air Force Base Curtin, however the detention centre was closed in 2014. Derby was famous in the 1920s as the terminus of the first scheduled aviation service in Australia, West Australian Airways Ltd. Their service began with their first flight on 5 December 1921, which crashed, near Geraldton. At one time the Perth to Derby service was the world's longest passenger airline route. In 1968 the town had a population of approximately 1,500 people, many employed at the meatworks. A A$900,000 beef road from Glenroy Station to Derby was completed the same year to assist with the development of beef processing. A A$2 million steel and concrete jetty was built in 1965 to provide adequate port facilities for the shipment of live cattle. The West Kimberley Regional Prison, whose architecture won several awards, was opened in 2012. Local boy Jimmy Taylor disappeared from Derby on 29 August 1974 after walking to a local shop. In 2014, a coroner determined that he had died, but was unable to determine when or how, recording an open verdict. Convicted child killer James Ryan O'Neill was living in Derby at the time of Taylor's disappearance but he has denied any involvement. In 2023, a $1 million reward was offered to anyone who provided information as to what had happened to Taylor.
Халық саны
2016 жылғы халық санағы бойынша Дербиде 3325 адам болған. Халықтың 47,2% -ын аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары құрады. Адамдардың 77,4% Австралияда туған. Ал екінші орынды Жаңа Зеландия иеленді, оның үлесі 3,4%. 72,5% адамдар үйде тек ағылшын тілінде сөйлейді. Үйде сөйлейтін басқа тілдердің арасында криол тілі 6,2% құрады. Дінге қатысты ең көп таралған жауаптар: Дін жоқ – 27,7% және католик – 26,8%. Тарихи тұрғыдан алғанда, Дерби Кимберли аймағы үшін Австралия Корольдік ұшу дәрігерлік қызметінде маңызды рөл атқарды. Кимберли әуе мектебі Дербиде орналасқан. Мектеп мал шаруашылығымен айналысатын шаруалардың және Кимберли аймағында шашырап орналасқан қашық аборигендер елді мекендерінде тұратын бастауыш сынып оқушыларына білім береді. Дерби қаласында екі мектеп бар: Дербидегі қасиетті Розарий мектебі және Дерби аудандық орта мектебі. Дерби аудандық орта мектебі Крис Сарраның «Күштірек, зиялырақ» көзқарасын ұстанады, оның мақсаты – мектептің қоғамдастық ретіндегі беделін арттыру. Wharfinger's House Museum қаланың авиация тарихымен қатар порт тарихын да баяндайды. Норвал галереясында суретші Марк Норвалдың туындыларымен қатар Кимберли аймағының түкпір-түкпірінен әкелінген жергілікті өнер туындыларының кең таңдауы қойылған.
According to the 2016 census of population, there were 3,325 people in Derby. Aboriginal and Torres Strait Islander people made up 47.2% of the population. 77.4% of people were born in Australia. The next most common country of birth was New Zealand at 3.4%. 72.5% of people spoke only English at home. Other languages spoken at home included Kriol at 6.2%. The most common responses for religion were No Religion 27.7% and Catholic 26.8%. Historically, Derby has played a major role in the Australian Royal Flying Doctor Service for the Kimberley region. The Kimberley School of the Air is located in Derby. The school provides education to isolated Primary aged children living on cattle stations and in remote Aboriginal communities and outstations scattered throughout the Kimberley region. Derby has two schools located in the town, Holy Rosary School Derby and Derby District High School. Derby District High School follows Chris Sarra's vision of "Stronger Smarter", which aims to raise the expectations of the school as a community. Wharfinger's House Museum tells the story of the aviation history of the town as well as the history of the port. The Norval Gallery showcases the work of artist Mark Norval as well as a broad selection of Indigenous artwork from across the Kimberley.
Экономика
Жұмыспен қамту мал шаруашылығы және кен өндірісі салаларында, сондай-ақ басқару және туризмде бар. Блинада мұнай, ал Элендейлде алмаз өндіріледі. Гранит Унаамин Милиунди тауларынан, қорғасын мен мырыш Каджебуттан, ал Кулан аралында темір кен орнынан қазылып алынады. Дербидің батысындағы Thunderbird-те ірі минералды құмдар кен оқиғасы дамытылуда. 1997 жылы 1980-ші жылдары жабылған Дерби порты қорғасын мен мырыш экспорттау үшін қайта ашылды. Мамыр және қыркүйек айлары аралығында туризм жергілікті экономиканы қолдайды. Қала сыртындағы Дерби мәйірханасы Батыс Австралиядағы екі мәйірхананың бірі болды, ол 1930-шы жылдардан 1960-шы жылдарға дейін мәйір ауруының таралуын тоқтатуға көмектесті.
There is employment in the pastoral and mining industries, as well as administration and tourism. There is oil at Blina, diamond mining at Ellendale. Granite is quarried from the Wunaamin Miliwundi Ranges and lead and zinc from Cadjebut and an iron ore mine at Koolan Island. A major mineral sands mining project is being developed at Thunderbird, west of Derby. In 1997 the Derby wharf, which was closed in the 1980s, was re opened for barging operations for the export of lead and zinc. Tourism bolsters the local economy between the months of May and September. The Derby Leprosarium on the outskirts of the town was one of two in Western Australia that helped to contain an epidemic of leprosy from the 1930s to the 1960s.
Климат
Дербиде ыстық, жартылай құрғақ климат (Köppen BSh) басым, желтоқсанның соңынан наурызға дейін қысқа, өте өзгермелі ылғалды маусым байқалады. Ылғалды маусымда ыстық, ылғалды күндер мен түндер және кездейсоқ нөсерлерге толы. Кейбір жылдары, мысалы 1923–1924 және 1951–1952 жылдары, ылғалды маусым мүлдем болмауы мүмкін, бірақ 1999–2000 жылдары сияқты басқа жылдары бір айда орташа жылдық жауын-шашын мөлшерінен көп жауған. Дербиге қатысты тропикалық дауылдардың әсері тиюі мүмкін. Құрғақ маусым сәуірден қарашаға дейін созылады, жауын-шашын өте аз болады, күндізгі температура жылыдан ыстыққа дейін, ал түнгі температура жұмсақтан салқынға дейін өзгереді. Температураның ең жоғары көрсеткіші 1968 жылдың 17 қарашасында тіркелсе, ең төменгі көрсеткіші 1965 жылдың 21 шілдесінде 5.0 °C (41 °F) құрады. Ең көп жауын-шашын жауған ай – 1917 жылдың қаңтары, сол кезде жаңбыр жауды, ал ең жауын-шашынды күн – 1917 жылдың 7 қаңтарында тіркелді.
Derby has a hot semi arid climate (Köppen BSh), with a short, highly variable wet season lasting from late December to March. The wet season features hot, humid days and nights and erratic downpours. In some years there may be no wet season at all, as occurred in 1923–24 and in 1951–52, but in other years, such as 1999–2000, more than the average annual rainfall has fallen in a month. Derby can be affected by severe tropical cyclones. The dry season lasts from April to November and features very little rain, warm to hot daytime temperatures, and mild to cool nights. Extremes of temperature range from on 17 November 1968 to 5.0 °C (41 °F) on 21 July 1965, while the wettest month on record was January 1917, when of rain fell, including the wettest day, 7 January 1917, when was recorded.