Кіріспе

Америкалық мүсінші (1879–1965)

Альбин Поласек (14 ақпан 1879 – 19 мамыр 1965) – чех-америкалық мүсінші және педагог. Ол өмірі бойында 400-ден астам туынды жасады, олардың 200-і Флорида штатындағы Винтер-парк қаласындағы Альбин Поласек мұражайы мен мүсін бағында қойылған.

Мансап

Моравияның Френштат қаласында (қазіргі Чехия) Альбин Полашек дүниеге келді. 22 жасында Америка Құрама Штаттарына эмиграциялап, 25 жасында Филадельфиядағы Пенсильвания Көркемсурет академиясында Чарльз Графлидің жетекшілігімен ресми өнер білімін алды. Оқу кезінде ол алғаш рет «Өзінің тағдырын қашап жатқан адам» (1907) және «Мәңгілік сәт» (1909) туындыларын жасады. 1909 жылы Полашек америкалық азаматтыққа ие болды, 1910 жылы Рим сыйлығы байқауын жеңіп алды, 1913 жылы Париж салонында «Егінші» туындысы үшін құрметті мақтауға ие болды, ал 1915 жылы «Талпыныс» мүсіні үшін Пенсильвания Көркемсурет академиясынан Уиденер алтын медалін алды. 37 жасында Рим мен Нью-Йорк қалаларында тұрғаннан кейін, ол Чикаго өнер институтының мүсін кафедрасын басқаруға шақырылды және онда 30 жылға жуық қызмет етті. Сол жерде ол «Ормандық идиллия» туындысының түпнұсқасын жасады, сондай-ақ Небраска штатының Омаха қаласындағы Сент-Сесилия соборы үшін «Жеңімпаз Мәсіх», Кенилворт, Иллинойс штатындағы Кенилворт мемориалдық бейнесі, Чикагодағы Грант паркіндегі «Музыка рухы», Прагадағы Вудро Вильсон мемориалы (Чехия), Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы бас қала аумағындағы Губернатор Ричард Йейтс мүсіні және тағы да көптеген туындыларды жасады. Полашек 1927 жылы Ұлттық дизайн академиясының қосымша мүшесі, ал 1933 жылы толық мүшесі болып сайланды. Альбин Полашек Чикагодағы Tree Studios-та тұрған кезде әріптесі Луис Греллмен жақын достық қарым-қатынаста болды. Грелл отбасының архивінде Поласектің Флоридаға көшуі және одан кейін ауырып қалғаны туралы Грелл жазған хаттар сақталған. 1950 жылы Полашек 70 жасқа толғанда Флорида штатының Уинтер Парк қаласына зейнетке шықты. Бірнеше айдан кейін ол сол жақ жағын сал қалдырған инсультқа ұшырады, содан кейін оң қолымен ғана 18 ірі туындыны аяқтады, олардың ішінде 1956 жылғы Венгрия революциясына қатысты суретшінің пікірін білдіретін «Моральдық заңның жеңісі» де бар. 1950 жылдың соңында 71 жасында ол бұрынғы студенті Рут Шервудқа үйленді, ол 22 айдан кейін 1952 жылдың қазан айында қайтыс болды. 1961 жылы Полашек Эмили Муска Кубатқа үйленді. 1965 жылы қайтыс болғаннан кейін Полашек өзінің бірінші әйелімен бірге Уинтер Парктегі Пальм зиратына жерленді, онда оның 1939 жылғы «Төзімділіктің 12-ші бекеті» туындысы оның ескерткіші болып табылады. Эмили М.К. Полашек 1988 жылы қайтыс болды.

Таңдалған шығармалар

Поласектің ең белгілі туындылары Теодор Томас ескерткіші (1924), 1941 жылы Чикагодағы Томаш Гарриг Мазарыкқа арналған ескерткіш, Уилсон ескерткіші (1928), Радегаст (1929) және Чехиядағы Св. Кирилл мен Мефодий (1929) ескерткіштері. Оның "Дүниеге азасыздан қарап отырған ана" (1942) шығармасы Екінші дүниежүзілік соғысқа, ал "Моральдық заңның жеңісі" (1956) – Венгрия төңкерісіне жауап ретінде жазылған.

Зират ескерткіштері

Өз дәуірінің көптеген мүсіншілері сияқты, Поласек бірнеше зират ескерткіштерін жасады. Олардың ішінде "The Pilgrim" және "The Mother" (1927) ескерткіштері ерекше аталады, екеуі де Чикагодағы Богемия ұлттық зиратында орналасқан, ал "The Pilgrim at the Eternal Gate" Кливлендтегі Лейк-Вью зиратында. Осы үш ескерткіштің суреттері дереккөздер бөлімінде тізімделген екі өмірбаянның екеуінде де келтірілген.