Кіріспе

Канадалық-американдық кинорежиссер, продюсер және монтажшы

Марк Робсон (4 желтоқсан 1913 – 20 маусым 1978) – канадалық-американдық кинорежиссер, продюсер және монтажшы. Робсон Голливудтағы 45 жылдық мансабын фильмдерді монтаждаудан бастады. Кейін режиссер және продюсер болып жұмыс істеді. Мансабында 34 фильм түсірді, оның ішінде «Чемпион» (1949), «Жарқын жеңіс» (1951), «Токо Ридегі көпірлер» (1954), «Пейтон Плейс» (1957), «Алтыншы бақыттың қонақ үйі» (1958), «Фон Райан экспресі» (1965), «Қуыршақтар алқабы» (1967) және «Жер сілкінісі» (1974) фильмдері бар. Робсон «Пейтон Плейс» және «Алтыншы бақыттың қонақ үйі» фильмдері үшін екі рет «Оскар» сыйлығының «Үздік режиссер» номинациясына ұсынылды, сондай-ақ толық метражды фильмдердегі үздік режиссура үшін Америка режиссерлер гильдиясының сыйлығына төрт рет ұсынылды. Оның екі фильмі Канн кинофестивалінің «Алтын пальма» сыйлығына ие болды. 1960 жылы ол киноиндустриясына қосқан үлесі үшін Голливудтың Даңқ аллеясында жұлдызға ие болды. Кейін ол Калифорния университетінде (Лос-Анджелес) және Тынық мұхиты жағалауы университетінің құқық мектебінде оқыды. Робсон содан кейін 20th Century Fox студиясының реквизит бөлімінде жұмыс істеді. Ол RKO Pictures студиясында монтажшы мамандығын меңгерді.

Бас редактор

1940 жылы ол Роберт Уайздың ассистенты ретінде Орсон Уэллстің фильмдегі дебюті "Азамат Кейн" фильмін монтаждауға көмектесті. Ол және Уайз Уэллстің келесі фильмі "Ұлы Амберсондар" (1942) фильмін де монтаждады, сонымен қатар фильмнің соңына күрт қысқартулар енгізді, бұған Уэллс қарсы болды. Робсон RKO компаниясының B классындағы "Солқының інісі" (1942) фильмінің редакторы болып тағайындалды. Одан кейін ол Орсон Уэллстің компаниясы түсірген "Қорқынышқа саяхат" (1943) фильмін монтаждады. Монтаждау жұмысы тағы да Уэллс қатыспастан жүзеге асырылды.

Вал Левтонмен жұмыс

Робсон мен Уайз екеуі де RKO студиясында төмен бюджетті қорқынышты фильмдер сериясын қадағалап отырған продюсер және сценарист Вал Льютонның жәрдемін алды, бұл фильмдер кейіннен аңызға айналды. Алғашқысы – Жаков Турнеур режиссерлік еткен «Мысық адамдар» (1942). Робсон Льютонның келесі екі фильмін монтаждады, екеуі де Турнеур режиссерлік еткен «Мен зомбимен бірге серуендедім» (1943) және «Леопард адам» (1943) фильмдері болды.

Директор

Льютон Робсонның жұмысына настолько әсерленді ki, оны "Жетінші құрбан" (1943) фильмінің режиссері етіп тағайындады. Льютон нәтижеге риза болғандықтан, Робсон "Адамдық кеме" (1943) фильмін түсірді. Льютон Роберт Уайзға да алғашқы режиссерлік мүмкіндігін берді, ол "Мысықтардың қарғысы" (1944) фильмін қойды. Льютон қорқыныш жанрында емес, басқа фильмдер түсіргісі келді, ал RKO оған "Жастар шалқып жүреді" (1944) – жасөспірімдердің қылмыстық әрекеттері туралы фильм түсіруге рұқсат берді; Робсон режиссерлік етті, бірақ фильм коммерциялық сәттілікке жете алмады. Борис Карлоффтың басты рөлде ойнаған "Өлілер аралы" (1945) көбірек танылды. Льютон, Карлофф және Робсон "Бедел" (1946) фильмінде қайта жұмыс істеді, ол кассада табыс таппады және Льютонның өндірген соңғы қорқыныш фильмі болды.

RKO-дан кету

Робсонның RKO-дағы табысы ірі киножобаларда жұмыс істеуге мүмкіндік берді, ал 1949 жылы Стэнли Крамер продюсерлік еткен «Чемпион» фильміндегі жұмысы үшін ол Америка Режиссерлер Гильдиясының «Ең үздік режиссерлік жетістігі» сыйлығына ұсынылды. Робсон Крамер үшін тағы бір фильм – «Батылдар үйі» (1949) түсірді, ол нәсілшілдік мәселесін қозғаған алғашқы фильмдердің бірі болды. Содан кейін Робсон RKO үшін «Roughshod» (1949) және продюсер Сэм Голдвин үшін «My Foolish Heart» (1949) мелодрамасын түсірді. Голдвин Робсонды «Қираттың шеті» (1950) және «Мен сені қалаймын» (1951) фильмдерінде де пайдаланды. Кейін Робсон Голдвинмен жұмыс істеген кезеңін «манекендегі ең нашар кезеңдердің бірі» деп атады. Universal студиясында Робсон «Жарқын жеңіс» (1951) фильмін түсірді. Робсон Вал Льютон мен Роберт Уайзды кино және теледидар өндірісі үшін серіктестікке шақырды, бірақ бірнеше айдан кейін ауруға шалдыққан Льютонды еш түсіндірмей тастап кетті. Робсон мен Уайз Гари Купердің қатысуымен «Жәннатқа оралу» (1953) фильмін түсірді. Warwick Films үшін Робсон Алан Лэдді «Мұздың астындағы тозақ» (1954) фильміне режиссерлік етті. Ол Columbia студиясында «Phffft» (1954) комедиясын түсірді, содан кейін «The Bridges at Toko Ri» (1954) фильмі оның мансабындағы ең үлкен жетістіктерінің бірі болды. Бұл фильм оған тағы бір DGA номинациясын сыйлады. Warwick Films оны қайтадан «Алтын жүлде» (1955) фильміне шақырды. Ол «Сот» (1955) фильмін түсіру үшін MGM студиясына барды. Оның бокс туралы «The Harder They Fall» (1956) фильмі Бадд Шульбергтің романы негізінде түсірілді. «The Little Hut» (1957) фильмі MGM студиясы үшін үлкен табыс әкелді. Одан да үлкен табыс 20th Century Fox студиясы үшін түсірілген «Peyton Place» (1957) фильміне бұйырды. Робсон «Үздік режиссер» номинациясына ұсынылды, ал келесі жылы Ингрид Бергманды «Алтыншы бақыттың мейрамханасы» фильміне режиссерлік еткені үшін тағы да ұсынылды. Осы фильмдер үшін ол үшінші және төртінші Америка Режиссерлер Гильдиясының номинацияларын алды.

Өндіруші

Робсон «From the Terrace» (1960) фильмін продюсерлік етіп, режиссерлікке де қолы қойды, онда Пол Ньюман басты рөлде ойнады. Ол «Инспектор» (1962) және «Рамаға тоғыз сағат» (1963) фильмдерін продюсерлік етті, соңғысын өзі де режиссерлік еткен. Сол фильмді аяқтағаннан кейін Робсон бес жылдық еңбек етуден кейін Fox студиясынан кетіп қалды. Робсон мен Ньюман MGM үшін «The Prize» (1963) фильмінде қайта жұмыс істеді. Бұл фильм, сондай-ақ Франк Синатраның қатысуымен түсірілген «Фон Райанның экспресі» (1965) Fox студиясында тағы да табысқа ие болды. Робсон француз шетелдік легионы туралы «Жоғалған команда» (1966) фильмін продюсерлік етіп, режиссерлікке де қатысты, ал 1967 жылы «Балшықтардың аңғары» фильмін түсірді, бұл фильм сыншылар тарапынан жазғырылды, бірақ кассада сәтті болды.

Кейінгі фильмдері

Робсон коммерциялық сәтсіздікке ұшыраған фильмдер сериясын жасады: Daddy's Gone A Hunting (1969), Happy Birthday, Wanda June (1971) және Limbo (1972). 1974 жылы ол "Сенсурраунд" технологиясын таныстырған "Землетрясение" фильмін түсірді.

Жеке өмір

Робсон 1936 жылдан бастап 1978 жылдың 20 маусымында жүрек талмасынан Лондонда қайтыс болғанға дейін Сара Наоми Рискиндпен үйленген. "Avalanche Express" фильмін аяқтағаннан кейін осы оқиға болды. Фильм оның өлімінен бір жыл кейін шықты. Олардың үш баласы болды. Робсон Лос-Анджелестегі Маунт-Синай мемориалдық паркіндегі зиратқа жерленген. Киноиндустриясына қосқан үлесі үшін ол Голливудтың Даңқ аллеясында, 1722 Vine Street мекенжайында жұлдызға ие.