Кіріспе

Ньборг муниципалитеті (Ньборг коммунасы) – Орталық Даниядағы Фюн аралының шығыс жағалауындағы Оңтүстік Дания аймағындағы коммуна. Муниципалитеттің ауданы 278 км² және 2023 жылғы дерек бойынша жалпы халқы 32 262 адамды құрайды. 1662 жылы Данияның әкімшілік бөлінісі өзгертілді. Феодтар (дан. *Len*) таратылып, ел округтерге бөлінді. Ньборг округі құрылды, оған Ньборг қаласынан басқа, Виндинге жүзі, Сундс жүзі, Гудме жүзі, Саллинге жүзі және Бьерге жүзінің шығыс бөлігі кірді. Сонымен қатар, он билік орталығы (дан. *birk*): Хиндсхольм, Холкенхавн, Равнхольт, Глоруп, Хесселагер, Брахетролеборг, Холстенсхуус, Вантинге, Авернако және Стрино кірді. 1793 жылы Ньборг округі таратылып, Транкеяр округімен біріктіріліп, Свендборг округінің құрамына енді. Бұл 1970 жылғы Данияның муниципалдық реформасында тағы өзгерді, онда Свендборг және Оденсе округтері біріктіріліп, Фюн округі құрылды. 1970 жылғы муниципалдық реформада жүздер, қалалар және билік орталықтары таратылып, Дания 277 муниципалитетке бөлінді. Ньборг муниципалитеті Ньборг қаласы мен оның приходтарынан, сондай-ақ Авенслев-Бовенсе және Виндинге приходтық муниципалитеттерінен құрылды. Орбек муниципалитеті 7 приходтық муниципалитеттен, ал Уллерслев муниципалитеті 3 приходтық муниципалитеттен тұрды. 2007 жылғы муниципалдық реформада бұл үш муниципалитет – Ньборг, Орбек және Уллерслев біріктіріліп, қазіргі Ньборг муниципалитеті құрылды.

Құрметті азаматтар

Төрт адам муниципалитеттің құрметті азаматы атанып, Nyborg қаласы базар қаласы болған кезде оларға бұл мәртебе берілді. Вальдемар Николай Брайггеманн Бейхманн (1783–1862) 1841 жылы құрметті азамат атанды. 1801 жылдан 1841 жылға дейін Ньборг гарнизонында подполковник қызметін атқарды. Фредерик Людвиг Биерфреунд (1782–1873) 1858 жылы құрметті азамат атанды. Ол Сейландтағы Ягер корпусының құрамында болды. 1829 жылдан 1853 жылға дейін Ньборгтың сот орындаушысы болды. Кристиан Эйлер Ленсбарон Холк (1847–1919) 1908 жылы құрметті азамат атанды. 1877 жылдан бастап Холкенхавен бароны болды және 1883 жылы Виндинге приход кеңесіне сайланды, онда 25 жыл бойы қызмет етті. 1899 жылдан 1919 жылы қайтыс болғанға дейін Ньборг туристік қауымдастығының (Danish: Nyborg Turistforening) төрағасы болды. Иоганн Кристиан Мариус Нильсен Хойруп (1877–1958) 1957 жылы құрметті азамат атанды. Ол мектеп директоры және жазушы болды, ал 1933 жылдан 1947 жылға дейін Ньборгтағы мектеп жүйесін басқарды. Ол Ньборгтың мектеп жүйесін жаңғыртты, содан кейін Ньборг туристік қауымдастығының (Danish: Nyborg Turistforening) төрағасы болды.

Ниборг

Ниборг шығысқа қарай Ұлы белдеу көпірі арқылы Сейландпен байланысты, автомобиль жолынан шығу арқылы қалаға тікелей көпірден кіруге болады. Қалада темір жол вокзалы мен яхта порты бар. Темір жол станциясы Ұлы белдеу көпірімен бірге 1997 жылы ашылды. Ниборг қаласында 17 268 адам тұрады (2020). Холкенхавен фьорды қаладан оңтүстікке қарай орналасқан, ал фьордтың қарама-қарсы жағында Холкенхавен қамалы орналасқан. Оңтүстік-батысында Пилшузе ауданы Виндинге ауылы мен Виндинге орманына жалғасады. Солтүстікке қарай қала Ягтенборг, Телеграфсковен, Юелсберг және Скемарк ормандарымен шектеседі. Солтүстікке қарай қала Skaboeshuse ауылымен және Teglværkskoven орманымен шектеседі. Солтүстік-шығысында Ниборг Ұлы белдеу боғазымен шектеседі. Ниборг қаласында қала бекініс ретінде болған кезден бастап бірнеше тарихи орындар бар, соның ішінде Ниборг қамалы мен оны қоршаған бекіністер. Қаланың қамалын жаңартудың ірі жобасы 2023 жылы аяқталуы жоспарлануда. Nyborg Voldspil атты актерлік труппа бекіністерде спектакльдер қояды. Ниборгтың бас алаңы төңірегі жаяу жүргіншілерге арналған аймақ болып табылады, онда көптеген дүкендер мен мекемелер орналасқан. Ниборгтың солтүстігінде Ниборг зираты орналасқан. Солтүстікке қарай ірі дүкендер мен супермаркеттер, сондай-ақ Ниборг ауруханасы орналасқан. Пилшузеде бірқатар өнеркәсіп орындары, соның ішінде Trioplast сияқты ірі компаниялар орналасқан. Сондай-ақ, бұл жерде Ниборгтың қайта өңдеу орталығы орналасқан. Ниборг яхта портында түрлі желкендік клубтар жұмыс істейді. Ниборгтың теміржол вокзалы мен автокөлік жолының жанында жылдам тамақтандыру орындары, жанармай станциялары мен азық-түлік дүкендері, сондай-ақ Daloon сияқты өнеркәсіп орындары бар. Автожолдан шығудың жанында жабық жалпыға ортақ бассейн және спорттық-сауықтыру орталығы орналасқан. Қаланың солтүстік-шығыс жағалауында, Ұлы белдеу боғазына қарап бірқатар қонақүйлер орналасқан. Ниборг түрмесі Виндингевейде орналасқан. Ниборг зираты 1537 жылдан бері зират ретінде пайдаланылып келеді, онда қара өлімге ұшырағандардың денелері жерленген. 1605 жылы зиратта шағын шіркеу салынды, бірақ 1665 жылы Ниборг қаласының бекіністерін кеңейту кезінде ол бұзылды. Осы бекіністердің бір бөлігі кейін зираттың құрамына кірді, ал зират 1816, 1833 және 1855 жылдары кеңейтілді. 1870 жылы жаңа шіркеу салынды, ал 1900 жылы зиратта қабір қазушының үйі салынды. 1950 жылы зиратты одан әрі кеңейтуге рұқсат берілді, бекіністердің тағы бір бөлігі зираттың құрамына енді. Алайда бұл бекіністерді бұзуға рұқсат етілмеді. Кеңейту 1957 жылы аяқталды, бекіністер жерлеу орындары ретінде, ал жер астындағы бөлігі күлді сақтау үшін пайдаланылды. Бүгінде зираттың аумағы 30 673 м2 құрайды. 2013 жылы зират туралы кітап жазылды. Ол 1886 жылғы газеттен алынған атаумен аталды, онда Ниборг зираты Финдегі ең әдемі зират деп сипатталған.

Ньборг түрмесі

Ниборг түрмесі – Ниборг қаласының шетінде, Виндингевейде орналасқан жабық мемлекеттік түрме. Қалалық кеңес 1911 жылы құрылысқа рұқсат берді, ал түрме 1913 жылы аяқталды. Түрме орналасқан жер ретінде Ниборг қамалы да қарастырылған, алайда Әділет министрі Фриц Бюло қамалды түрмеге жарамды деп таба алмады. Түрмені Виктор Ньебольль салған, ол жас тұтқындарды, әйелдер мен еркектерді орналастыруға арналған. Осы мақсатта түрме екі жеке ғимараттан тұрады. Түрме алғашқы жылдарында міндетті спорт және білім беруді қоса алғанда, көптеген жаңа әдістер сынақтан өтті. 1973 жылдан бері ол жабық мемлекеттік түрме статусын сақтап келеді. Бүгінде түрмеде шамамен 225 адам жұмыс істейді, олардың үштен екісі түзеушілер. Түрме тұтқындарға түрлі жұмыс орындарымен қатар, әртүрлі білім беру бағдарламаларын ұсынады.

Ульерслев

Ульерслев Ниборг қаласының солтүстік-батысына қарай 10 шақырым қашықтықта орналасқан. 2020 жылғы мәлімет бойынша, халқы 2706 адамды құрайды. 2007 жылғы әкімшілік реформаға дейін Ульерслев муниципалитетінің орталығы осы жерде болған. Кирсеберхавен, Бондемозе Сков және Сковмаркет ормандары Ульерслев аумағында жатыр. Ульерслев қаласында бірнеше дүкендер мен түрлі өнеркәсіп орындары бар, оның ішінде сүт зауыты да бар. Ульерслев шіркеуі осы жерде орналасқан.

Ørbæk (Арбәк)

Ørbæk Nyborg қаласының оңтүстік-батысына қарай 14 шақырым қашықтықта орналасқан. 2020 жылғы мәлімет бойынша, халқы 1691 адамды құрайды. 2007 жылғы әкімшілік реформаға дейін Ørbæk муниципалитетінің орталығы осы жерде болған. Ørbæk қаласында көптеген дүкендер мен мекемелер бар, оның ішінде спорт кешендері мен кітапхана да бар. Ørbæk сыра зауыты қала ішінде орналасқан, ал Ørbæklunde сарайы қаланың жанында. Сонымен қатар, қала маңында дольмендер мен өткел қабірлері де кездеседі. Ørbæk қаласында жыл сайын "Ørbæk Marked" деп аталатын ірі базар өткізіледі.

Табиғат

Муниципалитетте көптеген табиғи аумақтар бар, атап айтқанда ормандар, батпақтар, шалғындықтар және жағалау. Муниципалитет табиғатының көп бөлігі қорғалған. Ньборг қаласында үш шағын қорғалған табиғи аумақ бар, оның ішінде ескі липа ағаштары мен ашық шалғын бар. Қала ішінде сондай-ақ Слотссёен көлі және Ньборг қамалын қоршап тұрған бекініс орналасқан. Ньборг қамалының төңірегіндегі бекіністерде Данияда сирек кездесетін торлы өрмекші – құбырлы торы бар өрмекші мекендейді. Бұрын Данияда жойылған деп есептелген, бірақ 1994 жылы қайта табылды. Рефсвидингеден шығысқа қарай Лиллемёлле деп аталатын су диірмені орналасқан, ол Øрбæk өзенінің жанында орналасқан. Ол 1600 жылдардың басында салынған және 1899 жылға дейін Холкенхавен қамалының бір бөлігі болған. Бүгінде ол жеке меншікте. Өзен және ағаштармен жабылған беткейлер 1964 жылдан бері қорғалған. Лиллемёлле төңірегіндегі 10 акр жер қорғауға алынған. Муниципалитеттегі кейбір поместьелердің аумағының бір бөлігі қорғауға алынған. Оларға 1971 жылы 42 акр қорғалған Øрбæклунде және 1974 жылы 110 акр қорғалған Хиндемæ кіреді. Холкенхавен фиорды 1970-1980 жылдары қорғауға алынған және 150 акр аумақты құрайды. Ол Ньборг қаласының оңтүстік шекарасы болып табылады, онда ол Ньборг фиордына еніп жатыр. Муниципалитеттегі үш аудан Еуропалық Одақтың Natura 2000 жобасы арқылы қорғауға алынған. Бұл Кнудшоведтегі Øстерё көлі, Ньборг қаласының оңтүстігіндегі Каджерг орман және Таруп Срандтағы 5 көл.

Басы омыратылған

Кнудшовед пен Слипсхавен Ниборг фьордында табиғи портын құрайтын жартыаралдар. Бұл Фюннің ең шығыс нүктесі. Ол 2004 жылы қорғауға алынған, ал қорғау аумағы 210 акрды құрайды. Ол орман, жағажай шалғындары, қамыс тоғдары, су ойыстары және Østerø Sø көлінен тұрады. Дания Әскери-теңіз күзетінің Слипсхавен жартыаралдағы станциясы орналасқан. Екінші Солтүстік соғысынан қалған сканц Слипсхавенде сақталған. Кнудшоведте маяк бар. Тас дәуірінде Кнудшовед аймағы терең емес мұхит болған, бірақ уақыт өте келе жағажай шалғындары мен көлдері бар қазіргі жартыаралға айналды. Бұл аймақ тарих бойында үлкен өзгерістерге ұшыраған. Бұл жерде Ұлы белдеудегі паромдардың аялдамалары, кемежайлар, гольф алаңдары және Ұлы белдеудегі көпір салынған. Дегенмен, табиғаттың көп бөлігі әлі де тиін жоқ. Кнудшоведтің бір бөлігі 1952 жылы, ал толық аумағы 2004 жылы қорғауға алынған. Кнудшоведтің әртүрлі экожүйелері әртүрлі флора мен фаунаның дамуына мүмкіндік береді. Мұнда сирек кездесетін Bassia hirsuta (дан. tangurt) және Inula britannica (дан. soløjealant) түрлерін кездестіруге болады. Бұл сонымен қатар көптеген үйректер мен жағалау құстарының көбею орны. Күзде бұл аймақ шұбар қаздардың тоқтау орны болып табылады. Көзілдіриктер жағажай шалғындарында аң аулайды. Кнудшовед Данияда қорғалатын Natterjack жабайы бақаларының да мекені. Бұрын Кнудшоведте қара баслы шағалалардың үлкен колониясы болған, бірақ Кнудшовед пен Слипсхавенде көлік қозғалысының артуына байланысты олардың саны азайды және қазір бұл аймақта кездеспейді.

Саясат

2007 жылдың 1 қаңтарында Ньборг муниципалитеті, 2007 жылғы муниципалды реформаның нәтижесінде, Ørbæk муниципалитетімен және Ullerslev муниципалитетімен біріктіріліп, жаңа Ньборг муниципалитеті құрылды. Келісім бойынша, Флёдструп округін қоспағанда, барлық үш муниципалитет біріктірілді. Даниядағы кейбір аймақтар 2007 жылғы муниципалды реформаның көптеген өзгерістеріне байланысты қай муниципалитетке қарастырылатынын шешуге мәжбүр болды. 2005 жылдың 30 наурызында Флёдструп округінің халқы Ньборг немесе Kerteminde муниципалитетіне қосылу мәселесі бойынша дауыс берді. 315 адам Ньборгқа қосылуға, ал 303 адам Kerteminde-ге қосылуға дауыс берді, нәтижесінде Флёдструп округі жаңа Ньборг муниципалитетіне қарасты болды. Төмендегі кестеде 2007 жылғы муниципалды реформадан бері Данияда өткен барлық сайлаулар туралы мәліметтер келтірілген. Кестедегі пайыздық көрсеткіштер – Ньборг муниципалитеті бойынша жергілікті нәтижелер. Ең көп дауыс жинаған партиялар тиісті түстермен белгіленген. Муниципалды реформадан кейінгі барлық сайлаудың алтысынан басқасында, Социал-демократтар муниципалитеттегі ең ірі партия болды. Venstre партиясы бес рет муниципалитеттегі ең ірі партия болды: 2013, 2017 және 2021 жылдарғы аймақтық сайлауларда, сондай-ақ 2017 және 2021 жылдарғы жергілікті сайлауларда. 2021 жылғы жергілікті сайлауда қазіргі мэр Кеннет Мюхс муниципалитеттегі дауыстардың үштен бірін алды, ал оның партиясы Venstre сайлаудағы барлық дауыстардың жартысынан астамын алды. 2014 жылғы Еуропалық парламент сайлауында Дания халық партиясы муниципалитеттегі ең ірі партия атанды. Бұл елдегі көптеген аймақтарда осылай болды және Дания тарихында партияның ұлттық сайлауда ең ірі партия болуының алғашқы жағдайы болды. Ньборг муниципалитетіндегі жалпы сайлауға қатысудың орташа көрсеткіші 86,3% құрайды.

Сайлау пайыздық көрсеткіші қатысуы
2007 Folketing 28.3 3.9 10.7 — 13.1 2.0 0.3 — 15.8 24.6 1.3 — 0.0 86.5%
2009 EP 27.6 2.5 15.7 — 13.2 0.3 — 5.6 15.0 17.8 — — 2.2 61.0%
2009 Жергілікті 45.4 2.3 5.3 — 11.2 — — — 7.4 27.7 0.8 — — 73.0%
2009 Аймақтық 35.8 2.9 8.4 — 14.4 — 0.2 — 8.1 25.8 1.2 — 3.3 72.8%
2011 Folketing 30.7 6.7 3.8 — 10.0 3.8 0.3 — 13.7 25.4 5.3 — 0.2 88.1%
2013 Жергілікті 38.6 2.2 2.9 — 4.9 1.5 — — 10.3 31.6 4.4 — 3.6 77.3%
2013 Аймақтық 31.8 4.0 3.5 — 4.5 1.7 0.2 — 11.2 34.1 5.9 — 3.0 77.1%
2014 EP 22.3 3.5 14.7 — 7.7 1.7 — 7.5 28.0 14.5 — — — 57.0%
2015 Folketing 33.5 2.2 2.6 — 3.4 5.1 0.3 — 23.8 19.0 6.9 3.2 — 86.2%
2017 Жергілікті 30.4 1.2 1.5 0.5 4.9 0.7 — — 8.0 47.4 3.3 1.0 1.0 77.7%
2017 Аймақтық 26.8 2.1 3.2 0.8 13.9 1.4 0.2 — 12.0 33.5 4.1 1.4 0.4 77.4%
2019 EP 27.4 7.1 6.3 — 11.4 1.8 — 4.4 12.1 22.6 4.6 2.4 — 65.4%
2019 Folketing 34.3 5.0 5.2 2.3 5.6 1.5 0.8 — 9.6 25.2 5.6 2.2 2.7 84.3%
2021 Жергілікті 27.7 1.8 3.3 2.0 7.0 0.4 — — 2.0 51.9 3.2 — 0.7 73.9%
2021 Аймақтық 25.9 4.2 7.7 4.6 6.4 1.0 0.9 — 4.3 39.2 4.3 0.4 0.9 67.7%

Kmdvalg. dk деректерінен.

Муниципалды кеңес

Ниборгтың қалалық кеңесі 25 мүшеден тұрады, олар әр төрт жыл сайын сайланады. Қалалық кеңесте тоғыз саяси комитет бар. 2007 жылғы муниципалитет реформасынан бері сайланған қалалық кеңестер төменде көрсетілген.

Сайлау партиясы | Жалпы орын саны | Сайлауға қатысу (%) | Сайланған әкім
------- | -------- | -------- | --------
2005 | 11 11 12 | 57.3% | Йорн Терндруп (V)
2009 | 12 13 2 | 73.0% | Эрик Сков Кристенсен (A)
2013 | 11 13 9 | 77.3% | Кеннет Мухс (V)
2017 | 9 12 13 | 77.7% |
2021 | 8 12 14 | 73.9% |

Дерек көзі: Kmdvalg.dk және Statistikbanken.dk.

Экономика

Ниборг муниципалитетінде жұмыспен қамтылғандар саны бойынша ең ірі салалар – әлеуметтік мекемелер, сауда және білім беру. Муниципалитеттегі 7 қонақүй де көптеген адамдарды жұмысқа орналастырады. Ниборгта штаб-квартирасы орналасқан ірі компаниялардың қатарында көктемгі роллдар және осыған ұқсас тағамдарды өндіретін Daloon компаниясы бар. Муниципалитетте штаб-квартирасы орналасқан тағы бір компания – шаян мен балық өнімдерін өндіретін Tenax Sild компаниясы. Koppers Ниборгтың шетінде мұнай өңдеу зауытына ие.

Демография

Ниборг муниципалитетінде 32 009 адам тұрады (2020). Олардың 50,63% әйелдер, ал 49,37% ерлер. Муниципалитет тұрғындарының 81,46% Дания шіркеуінің мүшелері. Муниципалитеттегі жас құрамы төменде көрсетілген.

Білім

Муниципалитетте 4 негізгі мектеп, 1 efterskole және 5 дербес мектеп, сондай-ақ 1 жастар мектебі және 2 арнайы мектеп бар. Әрі 1 гимназия, 1 халықтық білім беру мектебі, 1 кәсіптік-техникалық мектеп және 1 музыка мектебі де бар. Муниципалитетте 3 кітапхана бар, олардың ішінде Ньборг кітапханасы муниципалитеттің бас кітапханасы болып табылады. Ньборг кітапханасы Ньборг қамалының қасында орналасқан, оның екі жағын қамалдың орлары, ал қалған екі жағын ашық жасыл аймақтар қоршайды. Ол 1935 жылы Флеминг Лассен және Эрик Мёллер салған, ал интерьерін жиһаз дизайнері Ханс Й. Вегнер мен архитектор Арне Якобсен жасаған.

Көрікті жерлер

Ниборг қаласы тарихында гарнизондық қала және бұрынғы патшалық резиденция ретінде ерекшеленеді. Төменде тізілген көрікті орындардан басқа, қалада түрлі мүсіндер мен скульптуралар да бар. Олардың ең танымалдары Харви Мартиннің "Балықпен бірге" (ағылш. The One with the Fish) деп аталатын туындысы, ол Østerhavn-дағы ордың жанында орналасқан. Мадс Лерше үйі (даниялық: Mads Lerches Gård) – Ниборгтың орталығындағы ғимарат. Ол 1610 жылы Ниборг саудагері және қала әкімі Мадс Лерше салған. Ғимарат салынғаннан бері әртүрлі мақсаттарда пайдаланылып келген. 1916-1922 жылдары ғимарат жаңартылып, содан бері мұражай ретінде қолданылады. Сондай-ақ, 1939 жылға дейін қалалық кітапхана осы жерде орналасқан. Бастион (даниялық: Bastionen), сондай-ақ Индустриалдық қонақ үй (даниялық: Industrihotellet), Азаматтар үйі (даниялық: Borgerforeningens Hus) және Ниборг театры (даниялық: Nyborg Teater) – Ниборг қаласының орталығындағы Ниборг қамалының шығыс жағалауында орналасқан ғимарат. Ол 1897 жылы салынған және бұрын Екінші дүниежүзілік соғыста неміс басқыншыларының штабы, кейін джаз клубы мен дискотека ретінде пайдаланылған. 2017 жылдан бері мәдени орталыққа айналдырылған. Ақ Қыз (даниялық: Den Hvide Jomfru) – бөгеттің бекінісінің қалдығы және жалғыз ақ бағана. Жергілікті аңыз бойынша, Ригборг Брокенхус Ақ Қызға қамалып өлген. Ниборг маринасы 1929 жылы құрылған. Оған кіші өнеркәсіптік порт (Балықшылық порты, даниялық: Fiskerihavnen), тек қайықтарға арналған порт (Дингхи порты, даниялық: Jollehavnen), Батыс және Шығыс порттары (даниялық: Vesterhavn, Østerhavn) және шағын моторлы қайықтарға арналған порт (Канал порты, даниялық: Kanalhavnen) кіреді. Марина барлығы 500 қайыққа сыяды. Dyrehave жел диірмені Ниборгтың оңтүстік-батыс шетінде, Холкенхавен қамалының жанында орналасқан. Ол 1858 жылы салынған және 25 метр биіктікте, Даниядағы ең биік жел диірмендерінің бірі. 2018 жылы Realdania оны сатып алып, диірменді қайта пайдалануға жарамды етуді жоспарлап отыр. Nyborg Distillery бұрынғы DSB пойыз шеберханаларында, Шығыс портының жанында орналасқан. 2017 жылы ескі ғимараттар виски қоймасына айналдырылып, оған қоса ресторан да ашылды. Қала қақпасы (Landporten) 1869 жылға дейін Ниборг қаласына кіретін басты кіреберіс және қараңғыдан кейін кірудің жалғыз жолы болған. Қазіргі қақпа 1666 жылы салынған. Қала сыртынан қақпаға дейін созылатын жол Lindealléen деп аталады. Бұл көшеге 1806 жылы ағаштар отырғызылған. Солкендруп ауылының орманды аймағында бес тас дәуіріндегі қабірлер орналасқан, олардың бірі салынғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң құлап кеткен. Құлауына қарамастан, қабірлер өлгендерді жерлеу үшін пайдаланыла берген. 2014 жылы жаңартылғаннан кейін Sulkendrup Passage Grave (Sulkendrup Jættestue) бүгінде жұртшылыққа ашық. Lindeskov қорымы (Lindeskov Langdysse) – Даниядағы ең ұзын қорым, ұзындығы 168 метр. Ол Lindeskov маңында орналасқан және тас дәуірінен бастау алады. Аймақта тағы да бірнеше қорымдар бар. Кнудшовед маяғы (даниялық: Knudshoved Fyr) Кнудшоведте орналасқан және 1948 жылы салынған. Кнудшоветте 1700 жылдардан бері маяқ болған. Ниборг қалалық әкімдігі Ниборг қамалының жанында орналасқан және 1799 жылы салынған, ал 1800 жылдары кеңейтілген. Nyborg Voldspil – Ниборг қамалының қорғандарындағы ашық аспан астындағы театр. Ол алғаш рет 1939 жылы ашылған, онда "Ниборгтағы Данехоф" (Danehof i Nyborg) атты түпнұсқалық пьеса қойылған. Көптеген танымал даниялық актерлер мансабын Nyborg Voldspil-де бастаған, олардың ішінде Томас Эже, Якоб Свейструп, Джули Лунд және Ульрих Томсен бар.

Қалдықтар мен әулеттер

Фунен аралында көптеген қамалдар мен сарайлар бар. Көптеген сарайлар мен парктері жұртшылыққа ашық немесе жеке аң аулау үшін пайдаланылады. Көптеген қамалдар шаралар мен қонақүйлер ретінде қолданылады. Юльсков – Нюборгтан батысқа қарай 6 шақырым жерде орналасқан, 187 акр жерге иелік ететін сарай. Юльсков туралы алғашқы жазба 1365 жылға дейін барады, ал негізгі ғимарат 1590 жылы салынған және 1797 жылы қайта жаңартылған. 1862 жылы болған өрттен кейін негізгі ғимаратты қайта салу қажет болды. Юелсберг – Ньборгтың солтүстік-батысында орналасқан, 901 акр жерді иеленетін сарай. Сарай 1200 жыл шамасында патша бұйрығымен салынған. Дания-швеция соғысы кезінде сарайдың қамалы толығымен қирады, сондықтан патшалық оны қайта тұрғызудың орнына сатуға шешім қабылдады. Оны 1669 жылы норвегиялық Клаус Рашқа сатты. Клаус Раш ақырында Ньборг қалалық кеңесіне өтті және қала мен айналасындағы аймақтарға елеулі ықпал етті. Клаус Раш Юелсбергтің иелігін едәуір кеңейтті. 1723 жылы сарай Ханс Адольф фон Ахелефельдтке сатылды, ол сонымен қатар Спрогёге ие болды, бұл аралды Юелсбергтің иелігіне қосты. 1776 жылы Юелсбергтің иесі Амали Кристиан Рабен болды, ол сарайдың негізгі ғимаратын жаңартуды аяқтады. Ол 1803 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Кнуд Фредерик Юль сарайды мұраға алды. Ол 1814 жылы Спрогё аралын Дания почтасына сатты. 1925 жылы «мүлікті ауыстыру туралы заң» бойынша Юелсберг жерінің бір бөлігін жоғалтты. Бүгінде Юелсберг қонақүй ретінде қызмет етеді. Хиндемагаард – Ульерслевтен оңтүстікке қарай орналасқан, 212 акр жерге иелік ететін сарай. Хиндемагаард туралы алғашқы мәліметтер 1320 жылға дейін барады. Сарай 1605 жылға дейін Урн отбасының меншігінде болды, содан кейін оны Брейде Ранцау мұра етті. 1725 жылы сарай сатылды және елу жыл бойы бірнеше рет қожайындары ауысты. 1778 жылы оны 1790 жылы қазіргі негізгі ғимаратты салған Ове Йохан Винд Хиндемагаард сатып алды. Ол оны 1801 жылы Чарльз Адольф Денис Мурьеге сатты, ол сарайды жақсартты. 1806 жылғы жел тегірмені сарайдың бір бөлігі болып табылады. Ризинге – Ұлы белдеу боғазы мен Кертеминде шығанағының жанында, жағалауға жақын орналасқан сарай. Ол Кертеминдеден оңтүстікке және Ньборгтан солтүстікке қарай орналасқан. Оның 349 акр жері бар. Бұл бастапқыда 1526 жылға дейін салынған шаруа үйі болған, ал негізгі ғимарат 1661-1664 жылдары, иесі Йенс Мадсен Розенберг сарайды кеңейткенге дейін салынбаған. Кейін Йенс Мадсен Розенберг Ньборгтың мэрі болды. Бүгінде сарай қонақүй және шаралар өткізу орны ретінде қызмет етеді. Рёрбек – Керттеминдеден оңтүстікке және Ньборгтан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, сол аттас ауылда орналасқан сарай. Оның 181 акр жері бар. Ол 1438 жылы алғаш рет айтылған, ал алғашқы бірнеше жүз жыл бойы Квицовтар отбасының меншігінде болды. Рёрбекке ие болған Хеннинг Квицов Жеті жылдық соғыс кезінде Финнің жабдықтау жөніндегі басшысы болды. 1925 жылы «мүлікті ауыстыру туралы заң» бойынша сарай көптеген жерлерін жоғалтты. Равнхольт – Ринге қаласының солтүстік-шығысында, Ньборгтың оңтүстік-батысында және Лангесковтың оңтүстігінде орналасқан сарай. Оның жалпы жері 2619 акрды құрайды, оның ішінде Леккешольм қамалының 299 акры бар. Сарай 1365 жылы алғаш рет айтылған. 1567 жылы сарайдың иесі Вибеке Подебуск болды, ол көршілес жерлер мен шаруашылықтарды сатып алып, сарайды едәуір кеңейтті. Вибеке Подебуск сонымен қатар белгілі автор, ол «Antegnelser om danske Sager fra 1464 til 1573» сияқты маңызды шығармалар жазып, сол кездің ақсүйектерінің өміріне түсінік берді. Сарай Нильс Бильдке мұра болып, ол анасының жұмысын жалғастырып, сарайды одан әрі кеңейтіп, патшамен сауда жасау арқылы көбірек шаруашылықтар мен аумақтарды иеленді. 1707 жылы сарай Шарлотта Амали Герсдорф пен Дания Сыртқы істер министрі Кристиан Сехестедттың меншігінде болды. Олар Равнхольтқа көшуді шешті және сарайда да, көрші ауылдар мен қалаларда да үлкен жақсартулар жасады, Херрестедте аурухана салып, сарайға шіркеу қосты. Кристиан Сехестедт Джуль 1833 жылы сарайды иеленді және сарайдың алыс аумағын сатты, оның орнына жақын жерлерді сатып алды. Ол қайтыс болғаннан кейін, сарай Ове Сехестедт Джуль мен Эмили Холстенге мұра болып өтті, олар сарайды өнер және қымбат жиһаздармен безендірді. Отто Бахе олардың досы болды, оның көптеген туындылары әлі күнге дейін Равнхольтты безендіреді. Осы кезеңде үлкен аң аулау шаралары өткізілді. Осы себепті олар одан әрі орман сатып алып, шошқаларды жабайы табиғатқа жіберді. Сарай содан бері көптеген аң аулау шараларын қабылдады және бүгінде де оларды ұсынады. Øрбæклунде – Øрбæk қаласының оңтүстігінде орналасқан, 687 акр жерге иелік ететін сарай. Сарай туралы алғашқы жазба 1500 жылға дейін барады, бірақ 1638 жылға дейін иесі Йеспер Фрис сарайдың аумағын кеңейткен жоқ. 1781 жылы сарай Ларс Расмуссен Лангеге сатылды, оның ұрпақтары бүгінгі күнге дейін сарайдың иесі болып табылады. Анхоф – Ньборгтың оңтүстігінде орналасқан, 206 акр жерге иелік ететін сарай. Сарай шамамен 1529 жылға дейін барады. Негізгі ғимарат 1885 жылы салынған және 1916 жылы қайта жаңартылған. Глоруп – Ньборгтың оңтүстігінде және Свендборгтың солтүстігінде орналасқан сарай. Оның 755 акр жері бар. Ол 1390 жылы алғаш рет айтылған. Кристоффер Валькендорф 1562 жылы сарайдың иесі болды және сарайдың аумағын кеңейтуге тырысты, ақырында Свиндинге приходын Глорупқа қосты. 1570 жылдары ол сонымен қатар Свиндинге шіркеуін және Глоруп үшін жаңа негізгі ғимаратты салды. 1625 жылы сарай Хеннинг Валькендорфқа тиесілі болды, ол Глоруп аумағын кеңейтті. Ол Брендеруп ауылын Глоруп аумағына қосты, сонымен қатар басқа да жақын маңдағы сарайларды қосты. Адам Готлоб Мольтке 1762 жылы сарайды сатып алды және сарай ғимараттарын үлкен жаңартулар жасады. Мольтке Хюитфельдт отбасы бүгінгі күнге дейін сарайдың иесі болып табылады. Сарайдың парктері мен орманшалары жұртшылыққа ашық, және олар аң аулау шараларын ұйымдастырады. Ригаард – Ньборгтың оңтүстігінде және Свендборгтың солтүстігінде орналасқан сарай. Оның 377 акр жері бар. Ол 1372 жылы алғаш рет айтылған. 1766 жылдан бастап ол көрші Глоруп сарайына тиесілі болды және бүгінгі күнге дейін солай болып қалуда.

Ньборг қамалы

Ниборг қамалы Ниборг қаласының орталығына жақын орналасқан және нығайту қабырғаларымен, «қамал көлімен» және қала ортасымен созылатын ормен қоршалған. Қамал 1193 жылы алғаш рет айтылды, осы жылы Канут VI мұнда кеңес өткізді. Оған дейін король Ниборгтың сыртындағы Хюльбиде тұрған, және осы кезеңде қамал салынды. Қабырғалар арасында бірнеше ағаш құрылыстар болған болуы мүмкін. 1200 жылдардың бірінші жартысында екі қабатты құрылыс салынды, оның көп бөлігі бүгінге дейін сақталған. Король осы құрылыстың жоғарғы қабатында кеңес өткізген болуы мүмкін. 1300 және 1400 жылдары қамал жаңа қабат пен бірнеше жаңа құрылыстармен жақсартылды. 1282 жылы Эрик V Ниборг қамалында Дания конституциясын аяқтады. 1287 жылы Эрик V-тің өлтірушілері деп саналатын адамдар осы қамалға сотталды. 1520 жылдары Фредерик I Ниборгты өзінің ресми резиденциясы етуді жоспарлады, бірақ бұл жоспар іске аспады. Дегенмен, оның жоспарларының белгілері анық байқалды, қамал үшін ірі жобалар жоспарланған болатын. Дания-швеция соғысы кезінде, Ниборг шайқасынан кейін қамал швед әскерлерімен басып алынды. Швед әскерлері барлық құнды заттарды Швецияға жіберді, ал жиһаздың көп бөлігін өртеп жіберді. Осыдан кейін король қамалға қайта оралуға мүдделі болмады, ол әскерилерге берілді. Ниборг гарнизон ретінде жұмыс істеді, қамал әскери мақсаттар үшін пайдаланылатын болды. Қамалдың көп бөлігі қажет болмады және бөлшектелді, ал материалдары нығайту құрылысына қолданылды. Қамал қару-жарақ қоймасы және сақтау орны ретінде пайдаланылды. Ниборг қамалын қоршаған нығайту қабырғалары, қоршаулар және орлар қаланың ортасымен созылады. Орлар орта ғасырлардағыдай көрінеді, суды реттеудің сол жүйелері әлі де қолданылуда. Алғашқы үш бекініс әлі де сақталған, ал қалғандары қаланың кеңеюі кезінде бұзылған. Олардың екеуі Ниборг қамалының маңында орналасқан және Королеваның бекінісі (дания тілінде: Dronningens Bastion) және Тақ мұрагерінің бекінісі (дания тілінде: Kronprinsens Bastion) деп аталады. Оларды қазіргі саябақ аймағы ретінде қызмет ететін алғашқы қоршаулар қоршап тұр. Королеваның бекінісінде 1899 жылы Эмиль Сваненфлюгель салған су мұнарасы орналасқан. Су мұнарасы 1997 жылы қорғауға алынды. Үшінші бекініс Принц Карл бекінісі (дания тілінде: Prins Carls Bastion) деп аталады және сәл кішкентай. Ол да саябақ аймағы ретінде қызмет етеді.

Холкенхавен қамалы

Ниборг қаласының оңтүстігінде Холкенхавен қамалы орналасқан. Қамал 900 акр жерге ие, орман шаруашылығы, егіншілік, аң аулау және тұрғын үйлерді жалға берумен айналысады. Қамалдағы үйлерді тойлар мен басқа да шараларға жалға беруге болады, сондай-ақ ол қонақ үй қызметтерін де ұсынады. Осы орамның тарихы шамамен 1300 жылдардың соңына дейін барып жетеді, ол кезде ол Андерс Якобсен Ульфельдтке тиесілі болған. Орам Ульфельдт әулетінің меншігінде қалды, ал 1534-1536 жылдардағы графтардың араздасу кезінде ол Кнуд Эббсен Ульфельдтке тиесілі болды. Ол Зеландиядағы Гьорслев қамалын шаруаларға қарсы қорғады. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Кристиан III-ті қолдады. Кнуд Эббсен Ульфельдт 1540 жылы қайтыс болды, ал орам оның ұлы Корфиц Ульфельдтке берілді. Алайда, ол Дания канцлерлігінің хатшысы болғандықтан, орамды күнделікті басқаруды оның анасы Анна Эриксдаттер Харденберг жүзеге асырды. Анна Эриксдаттер Харденберг 1564 жылы қайтыс болғаннан кейін Якоб Ульфельдт орамды иеленді. Якоб Ульфельдт Жеті жылдық соғыста Герлуф Троль мен Даниэль Ранцаудың әскерінде шайқасты. Соғыста өзін жақсы көрсеткеннен кейін, ол Ресейге делегация ретінде жіберілді, бірақ Данияның Ресеймен қарым-қатынасын жақсарта алмады. Бұл патшаны ашуландырды, сондықтан Якоб Ульфельдт өмірінің соңына дейін Холкенхавен қамалын күткенмен айналысты. Ол осы кезеңде үлкен жақсартулар жасады және орамды едәуір кеңейтті. 1616 жылы орамды Элен Марсвинге сатты, ол қамалдың ішкі бөлмелеріне үлкен өзгерістер енгізді. Дания-швеция соғысы кезінде орам Леонора Кристина мен Корфиц Ульфельдтке тиесілі болды. Корфиц Ульфельдттің швед корольімен болған қарым-қатынасының арқасында шведтер бұл орамға көп көңіл бөлмеді, ал ол кейін швед армиясына қосылды. Соғыстан кейін Корфиц Ульфельдт опасыздық айыбынан қашу үшін Германияға қашып кетті, ал Леонора Кристина түрмеге қамалды. 1672 жылы Холкенхавен Дания-швеция соғысындағы табысы үшін Эйлер Холькке берілді. Бірақ соғыс орамның экономикалық жағдайына нұқсан келтірді, және тек 1760 жылы ғана иесі Эрик Розенкранц Хольк оны жақсарта алды. Содан бері орам Хольк әулетінің меншігінде.

Леккешольм қамалы

Леккешольм қамалы Ørbæk қаласының жанында орналасқан, ол жерде түрлі шаралар мен аң ауруға пайдаланылады. Мүлікке 299 акр жер қарасты. Қамал уақытша Маргарет I-ге тиесілі болған, ол оны сатып алғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Хеннеке Олуфсен Бьёрнға сыйлады. Кристиен Томсен Сехестед 1640 жылы қамалды сатып алып, мүлікті кеңейтудің маңызды жоспарларын бастады. Ол айналасындағы көптеген шаруашылықтарды, тіпті жақын ауылдағы шіркеуді де сатып алды. Патшаға ақша қарыз бергені үшін оған тағы да бірнеше шаруашылық берілді. Соңында ол настолько байыды, Оденседегі кедей балаларға астық сыйлап, көмектесті. Сехестедтің қайтысынан және Данияда абсолюттік монархия жойылғаннан кейін, мүлік қарызға батып, 1730 жылға дейін қаржылық қиындыққа тап болды. Содан кейін оны Теодор Аделер сатып алып, жағдайды жақсартты. 1778 жылы Анна Катрин Бендц мүлікке иелік етіп, оған маңызды өзгерістер енгізді – қажетсіз бөліктерін сатты, жаңа егістіктер құрды және жаңа ғимараттар салды. 1914 жылы Леккешольмді көршілес Равнхольт мүлігінен Кристиан Ове Сехестедт Юул сатып алды, және ол әлі күнге дейін Леккешольмге ие.

Оқиғалар

Жыл сайынғы Ørbæk Market (Danish) 1900 жыл шамасында басталды, ол мал базары ретінде танымал болды. 1957 жылға дейін жыл сайын шілде айының екінші сенбісінде Ørbæk қаласында өткізілді, бірақ индустрияландыру жылқының қажеттілігін жойды. Жыл сайынғы дәстүр 1957 жылы тоқтатылып, 1980 жылы қайта жаңғыртылды. Базар енді тек малға ғана арналмай, негізінен креммермаркет – көне заттар жәрмеңкесіне айналды. 1980 жылдан бері базар жыл сайын өткізіліп келеді және Фюн аймағындағы ең ірі базар болып табылады. Данехоф базары – Найборг қаласында жыл сайын өткізілетін Ренессанс жәрмеңкесі. Ол шілде айының бірінші демалыс күнінде өтеді. Шара Ньборг қамалы мен қала әкімдігі алдындағы алаңда ұйымдастырылады. Базардың тамыры 1200 жылдарға дейін жетеді, сол кезде шілде айының басында жыл сайын базар өткізілген.

Спорт

Қаланың демалыс, мәдениет және спорт саласындағы ресми саясаты бар. Ол қала әкімдігі мен оның маңындағы әртүрлі ұйымдар арасындағы тығыз қарым-қатынас пен ынтымақтастыққа баса назар аударады. Қалалық әкімдікте бірнеше ірі спорттық нысандар бар. Бұл нысан Nyborg Спорт және демалыс орталығы (даниялық: Nyborg Idræts og Fritidscenter) деп аталады. Бұл нысанда көптеген спорт ұйымдары орналасқан. Бұл ұйымдарда фитнес, бадминтон, гандбол, байдаркамен жүзу, боулинг, ескек есу, теннис, сүңгуірлік, жеңіл атлетика, гимнастика, жүзу, триатлон, петанк және волейбол сияқты спорт түрлері дамыған. Nyborg Спорт және демалыс орталығының негізгі бөлігі Nyborg қаласындағы тас жолдан шығуға жақын орналасқан және Nyborg Спорт орталығы (даниялық: Nyborg Idrætscenter) деп аталады. Бұл нысанда бірнеше бассейн мен жабық су паркі бар. Nyborg Спорт орталығында 750-ге жуық мүшесі бар NGIF гимнастика және жеңіл атлетика ұйымының (даниялық: NGIF Gymnastik & Atletik) жеңіл атлетика стадионы да орналасқан. Ол 1894 жылдың 20 қарашасында құрылған. NGIF Ұлы белдеу көпірі арқылы жартылай марафон немесе толық марафон қашықтығында өтетін Көпір жүгіруіне ресми жаттығулар өткізеді. Сондай-ақ, Nyborg Спорт және демалыс орталығының құрамына екі спорт залы кіреді, олар Nyborghallerne (даниялық: Nyborghallerne) деп аталады. Бұл залдарда бадминтон, гандбол және жабық футболға арналған жабдықтар бар. Nyborg қаласының солтүстік бөлігінде Skovparkhallen (даниялық: Skovparkhallen) залы да орналасқан, онда бадминтон, гандбол, волейбол және баскетбол ойналады. Sct. Knuds Golfklub (даниялық: Sct. Knuds Golfklub) гольф клубы Knudshoved-те орналасқан. Ол 1954 жылы құрылған. Гольф алаңы 18 лункадан тұрады, оның 5-тен 9-ға дейінгі лункалары Nyborg муниципалитетіне тиесілі аумақта орналасқан. 1959 жылы Дания чемпионаты Sct. Knuds Golfklub алаңында өтті, бұл шара алғаш рет Копенгагеннен тыс жерде өткізілді. Гольф клубының 800-ге жуық мүшесі бар. Муниципалитеттің теңіз жағасында орналасуы теңіз спортының танымалдығына ықпал етеді. Nyborg Marina және Nyborg қаласының сыртындағы фьордта желкендесу, каяк және ескек есумен айналысатын бірнеше ұйымдар бар. Олардың ішінде Nyborg Sejlforening (даниялық: Nyborg Sejlforening) ұйымы бар, ол әртүрлі типтегі қайықтармен жүзеді. Бұл ұйым 1895 жылы құрылған, сондықтан Даниядағы ең көне желкендесу ұйымдарының бірі болып саналады. Бірінші желкендесу жарыстары 1866 жылы Nyborg қаласында өткізілді. Ұйым Finn класындағы Фюн чемпионаты (даниялық: Fynsk Mesterskab for Finnjolle) жарысын өткізеді. Муниципалитет аумағында көптеген басқа да спорт түрлері дамыған және қолдау көрсетіледі. Балық аулау дамыған, Slipshavn және Nyborg қаласының орталық бөлігіндегі жерлер тартымды балық аулау орындары болып табылады. Nyborg Sportsfiskerforening (даниялық: Nyborg Sportsfiskerforening) ұйымы Nyborg қамалының айналасындағы ордада балық аулауға рұқсат береді, бірақ оның үшін ақы төлеу қажет. Nyborg Slots Buelaug (даниялық: Nyborg Slots Buelaug) - садақ және арбалетпен ату ұйымы. Құрамындағы мүшелері кәдімгі спорттық садақ атудан басқа, Nyborg қамалында жыл сайын өткізілетін Danehof жәрмеңкесіне қатысып, орта ғасырлық садақ ату өнерін көрсетеді.

Қауымдар

Ниборг муниципалитетіне 19 приход кіреді. Төмендегі кестеде әрбір приходтың халқы, сондай-ақ сол халықтың Дания шіркеуінің мүшелері болып табылатын пайыздық үлесі көрсетілген. Барлық сандар 2020 жылдың 1 қаңтарына сәйкес. # Приход Халқы % Source1Flødstrup92386.462Bovense24682.933Ullerslev2,98586.404Aunslev1,28284.405Skellerup62489.426Ellinge46289.617Kullerup29789.238Vindinge3,61482.329Nyborg14,78976.1610Herrested1,07489.9411Refsvindinge93286.7012Ellested23289.6613Ørbæk1,84690.4114Frørup77686.7315Svindinge53186.0616Langå28584.5617Øksendrup26685.3418Hjulby21180.0919Tårup60182.70

Таңбалар

Ньборг муниципалитетінің гербі мен логотипі – Ньборгтың 14 ғасырдан бастау алған түпнұсқа гербінің қазіргі заманғы нұсқасы. Жұлдыз бен айдың шығу тегі белгісіз, бірақ олардың Ньборг шіркеуінен, яғни Құдай анаға арналған шіркеуден шыққандығына сенімді. Олар мәңгіліктің де символы. Қазіргі гербтегі қамал – ескі гербтегі қамалдың қарапайымдалған нұсқасы. Ол Ньборг қамалын көрсетеді. Патшаның басы бастапқыда патша тәжінсіз ер адамның басы болған. Бас 15 ғасырда пайда болды және оның шығу тегі белгісіз. Патшаның басы – Ньборг қаласындағы Данехофта Данияның алғашқы конституциясына қол қойған Эрик Клиппингті бейнелейді. Қамалдың астындағы көк сызықтар ескі гербте болған жоқ. Олар муниципалитет пен қамалдың суға жақын орналасқандығын көрсетеді. Есік ашық, ол меймандостықты білдіреді.