Кіріспе

Жаңа Келісім апокрифтері

Псевдо Матайдың латынша Ізгі хабары (немесе Матайдың балалық шағы туралы Ізгі хабары) Жаңа Келісім апокрифтерінің бір бөлігі болып табылады. Көне заманда бұл мәтін «Бақытты Мариямның тегі және Құтқарушының балалық шағы туралы кітап» деп аталды. Псевдо Матай – Назареттік Исаның 12 жасқа дейінгі өмірін толықтыруға тырысатын «Балалық шақ Ізгі хабарлары» жанрының бірі, оның өмірі туралы Матай және Лұқа Ізгі хабарларында қысқаша айтылған. Батыста бұл Марияның өмірінен жасалған суреттер циклдерінің басты көзі болды, әсіресе Кейінгі орта ғасырға дейін.

Құрастыру күні

Ж. Гизель мен Р. Бейерс (1997) зерттеулеріне сәйкес, Псевдо Матайдың Ізгі хабарының архетипі Рецензио α 800 жылы, ал жазылған мерзімі VII ғасырдың бірінші жартысына, шамамен 600 және 625 жылдарға дейін соғылады. Гийсел Иоахимнің Псевдо-Матфейдегі бейнесі Меровинг дворянының үлгісін еске түсіретінін жазады, Гийселдің сөзінше, бұл Дагоберт I оның билігі кезінде (629-639) болған. Бертольд Псевдо-Матай Ізгі хабарының жазылған мерзімін 650 жылға дейін соғады, себебі ол "Псевдо-Амброзидің Vita Agnetis-іне әдеби тәуелділігін көрсетеді", ал ол 690 жылы Альдхельмнің De Virginitate еңбегінде қолданылған. Шығарма уақыт өте кеңейді. Псевдо-Матайдың негізгі мазмұны Жақыптың апокрифтік Ізгі хабарымен көптеген ортақ белгілерге ие және оны бастапқы көз ретінде пайдаланған болуы мүмкін. Еңбек авторлығының Матайға жатқызылуы ең ерте нұсқаларда кездеспеген; Матай евангелиені жазды деген мәлімдеме тек екі ғасырдан кейін, епископтар мен Иероним арасындағы хат алмасуда қосылды. Жақыптың осыған ұқсас Ізгі хабары батыс христиандығында Иероним тарапынан Исаның бауырлары туралы айтылғаны үшін айыпталыпты. Ұқсас айыптаудан қашу үшін алғы сөз қосылды, онда Иеронимнің өзі Матайдан аударған және оны бекіткен. Аталған хаттың авторы өзі жинақтап, аударғанын, және "қасиетті жазбалардың еврей тіліндегі түпнұсқасына сәйкес, әрбір сөзін аударуға тырысқанын" айтады, себебі оның Матай жазғаны және евангелиясының басына жазылғаны айтылған. Повестьтің бірінші жартысы Марияның ата-анасы Иоахим мен Аннаның тарихын баяндайды: Иоахимның ұрпақ таба алмауынан туған қайғысы мен қуғын-сүргіні, Аннаға баламен оралуы және Марияның дүниеге келуі; ғибадатханада қызметке кіруі, дұғалы өмірі мен тазалық сақтауға берген уәдесі, және Марияның өсіп-жетілгеннен кейін ғибадатхана қызы болып қызмет ете алмайтын болғанда Жозефті күйеуі және қамқоршысы ретінде таңдауы; Жариялану; Жозефтің Марияның жүкті екенін білгендегі алаңдауы және оның адалдығына көнуі; олардың екеуінің ғибадатханада сынақтан өтуі және ғибадатхана халқының Мария мен Жозефтің тазалығын мойындауы. Мәтіннің мазмұны негізінен Жақыптың Ізгі хабарының өңделген нұсқасы, содан кейін Мысырға қашу туралы әңгіме (негізі қандай екені белгісіз), және одан кейін Томастың балалық шағы туралы Ізгі хабарының өңделген нұсқасы. Көбінесе бұл мәтіндерді бір шығармаға біріктірудің сәтті әрекеті. Ізгі хабар Исаның туған күнінде есек пен өгіздің қатысқаны туралы алғашқы мәліметті береді. Сондай-ақ, бұл шығарма Жақыптың Ізгі хабарындағы жас Мариям мен қарт Жүсіптің бейнесін танымал етуге көмектесті. Ол ортағасырлық ой-санаға күшті әсер етті, оның бір себебі - Алтын аңызға енуі. Мұның салдарынан "Libellus de Nativitate Sanctae Mariae" сияқты туындылар пайда болды, олар тек Марияның тууына қатысты мәтіннің алғашқы бөлігін қамтиды. Псевдо-Матайға негізделген тағы бір мәтін - сириялық "Балалық шақ туралы Ізгі хабар", онда көптеген табиғаттан тыс көркемдеулер бар. "Шершін ағашы туралы ән" пьесасына "Псевдо-Матфей" кітабында баяндалған оқиғалар негіз болды.