Француз Полинезиясының тәуелсіздік партиясы: Tāvini Huiraʻatira

Кіріспе

Француз Полинезиясындағы саяси партия Tāvini Huiraʻatira, сондай-ақ Tāvini huiraʻatira nō te ao māʻohi – FLP деп те аталады, ол Француз Полинезиясындағы тәуелсіздік үшін күресетін саяси партия. 1977 жылы Фронт де либерация де ла Полинезия (ФЛП) ретінде құрылған партияны бастамасынан бері Оскар Темару басқарып келеді. 2004-2013 жылдары ол Демократия үшін одақ (UPLD) коалициясының құрамына кірді. Тавини көбінесе оппозициялық партия болды, бірақ 2004 және 2013 жылдар аралығында әртүрлі коалициялық келісімдер негізінде Француз Полинезиясын бірнеше рет басқарды.

Тарих

Партия 1977 жылы Оскар Темару Полинезияны азат ету майданы (ФОМ) деген атпен құрылды. 1983 жылы партия атауын Tāvini huiraʻatira nō te ao māʻohi – FLP деп өзгертті және «Te Atua tāʻu fatu» («Ием менің қожайыным») ұранын қабылдады. Ол 1983 жылғы муниципалдық сайлауға қатысып, Темару алғаш рет Фааа қаласының мэрі болып сайланды. 1986 жылғы сайлауда партия Француз Полинезиясы Ассамблеясында екі орын жеңіп алды. 1991 жылғы сайлауда төрт орын, 1996 жылғы сайлауда он орын, ал 2001 жылғы сайлауда он үш орын алды. 2004 жылғы сайлауда Аиа Апи, Хере Аиа және Иа Мана те Нунаамен бірігіп, Демократия үшін одақ (UPLD) коалициясын құрды. Коалиция 57 орынның 27-сін жеңіп алды. Жеңілген президент Гастон Флоссе билікті сақтап қалу үшін сайлауды жарамсыз деп жариялауға тырысты, ал отарлық үкімет Темару сайланса, қаржылық санкциялар салатынын мәлімдеді. Алайда, Темару 2004 жылдың 14 маусымында Француз Полинезиясының президенті болып сайланды. Төрт айдан кейін ол сенеусіздік дауысымен қызметтен алынды, содан кейін президенттік Темару, Флоссе және Гастон Тонг Санг арасында ауысып тұратын ұзақ кезең басталды. 2008 жылғы сайлауда коалиция 57 орынның 19-ын жеңіп алды, бірақ үкіметтердің және коалициялардың құрамының өзгеруі жалғасты. Темару 2009 жылдың ақпан айында Тахоера'а Хуиратираның қолдауымен президент болып қайта сайланды, қарашада билікті жоғалтты және 2011 жылдың сәуірінде тағы да сайланды. UPLD басқаратын коалиция 2013 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырағанға дейін билікте болды. Сайлаудан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы Француз Полинезиясын өзін-өзі басқаруға жатпайтын аумақтар тізіміне қайта қосты, бұл Тавини үшін маңызды мақсат болды. 2017 жылғы француз парламенттік сайлауында Моэтай Бротэрсон Тавини Хуиратирадан сайланған алғашқы депутат болды. 2018 жылғы сайлауда партия тек сегіз орын жеңіп алды. 2022 жылғы француз Ұлттық Ассамблеясының сайлауында партия Француз Полинезиясының барлық үш сайлау округінде жеңіске жетті. 2023 жылдың 10 наурызында партия 2023 жылғы Француз Полинезиясы парламенттік сайлауында Моэтай Бротэрсонды президенттікке кандидат етіп ұсынатынын мәлімдеді. 17 наурызда партия толық тізімін жариялады. Партия бірінші турда дауыстардың 35% алып, көш бастады.

The party was founded in 1977 by Oscar Temaru under the name the Front for the Liberation of Polynesia (FLP). In 1983 it changed its name to Tāvini huiraʻatira nō te ao māʻohi – FLP and adopted the motto Te Atua tāʻu fatu ("The Lord is my master"). It contested the 1983 municipal elections, which saw Temaru win the mayoralty of Faʻaʻā for the first time. At the 1986 election the party won two seats in the Assembly of French Polynesia. It won four seats at the 1991 election, ten at the 1996 election, and 13 at the 2001 election. At the 2004 elections it joined with Aia Api, Here Ai'a, and Ia Mana te Nunaa to form the Union for Democracy (UPLD) coalition. The coalition won 27 out of 57 seats. Defeated president Gaston Flosse attempted to have the elections declared invalid in an effort to retain power, and the colonial government threatened financial sanctions if Temaru was elected, but Temaru was elected President of French Polynesia on 14 June 2004. He was ousted in a no confidence vote four months later, beginning an extended period in which the presidency alternated between Temaru, Flosse, and Gaston Tong Sang. The coalition won 19 of 57 seats at the 2008 election, but the alternation of governments and coalition rearrangements continued. Temaru was re elected president with the support of Tahoera'a Huiraatira in February 2009, lost power again in November, and was re elected again in April 2011. The UPLD led coalition then held power until its defeat at the 2013 elections. Shortly after the elections the United Nations restored French Polynesia to the United Nations list of non self governing territories, a key goal of the Tavini. In the 2017 French legislative election, Moetai Brotherson became the first member of Tavini Huiraatira elected to the French National Assembly. At the 2018 election the party won only eight seats. In the 2022 French National Assembly election the party won all three of the French Polynesian constituencies. On 10 March 2023 the party announced that Moetai Brotherson would be their candidate for the presidency in the 2023 French Polynesian legislative election. It released its full party list on 17 March. The party led the first round, with 35% of the vote.

Аумақтық сайлау

Жыл1-кезең2-кезеңОрын саныДауыстар % ОрынДауыстар % Орын 1986 5-орын 1991 4-орын 1996 2-орын 2001 2-орын 2004 Демократия үшін одақтың құрамында 2008 Демократия үшін одақтың құрамында 2013 Демократия үшін одақтың құрамында 2018 20.7 3-орын 23.1 3-орын 2023 34.9 1-орын 44.3 1-орын