Кіріспе

1982 жылғы ғылыми фантастикалық әрекет фильм

"Timerider: The Adventure of Lyle Swann" – Уильям Дир режиссерлік еткен 1982 жылғы ғылыми фантастикалық вестерн фильмі. Басты рөлде Фред Уорд – 1980-ші жылдардағы кросс-кантри мотокросс жарысына қатысатын Лайл Суон рөлінде. Фильмнің музыкасын, продюсерлік және сценарийін (режиссер Уильям Дирмен бірлесіп) Майкл Несмит жазған.

Сюжет

Лайл Сванн – шөл далада Baja 1000 жарысында бақталатын, көп класты көліктер арасында өтетін жарысқа қатысатын мотоцикл жарыскері. Сванн керемет жүргізуші ретінде танымал, бірақ ол C және J-қалыпталған XT500 Yamaha мотоцикліне орнатқан жоғары технологиялық құрылғыларынан туындаған техникалық мәселелермен күреседі. Сванн қазақстандық жолдан алыстап кеткенде, ол "мазер жылдамдығын жеделдету" принципін пайдаланатын уақыт саяхаты экспериментіне тап болады. Бұл эксперимент Эстер Г. атты маймылдың уақытқа кері қайтарылуына бағытталған. Сванн жарыс жолынан шығып, 1877 жылдың 5 қарашасына көшіп келеді. Экспериментке жауапты ғалымдар осы оқиғаны дереу анықтайды, бірақ Сванн өзіне не болғанын түсінбей, қазіргі уақытқа қайтарылғанша кетеді. Жергілікті көлде шомылып демалып жатқанда, ол Портер Риз басқаратын заңсыз топқа кездеседі, олар Сваннның мотоциклін ұрлауға тырысады. Заңсыз топ Сваннды Сан-Маркос деген шағын ауылға дейін қуалайды, бірақ оның қызыл костюмі мен мотоциклі жергілікті мексикалықтарды қорқытады, олар оны "Эль Диабло" (испан тілінде "Шайтан") деп санайды. Сол жерде ол Клэр Сине атты әдемі әйелмен танысады, ол оған жасырынуға қауіпсіз орын береді және Риздің адамдарының бірі Карл Дорсетті ауыр түрде жарақаттайды. Ауылдың дін қызметкері оларды кері шегінуге мәжбүрлейді, бірақ Риз Сваннның мотоциклін ұстап алуды жоспарлайды. Ауылда Сванн Клэрдің (тапаншамен қорқытып) азғырылуына ұшырайды және онымен бірге болады, бірақ кейін Риздің қолбасшысы Клод Дорсет оның ағасы Карлді атып жарақаттағандығы үшін кек алу мақсатымен оны ұрлап алады. Олар сондай-ақ, Сваннның мотоциклін тартып алады, бұл оқиғалардың тізбегіне әкеледі. Сванн екі АҚШ маршалы, Поттер мен Дэниелстің көмегін алады, олар заңсыз топты ұстауға немесе өлтіруге тырысады. Поттердің Ризге жеке кек қайтары бар, өйткені Риз екі жыл бұрын Поттердің ұлын өлтірген. Сванн өзінің мотоциклін қайтарып алып, Клэрді құтқарады. Поттерді Риз қоршауда өлтіреді, ал Дэниелс қатысты жарақат алып, кейін қайтыс болады. Соңғы қақтығыста Риздің заңсыз тобы Сваннға, отрядтың соңғы тірі қалған мүшесіне және Клэрге қарсы тұрады. Уақыт саяхаты экспериментінің құрылысшылары Сваннды үйге қайтару үшін тікұшақ жібергенде, Риздің адамдары қорқып қашады, бірақ Риз артта қалып, тікұшаққа оқ атып, ұшқыштардың біреуін өлтіреді немесе жарақаттайды. Тікұшақ бақылауын жойып, дөңгелектің шетінен құлайды. Риз тікұшақтың құйрық роторымен қаза табады. Тікұшақ үстіртке қонып, Сваннды алып шығады. Тікұшақ кетіп бара жатқанда, Клэр Сваннның мойнындағы әжесінен қалған алқаны ұрлап алады, ол оны арғы атасынан еске алу үшін ұрлаған "бір керемет түнді" еске түсіреді. Сванн өзінің өзінің арғы атасы екенін түсінеді.

Сценарий

Экраннан тыс диалог (Макон Маккалман айтқан) бастапқы титрлерде уақыт саяхаты экспериментінің резус маймылын 1862 жылға жіберу мақсатында екенін түсіндіреді (Сванн оқып шыққан маймылды сақтаған контейнердегі жазуға сәйкес, эксперимент 1982 жылдың 4 қарашасында басталады). Сван экспериментке түсіп қалғаннан кейін, экспериментке жауапты ғалымдар Сванн мен маймыл шамамен "1875" жылға жіберілгенін анықтады, кейіннен күнді 1877 жылдың 5 қарашасы деп нақтылады. Сценарийдегі "уақыт саяхаты күні" 5 қараша 1979 жылғы "Time After Time" фильмінде алғаш рет пайда болды; сондай-ақ 1985 жылғы "Болашаққа оралу" фильмінде де "уақыт саяхаты күні" болды. Сюжеттік желінің тағы бір ишарасы ретінде Клэрдің тегі – Синье – латын тіліндегі "cygnus" сөзінің жекеше түрі. Фильмде ұсынылған ата-ана парадоксы мен тағдыр парадоксына қоса, Клэр Лайлдан алған әшекей онтологиялық парадокс (яғни, жаратылу нүктесі жоқ және үнемі уақыт циклында болатын зат) құрайды, бұл 1980 жылғы "Somewhere in Time" уақыт саяхаты фильміне ұқсас. Бұл парадокстар 2004 жылғы "South Park" телесериалының "Goobacks" эпизодында көрсетілді, онда фильмдердегі әртүрлі уақыт саяхаты техникалары салыстырылды. Фильмнің сценарийін "The Monkees" тобының мүшесі Майкл Несмит жазды. Фильмді Майкл Несмиттің "Pacific Arts Corporation" компаниясының еншілес компаниясы "Zoomo Production" өндірді. Фильмді сонымен қатар Несмитке тиесілі "Pacific Arts Video" компаниясы да шығарды, ол фильмнің басында қысқа ғана Baja 1000 төрешісінің бірі ретінде көрінеді.

Саундтрек

Несмит "Timerider: The Adventure of Lyle Swann" саундтрегін өндірді, жазды және музыкасын түсірді. Саундтрек жазылғаннан кейін он сегіз жыл өткен соң, ол Videoranch (ресми веб-сайт және Несмиттің Pacific Arts компаниясының тағы бір еншілес кәсіпорны) арқылы жарық көрді.