Кіріспе

Өзін-өзі көрсету болжамына қарсы қиямет күні туралы пікірге қарсы айтылатын дәлел, қиямет күні туралы пікірге (яғни, адамзат тарихындағы барлық адамдар санынан жиырма есе көп адам туу мүмкіндігінің 5% ғана бар екендігі) қарсы тұрады. Бұл дәлел туу мүмкіндігінің біреу емес, туылған адамдар санының артуымен бірге өсетін функция екенін көрсетеді.

Тарих

Бұл сот күні аргументіне (DA) қарсылық, бастапқыда Денис Дикс (1992) ұсынған, Барта мен Хичкок (1999) дамытқан және Кен Олум (2001) кеңейткен, жеке адамның болу мүмкіндігі толығымен қанша адам өмір сүретініне (N) байланысты. Егер N үлкен болса, аталған адамның өмір сүру ықтималдығы, тек бірнеше адам өмір сүретін жағдайдағыдан жоғары болады. Егер жеке тұлға бар болса, бұл N жоғары екендігінің дәлелі. Аргумент кейде n-нің кейінгі маргиналды үлестірілімін N-ге негіздей отырып, нөлдік емес болу мүмкіндігін тікелей атамай, басқаша түсіндіріледі. Байес қорытындысының математикалық әдістері бірдей. DA қауымдастығындағы осы қарсылыққа «өзін-өзі көрсету туралы болжам» (SIA) деп аталады, бұл атауды DA жақтасы Ник Бостром ұсынған. Оның (2000) анықтамасы былай деді:

SIA: Адамдардың бар екендігін ескере отырып, адамдар (басқа жағдайлар тең болғанда) көптеген бақылаушылардың бар екенін көрсететін гипотезаларды, аз бақылаушылардың бар екенін көрсететін гипотезалардан артық көруі керек. Дикстің бастапқы мақаласын Капп, Кртус және Пейдж (1994) дамыту, SIA сот күні аргументінің әсерін толығымен жоятынын көрсетті, сондықтан адамның туған орны (n) болашақта өмір сүретін адамдардың жалпы саны туралы (N) ешқандай ақпарат бермейді. SIA-ның бұл қорытындысы қазіргі DA жақтастары үшін даулы емес, олар болжамның дұрыстығына күмән келтіреді, егер SIA дұрыс болған жағдайда туындайтын қорытындыға емес.

Омеганың маңызы

Шектелген интегралдарды алу үшін бұл шешім үшін шектілік маңызды. Шектелген ғаламда бұл шын мәнінде шекті болуы керек, бірақ бұл әдетте SIA-ны жоққа шығаруды ұсынатындар қолданатын аргумент емес. Дегенмен, адам (және адамнан кейінгі) интеллектінің шексіз өмір сүруін жақтаушылардың басқалары (өте жоғары) "Омега" ретінде шекті соңғы нүктені ұсынды. Кез келген шекті жоғарғы шекті көрсету Диекстің аргументінің бөлігі болған жоқ, және SIA-ның сыншылары N-дегі шексіз жоғарғы шек N бойынша Байес тұжырымында дұрыс емес интеграл (немесе қосынды) құрады деп мәлімдеді, бұл сынның логикасына қарсы келеді. (Мысалы, Истмонд және Бостром, егер SIA әлеуетті адамдардың шексіз санын жоққа шығара алмаса, онда ол мүхитқа ұшырайды деп айтады.) Шексіз кең алдыңғы масштабқа тәуелсіз, яғни орташа мәні кездейсоқ. Сондықтан N-ден жоғары болу ықтималдығы 50%-дан аспайтын шекті мәнді таңдау мүмкін емес (N-дің маргиналды үлестірімі). Олумның сын-пікірі осындай шек болуына байланысты; егер мұндай шек болмаса, оның сын-пікірі техникалық тұрғыдан қолданылмайды. Сондықтан, мұндағы қарапайымдастыру (N үлестірілімін шектеу арқылы) өзіндік көрсету туралы болжамның соңғы күнді болжауға қарсы аргументінің сенімділігіне елеулі кедергі келтіретінін ескеру қажет.

Ескертпелер

Көптеген адамдар (мысалы, Бостром) қиямет күніне қарсы аргументтің басты үміткері қандай да бір түрдегі өзін-өзі көрсету болжамы деп санайды. Бұл ішінара танымал, себебі бұл таза Байес аргументі, ол DA-ның кейбір алғышарттарын қабылдайды (мысалы, бейтараптық және Коперник принциптері). Басқа байқаулар:

Бірлескен алдыңғы таралу, P(n|N), N берілгенде әртүрлі тууы ықтималдықтарын анықтап, n мен N арасындағы байланыстың кең ауқымын жасау үшін манипуляциялануы мүмкін. Бұл таралу дәлелдерге дейін қабылдануы керек болғандықтан, P(b|N)-нің кез келген нақты таңдауы сенімге негізделген. Көптеген авторлар N-ден n-ге байланысы жоқ бірлескен таралуды, тұйық алдыңғысының берген күшті байланысынан гөрі табиғи деп санайды, бұл DA-ны "маңызсыз" етеді (Page et al.). Басқалар, мысалы, Готт керісінше пікір білдіреді және таза тұйық алдыңғысын алдыңғы бірлескен ықтималдық ретінде пайдалануға көбірек бейім, P(b|N) = 1 барлық N үшін. SIA-ның қарсылығы – DA-ның "априорлық" қарсылығының өте ерекше түрі және осы тәсілден таза статистикалық болып ерекшеленеді. Егер SIA дұрыс болса, онда өмір сүру фактісі ғаламда саналы тіршіліктердің "көп" санын жорамалдайтын "кез келген" теорияға сенуге негіз болады және одан басқа теорияның шындыққа сәйкес келмеуі мүмкін екенін көрсетеді. (Мысалы, SIA N-нің өте жоғары болуы мүмкін екенін білдіреді, сондықтан Армагеддонның болу ықтималдығы сәйкесінше төмен, бұл Қиямет сағатының салыстырмалы түрде жақын арада болатын құрылу туралы ескертуін қате етеді.) Өзін-өзі көрсету болжамы бойынша біз кіретін "назар аудару класы" әлеуетті көптеген туылмағандарды (кем дегенде осы ғаламға) қамтиды. Дәстүрлі DA есептеуін осылай толығымен өзгерту үшін, назар аудару класындағы жандардың (әлеуетті туылғандардың) резервуары керемет үлкен болуы керек. Мысалы, нақты туылған DA триллиондық (т) тууға жету мүмкіндігін шамамен 5% деп бағалайды; бұл ықтималдықты 90% жоғары жылжыту үшін SIA (септиллон тууы) ретіндегі әлеуетті адам санын қажет етеді. Бұл физикалық тұрғыдан мүмкін, сонымен қатар дәстүрлі DA моделінде де мүмкін (бірақ өте емес). Алайда, SIA әдеттегі DA-дан ерекшеленеді, өйткені назар аудару класы тарихтың осы кезеңінде барлық септиллон туылмаған әлеуетті адамдарды қамтиды, ал барлығының ішінде тек алпыс миллиард адам ғана дүниеге келді. Назар аудару класындағы туылмаған адамдарды қамту біздің үлгі алатын нәрселерді қамтуды білдіреді, олар туралы бізге ешқашан дәлелдеме болмайды. Бұл SIA-ны қатаң түрде жобалануға тиіс конструкцияларды талап ететін философиялық көзқарастармен, мысалы, логикалық позитивизммен қақтығысқа түсіреді.

ИСА-мен проблемалар

SIA Диекс жүйесінің болжамы немесе аксиомасы емес. Шын мәнінде, айтылғандай, SIA-ның жоқтығы Диекс жүйесінің теоремасы болып табылады. SIA-ға ұқсас пікір Диекс жүйесінен туындауы мүмкін, бірақ оны адам туған күнін немесе өзінің туылған реттік нөмірін білмейтін жағдайлармен шектеу үшін қайта қарау қажет. Тіпті осы байланысты пікір де Диекстің аксиомасы емес. Бұл басқа негізгі болжамдардан алынған теорема. Диексте олар ешқашан туылмаған болуы мүмкін және адамзат нәсілінің соңы олардың туылған реттік нөмірінен тәуелсіз. Осы болжамдардан SIA-мен байланысты, бірақ SIA-ның өзіне қатысты емес пікір туындатуға болады. Сондықтан ешкім SIA-ны қабылдамайды. Оны, мысалы, «өзін-өзі көрсету салдары» деп атаған жөн. SIA-ға қарсы ең маңызды қарсылықтардың бірі Бостромның «қадірсіз философ» сценарийімен байланысты. Бұл мысалда антропогендік емес дәлелдер ғалымдарды екі бәсекелес космологиялық теорияға тең сенім артуға итермелейді: «Әлем өте үлкен, бірақ шекті және космоста триллион триллион бақылаушы бар. Ал екіншісі бойынша, әлем өте, өте үлкен, бірақ шекті және онда триллион триллион триллион бақылаушы бар». Ғалымдар екі теорияның біреуін нақты жоққа шығаратын арзан эксперимент жүргізуге дайындалып жатқанда, SIA-ға сенедін философ оларды тоқтатады. Ол экспериментті күш-жігерді ысырап ету деп санайды, себебі Бостром бұл қорытындыны абсурдты деп есептейді және SIA-ны толығымен дискредитациялау керек деп санайды. Ол ғаламның мөлшері сияқты ашық ғылыми мәселені «креслода отырып, өзіңнің бар екеніңді мойындау арқылы» шешуге болмайды деп жазады. Жо Карлсмит 2022 жылғы диссертациясында асқақшылық мәселесі SIA-ға ғана тән емес деп жауап береді. Ол екеуі де Жердің (шектеулі) ғаламның ортасында орналасқанын мәлімдейтін жағдайды қарастырады. Екі теория бойынша болжалған бақылаушылар саны өзгермейді, бірақ бұл жолы SIA теориялар арасында бейтарапты сақтайды, ал SSA триллионға бірге тікелей ставка жасайды. SIA ғаламның ортасындағы біздің ерекше жағдайымыздағы бақылаушылар саны екі теорияда да бірдей, сондықтан антропогендік түзету қажет емес дейді. Ал SSA, егер біздің анықтамалық класымызға триллион есе көп бақылаушылар қосылса, олардың ешқайсысы орталықта болмаса, біздің ғаламның ортасында болуымыз әлдеқайда аз мүмкіншілікке ие болар еді, сондықтан ол Карлсмит пайдасына күшті түзету жасайды. Карлсмит бұл жағдайда SSA-ның асқақшылығы SIA-ның бастапқы сценарийдегі асқақшылығымен бірдей нашар екенін айтады. Сондықтан философтардың асқақ ісі SSA-ны SIA-дан жоғары қоюға ешқандай себеп бермейді.

SIA-ның сот күніне қатысты аргументі

Катя Грейс SIA стандартты соңғы күнді болжау аргументін жоңғымен келсе де, Ұлы сүзгі туралы болжаммен біріктірілгенде, SIA басқа бір соңғы күнді болжауға алып келеді деп санайды. Бұл тұжырымдама мынадай: кейбір әлемдерде сүзгі біздің сияқты технологиялық цивилизация пайда болғанға дейін ертерек орналасуы мүмкін. Ал басқа әлемдерде сүзгі технологиялық цивилизация мен галактикалық колонизация арасында кешігуі мүмкін. Жалпы алғанда, көбінесе кеш сүзгілерге ие әлемдерде адам деңгейіндегі дамуға жеткен өмірдің көптеген мысалдары кездеседі. Сондықтан SIA, біздің адам деңгейінде екендігіміз туралы біліммен бірге, біздің соңғы сүзгілерге ие әлемдердің бірінде болуымыз мүмкін екенін көрсетеді. Басқаша айтқанда, жойылу қаупі біз күткеннен әлдеқайда жоғары.