Кіріспе

Нью-Йорк штатындағы (АҚШ) латын католик шіркеуінің аумағы, католик епархиясы.

Олбани епархиясы (Diœcesis Albanensis) – АҚШ-тың Нью-Йорк штатының шығысындағы латын шіркеуінің шіркеу аумағы. Оның бас шіркеуі – Олбанидегі Таза тұйықталған Мария шіркеуі. Олбани епархиясы Нью-Йорк архиепархиясының суфраган епархиясы болып табылады. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, Олбани епископы – Эдвард Шарфенбергер.

1600 жылдан 1800 жылға дейін

Қазіргі епархиядағы алғашқы католиктердің болуы 1640 жылдары француз миссионерлерінің Хауденосауне (Ирокез конфедерациясы) мохаук халқын христиан дініне өткізуге жасаған әрекеттерімен байланысты. Мохауктар үш миссионерді өлтірді, біреуі 1642 жылы қазіргі Ауриесвилл маңында, ал екеуі 1646 жылы Джордж көлінде қаза тапты. Кейіннен олар католик шіркеуінің шейіттері деп жарияланды. 1676 жылы Ауриесвилл маңында тұратын жас мохаук әйелі Катери Текаквита крещение алуды сұрады. Ол өмірінің қалған бөлігін Жаңа Франциядағы Сент-Лоуренс өзеніндегі миссияда жергілікті жамағатпен жұмыс істеуге арнады. Текаквита 2012 жылы әулие деп жарияланды. 17 және 18 ғасырларда Голландия мен Ұлыбританияның Нью-Йорк провинциясын билеген кезеңде католиктерге колонияға кіруге тыйым салынды. Алғашқы колониялық губернатор Ричард Кут 17 ғасырдың соңында кез келген католик діни қызметкеріне өмір бойына бас бостандығынан айыру туралы заң қабылдады. Католикті жасырғандарға 250 фунт айыппұл және үш күнге ұят тұғынында тұру жазасы тағайындалды. 1763 жылы Лондонның католик епископы Ричард Чаллонер: «Нью-Йоркте кейде католиктерді кездестіруге болады, бірақ олар дінін өркендетуге мүмкіндік таппайды, себебі оларға ешқандай діни қызметкер келмейді және католик діни қызметкерлеріне осы провинцияларға кіруге рұқсат берілмейді» деді. Нью-Йорктегі католиктерге қарсы көзқарас Американдық революция кезінде католик Франция американдық көтерілісшілерге қолдау көрсеткен кезде азайды. 1777 жылы Нью-Йорк конституциясы бекітілгеннен кейін католиктерге дін тану бостандығы кепілденді. Осыған ұқсас кепілдік көп ұзамай АҚШ Конституциясында да берілді. 1784 жылы Ватикан Америка Құрама Штаттарының апостольдық префектурасын құрды, ол жаңа мемлекеттің барлық аумағын қамтыды. Бұл әрекет американ шіркеуін британдық биліктен босату үшін қажет болды. 1796 жылы Албаниде Әулие Мария шіркеуі салынды, ол Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі жалғыз католик шіркеуі болды және Нью-Йорктегі Әулие Петр шіркеуінен кейін штаттағы екінші католик шіркеуі еді. Ватикан 1789 жылы префектураны Балтимор епархиясына айналдырды. Бұл АҚШ-тағы алғашқы епархия болды және ол бүкіл елді қамтыды.

1800 жылдан 1850 жылға дейін

Тоғыз жыл өткен соң, ел халқының өсуімен Ватикан бірнеше жаңа епархия құрды, соның ішінде Нью-Йорк епархиясы да болды. 1840 жылдардың аяғында Ирландиядағы Ұлы ашаршылық салдарынан ирландтықтардың көшіп келуі арта түсті. 1847 жылы Папа Пий IX Нью-Йорк епархиясының аумағынан бөліп, Олбани епархиясын құрды. Ол Нью-Йорктан келген көмекші епископ Джон МакКлоскиді Олбанидің алғашқы епископы етіп тағайындады және Олбанидегі Сент-Мэри шіркеуін оның про-кафедралық шіркеуі деп белгіледі. Ол кезде епархияның аумағы 77 700 шаршы километрді құрады және 60 000 католик тұрды. Жаңа епархияны 25 шіркеу, 34 дін қызметкері, екі жетімхана және екі тегін мектеп қамтыды.

Діни қызметкерлердің жыныстық қатынаспен айналысуы туралы даулы оқиға және банкрот

2004 жылы Албани епархиясы соңғы 53 жылда 19 діни қызметкердің жыныстық зорлық-зомбылық жасағанын хабарлады. Сондай-ақ, қазіргі және бұрынғы он діни қызметкердің жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысы бар деген күдік бойынша тергеу жүргізіліп жатқанын мәлімдеді. 2004 жылдың ақпан айында екі ер адам епископ Хаббардты 1970 жылдары ер адамдармен жыныстық қатынасқа түскені үшін айыптады. Джон В. Бродерик 2008 жылдың ақпан айында Сиракузада бірінші дәрежелі жыныстық зорлық-зомбылық, екінші дәрежелі жыныстық зорлық-зомбылық және баланың қауіпсіздігіне қауіп келтіру қылмыстары бойынша тұтқындалды. Монтгомери округіндегі 5-тен 11 жасқа дейінгі төрт баланың ата-аналары 2007 жылы ол оларды жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшыратқанын мәлімдеді. Сиракуза епархиясы 2008 жылдың басында оны басқа да мәселелер бойынша қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 2008 жылдың соңында Бродерик өзінің айыптаушыларын сотқа берді, бірақ кейіннен сот ісі тоқтатылды. 2009 жылдың ақпан айында ол жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты айыптардан ақталды, бірақ баланың қауіпсіздігіне қауіп келтіру қылмысы бойынша кінәлі деп танылды. 2011 жылдың наурыз айында Хаббард үш зейнеткер діни қызметкерді әкімшілік демалысқа жіберді және балаларға қатысты жыныстық зорлық-зомбылық туралы айыптаулар түскеннен кейін төртінші діни қызметкерді қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Сол жылы епархия епархиялық діни қызметкер немесе қызметкердің кәмелетке толмаған балаларды зорлауына байланысты зардап шеккендерге қаржылық көмек көрсету үшін тәуелсіз делдалдық көмек бағдарламасын құрды. Кейін Хаббард епархия жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыпталған дін қызметкерлерін полицияға хабарлаудың орнына жасырын түрде емдеуге жібергенін мойындады; ол бұл әрекетіне өкініш білдірді. 2014 жылдың сәуір айында Нискаюнадағы Сент-Кетери Текаквита епархиясынан Джеймс Тейлор кәмелетке толмаған баланың қамын ойлауда деп айыпталып тұтқындалды. Ол 15 жастағы қызға Round Lake-те лайықты емес суреттер жібергені, оған хабарламалар жібергені және күштеп физикалық байланыс жасағаны айыпталды. Епархия Тейлорды дереу қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. 2014 жылдың қазан айында ол кінәсін мойындап, 1000 доллар айып төледі. 2019 жылдың ақпан айында Нью-Йорк губернаторы Эндрю Куомо Балалар құрбандары заңына қол қойды. Бұл заң балаларға қатысты жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шеккендерге, бұрын мерзімі өтіп кеткен заңмен шектелген қылмыскерлерге қарсы азаматтық іс қозғау үшін бір жылдық мерзім берді. 2019 жылдың тамызында көптеген адамдар Албани епархиясына қарсы жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сотқа шағым түсірді. Сотқа тартылғандардың арасында Хаббард та болды; ол 2019 жылдың тамызында, сот ісі жарияланғаннан кейін көп ұзамай белсенді қызметтен демалысқа шықты. Хаббард өзіне қатысты барлық айыптауларды жоққа шығарды. 2020 жылдың наурызына дейін епархияда қызмет еткен шамамен 80 діни қызметкер жыныстық зорлық-зомбылық жасады деп айыпталды. 2020 жылдың мамырында Куомо Балалар құрбандары заңындағы қайта қарау мерзімін 2021 жылдың қаңтарына дейін ұзарту туралы заңға қол қойды. 2020 жылдың маусым айында епархияға қарсы жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты 52 жаңа сот ісі тіркелгені белгілі болды. 2023 жылдың наурызында Албани епархиясы көптеген жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты сот процестеріне байланысты 11-тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді.

Діни қызметкерлердің жетіспеушілігі

1960 жылы Олбэни епархиясында 400-ден астам священник болды. 2016 жылы тарихта алғаш рет епархияда зейнеткер священниктердің саны (90) жұмыс істейтін священниктердің санынан (85) асып түсті. 2021 жылы епархияның солтүстік бөлігінде бір священник 12 приходқа бекітілді.

Қауымдар

2021 жылдың желтоқсанына қарай Албани епархиясында 126 приход және төрт апостольдық миссия болған.