Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өзін-өзі өлтіру әдісі
Suicide method
Терезеден, балконнан, шатырдан, жардан, бөгеттен немесе көпірден сияқты қауіпті жерден секіру – өзін-өзі өлтірудің жиі кездесетін әдісі. 2023 жылғы ICD 10 CM диагностикалық коды биік жерден секіру үшін X80* болып табылады, ал бұл өзін-өзі өлтіру әдісі клиникалық жағынан автокабалезис деп аталады. Көптеген елдер Нанкин Янцзы өзені мен Алтын қақпа көпірі сияқты өзін-өзі өлтіруге бейім көпірлерді атап көрсеткен. Эйфель мұнарасы мен Ниагара шарлауы да секіру арқылы өзін-өзі өлтіруге танымал орындар болып табылады. Мұндай жағдайлардағы өлімге әкелмейтін әрекеттердің салдары ауыр болуы мүмкін, оның ішінде паралич, органдарға зақым, сүйек сыну және өмір бойына созылатын ауырсыну. Адамдар 47 қабаттан (500 фут/152,4 метр) құлағаннан кейін де аман қалған жағдайлар тіркелген. Гонконг университетінің Өзін-өзі өлтіруді зерттеу және алдын алу орталығы мұның себебі Гонконгтағы көп қабатты ғимараттардың көп болуымен байланысты болуы мүмкін деп санайды. АҚШ-та секіру өзін-өзі өлтірудің ең сирек кездесетін әдістерінің бірі болып табылады (2005 жылы тіркелген барлық өзін-өзі өлтірулердің 2% -дан кем). Дегенмен, 2012 жылға дейінгі 75 жыл ішінде Алтын қақпа көпірінде шамамен 1400 адам өз-өзіне қол жұмсаған. Жаңа Зеландияда Графтон көпіріне орнатылған қауіпсіз қоршаулар өзін-өзі өлтіру көрсеткіштерін айтарлықтай төмендетті.
Jumping from a dangerous location, such as from a high window, balcony, or roof, or from a cliff, dam, or bridge, is a common suicide method. The 2023 ICD 10 CM diagnosis code for jumping from a high place is X80*, and this method of suicide is also known clinically as autokabalesis. Many countries have noted suicide bridges such as the Nanjing Yangtze River Bridge and the Golden Gate Bridge. Other well known suicide sites for jumping include the Eiffel Tower and Niagara Falls. Nonfatal attempts in these situations can have severe consequences including paralysis, organ damage, broken bones and lifelong pain. People have survived falls from buildings as high as 47 floors (500 feet/152.4 metres). The Centre for Suicide Research and Prevention of the University of Hong Kong believes that it may be due to the abundance of easily accessible high rise buildings in Hong Kong. In the United States, jumping is among the least common methods of suicide (less than 2% of all reported suicides in 2005). However, in a 75 year period to 2012, there had been around 1,400 suicides at the Golden Gate Bridge. In New Zealand, secure fencing at the Grafton Bridge substantially reduced the rate of suicides.
Өзін-өзі өлтіру әдісі
Қауіпті биіктіктен құлаған адамдар көбінесе ауыр жарақаттарға және соққыдан туындаған мүгедектікке ұшырайды. Әдетте, секіруші жоғары орналасқан тас жолдың немесе ғимараттың жиегінде отырады, ал полиция оны түсіруге тырысады. Көрермендер кейде секіруге ниеттенген адамды секіруге ынталандырады, бұл құбылыс "өлімге шақыру" деп аталады. Шамамен 10 қабаттан жоғары құлаудың көпшілігі өлімге алып келеді, бірақ адамдар одан да биік құлаудан аман қалған жағдайлар да бар, тіпті қатты беттерге түскенде де. Мысалы, бір адам 39-қабаттан құлап, өзіне қол жұмсау ниетімен, ал басқасы 47-қабаттан сәйкессіз жағдайда құлап аман қалды. Өзіне қол жұмсау ниетімен секіргендер кейде төмендегі адамдарды жарақаттаған немесе қаза тапқан. Секіру арқылы қайтыс болғандардың демографиялық ерекшеліктері туралы мәліметтер шектеулі. Дегенмен, кейбір зерттеулер жоғары қабатты тұрғын үйлерден секіргендер мен өлім үшін көпірден секіргендер арасында айырмашылықтарды анықтады. Көптеген деректер көпірден секіргендердің арасында жас еркектердің көптеп кездесетінін көрсетеді, ал жас жоғары қабатты тұрғын үйлерден секірудің маңызды факторы емес. Алайда, басқа зерттеулер осы үрдістерді растамады. Ресми тіркелген ең биік секіру – парашютші Чарльз "Ниш" Брюс жасаған әрекет, ол 5000 футтан (1524 м) биіктікте ұшақтан парашютсыз секіріп, өзіне қол жұмсады.
Survivors of falls from hazardous heights are often left with major injuries and permanent disabilities from the impact related injuries. A frequent scenario is that the jumper will sit on an elevated highway or building ledge as police attempt to talk them down. Observers sometimes encourage potential jumpers to jump, an effect known as "suicide baiting". Almost all falls from beyond about 10 stories are fatal, although people have survived much higher falls than this, even onto hard surfaces. For example, one suicidal jumper has survived a fall from the 39th story of a building, as has a non suicidal person who accidentally fell from the 47th floor. Suicidal jumpers have sometimes injured or even killed people on the ground whom they land on top of. There is limited information surrounding the demographics of those who die by jumping. However, some studies find differences between those who jump from high rise residential buildings and those who jump from a suicide bridge. There is some evidence to suggest that younger males are overrepresented in those who jump from bridges, while age is not a notable factor in suicides from high rise residential buildings. However, other studies have not found the same patterns. The highest documented suicide jump was by skydiver Charles "Nish" Bruce, who killed himself by leaping without a parachute from an airplane, at an altitude of over 5000 feet (1524 m).
Терезеден секіру
Автодефенстрация (немесе өзін-өзі терезеден тастау) – терезеден секіру, өзін итеру немесе түсіру әрекеті. Бұл құбылыс 1911 жылғы Үшбұрышты жейде тігушілер өрті, 2001 жылғы 11 қыркүйектегі Әлемдік сауда орталығына жасалған террористик шабуыл және басқа да апаттар сияқты оқиғаларда маңызды рөл атқарды. Бұл сондай-ақ өзіне-өзі қол жұмсаудың бір тәсілі. АҚШ-та өзін-өзі терезеден тастау – өзіне-өзі қол жұмсаудың ең сирек кездесетін тәсілдерінің бірі (2005 жылы АҚШ-та тіркелген барлық өзіне-өзі қол жұмсаулардың 2% - дан кем). 2008 жылғы қор нарығының құлауынан кейін, Уолл-стриттегі наразылар "Сенің анаңды өлтірсін, секіріңдер!" деген жазуы бар плакат ұстап, осыған сілтеме жасады.
Autodefenestration (or self defenestration) is the term used for the act of jumping, propelling oneself, or causing oneself to fall, out of a window. This phenomenon played a notable role in such events as the Triangle Shirtwaist fire of 1911, the 9/11 terror attacks on the World Trade Center, and other disasters. It is also a method of suicide. In the United States, self defenestration is among the least common methods of dying by suicide (less than 2% of all reported suicides in the United States for 2005). After the stock market collapse of 2008 this was alluded to by protestors brandishing a sign on Wall Street which said: "Jump, you fuckers!"
Ауру таралуы
АҚШ және Еуропада суицидтердің тек 3% құлап жасалады, бұл жалпы халықтың қабылдауынан әлдеқайда төмен көрсеткіш. Биік ғимараттар көбінесе жалпы қолжетімді емес тұрғын үйлер немесе кеңселер болғандықтан, сондай-ақ биік ғимараттардың ашық аудандары (мысалы, шатырдағы мейрамханалар немесе бассейндер) өзін-өзі өлтірудің алдын алу үшін арнайы салынған биік қоршаулармен қоршалғандықтан, құлау сирек кездеседі. Нью-Йорк қаласындағы суицидтердің 20% құлау арқылы жасалады, себебі қалада көп қабатты ғимараттар көп. Гонконгта құлау (кез келген жерден) суицид жасаудың ең көп таралған тәсілі болып табылады, 2006 жылы тіркелген барлық суицид жағдайларының 52% құрады, ал бұрынғы жылдары да осыған ұқсас көрсеткіштер тіркелген. Гонконг университетінің Суицидті зерттеу және алдын алу орталығы мұның себебі Гонконгтағы оңай қолжетімді биік ғимараттардың көптігі болуы мүмкін деп санайды (яғни, көптеген құлаулар терезелерден немесе шатырлардан жасалады).
Jumping only makes up 3% of suicides in the US and Europe, which is a much smaller percentage than is generally perceived by the public. Jumping is surprisingly infrequent because tall buildings are often condo or office buildings not accessible to the general public, and because open air areas of high buildings (i. e., rooftop restaurants or pools) are often surrounded by high walls that are built precisely to prevent suicides. Jumping makes up 20% of suicides in New York City due to the prevalence of publicly accessible skyscrapers. In Hong Kong, jumping (from any location) is the most common method of dying by suicide, accounting for 52% of all reported suicide cases in 2006, and similar rates for the years prior to that. The Centre for Suicide Research and Prevention of the University of Hong Kong believes that it may be due to the abundance of easily accessible high rise buildings in Hong Kong (implying that much of the jumping is out of windows or from roof tops).
Алдын алу стратегиясы
Өзін-өзі өлтірудің осы түрлеріне қатысты бірнеше араласу стратегиялары қолданылды. Бұл стратегиялардың кейбіреулері физикалық нысандар түрінде болады, мысалы, өзін-өзі өлтіру орындарына қол жеткізуді шектеу үшін кедергілер орнату немесе қауіпсіздік желісін қосу. Басқа орындарда телефондық желілердің нөмірін көрсететін белгілер орнатылған, немесе патрульдер мен оқытылған күзетшілер сияқты бақылау шаралары енгізілген. Осы шаралардан өзге, өзін-өзі өлтіру туралы ақпаратты, әсіресе секіру арқылы жасалатын өзін-өзі өлтіруді қамтитын белгілі орындардағы жағдайды бұқаралық ақпарат құралдарында мұқият бақылауға тырысуда. Ақпарат құралдарының осы тақырыпты қалай жабу керектігі туралы нұсқаулары, мысалы, "Өзін-өзі өлтіру туралы хабарлау бойынша ұсынымдар" (Америкалық өзін-өзі өлтіруді алдын алу қоры, Ұлттық психикалық денсаулық институты және бірнеше журналистика мектептерімен бірлесіп әзірленген) жауапкершілікпен хабарлау, өзін-өзі өлтірудің күрделілігі туралы хабарлау және үміт беретін ресурстар мен оқиғаларды жариялау арқылы өзін-өзі өлтірудің таралу қаупін азайтуға бағытталған. Кедергілерді орнату – жалғыз мүмкіндік емес, сонымен қатар ол қымбатқа түсуі мүмкін. Басқа әдіс-спецификалық алдын алу шараларына жоғары тәуекелді аймақтарда қызметкерлердің көрінуін қамтамасыз ету, қолайсыз жерлерде немесе қалыпты емес мінез-құлық танытқан адамдарды анықтау үшін жабық телеарналы камераларды пайдалану (мысалы, адамдар әдетте аз уақыт өткізетін жерде ұзақ тұру) және жаңбырдан қорғайтын шатырлар мен көзді қуантпайтын ландшафтты орнату кіреді, бұл орынды тиімсіз ету арқылы өзін-өзі өлтіру әрекеттерін болдырмайды. Бұл анықтамаға секіру арқылы жасалған барлық әрекеттер жатады, олардың себептері мен салдарына қарамастан. Яғни, бұл шын ниетпен өзін-өзі өлтіруге тырысқан адамдарды, парасуицидтік әрекеттер жасағандарды, заңсыз түрде ғимараттан секіріп түскендерді және секіруден құлаудан гөрі қауіпті жағдайдан құтылуға тырысқандарды қамтиды, және бұл құлау өлімге әкелсе де, әкелмесе де қолданылады. Бұл термин 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін кеңінен танылды, онда екі ұрланған авиалайнер – American Airlines рейсі 11 және United Airlines рейсі 175 – Әлемдік сауда орталығының егіз мұнараларына қасақана соқтығысты, жүздеген адамды екі ғимараттың жоғарғы қабаттарында тұтқындап, соқтығысқан қабаттарды өртке ұшыратты. Нәтижесінде, 200-ден астам адам өртеніп жатқан көкжиектерден құлап, қайтыс болды, көбінесе Солтүстік мұнарадан, ал Оңтүстік мұнарадан тек 3 адам байқалды. Бұл адамдардың көпшілігі, әсіресе Солтүстік мұнарадағылар, тірідей жанудан немесе түтін жұтудан гөрі жылдам өлімге қол жеткізу үшін секіру арқылы өлуге қасақана шешім қабылдады; алайда, бұл өлімдердің аз бөлігі секірушілер емес, кездейсоқ құлаған адамдардың нәтижесі болды.
Multiple intervention strategies have been applied for these types of suicides. Some of these strategies take physical forms, such as installing barriers to restrict access at suicide sites or by adding a safety net. Other sites have installed signs continuing telephone hotline numbers or incorporated surveillance measures such as patrols and trained gatekeepers. In addition to these measures, there has been a push to more closely monitor media coverage of suicide, especially suicides from well known sites, which typically involve suicide by jumping. Guidelines for media sources on how to cover the topic, such as the "Recommendations for Reporting on Suicide" (developed in collaboration with organizations such as the American Foundation for Suicide Prevention, the National Institute of Mental Health, and several schools of journalism) attempt to reduce the risk of suicide contagion via responsible reporting, informing on the complexities of suicide, and publicizing resources and stories of hope. Constructing barriers is not the only option, and it can be expensive. Other method specific prevention actions include making staff members visible in high risk areas, using closed circuit television cameras to identify people in inappropriate places or behaving abnormally (e. g., lingering in a place that people normally spend little time in), and installing awnings and soft looking landscaping, which deters suicide attempts by making the place look ineffective. It includes all those who jump, regardless of motivation or consequences. That is, it includes people making sincere suicide attempts, those making parasuicidal gestures, people BASE jumping from a building illegally, and those attempting to escape conditions that they perceive as posing greater risk than would the fall from a jump, and it applies whether or not the fall is fatal. The term was brought to prominence in the aftermath of the September 11 attacks, in which two hijacked airliners―American Airlines Flight 11 and United Airlines Flight 175―were deliberately crashed into the Twin Towers of the World Trade Center, trapping hundreds in the upper floors of both buildings and setting the impacted floors ablaze. As a direct consequence, more than 200 people plummeted to their deaths from the burning skyscrapers, primarily from the North Tower with only 3 spotted from the South. Most of these people―especially those in the North Tower―deliberately made the decision to die by jumping as a quicker alternative to burning alive or dying from smoke inhalation; however, a small percentage of these deaths were not jumpers but people who accidentally fell.